مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

فیلسوفان یهودی تبار؛ آته ایسم ناتمام،سوسیالیسم احساسی

Hermann Cohen (1842- 1918 ) آرام بختیاری هرمان کوهن؛ میان کانت و…

حماسه هایی که به بهای خیانت نخبگان به سوگواره تبدیل…

نویسنده: مهرالدین مشید روایت تراژدی ملتی که بهای جاه‌طلبی نخبگان را…

د دموکراسۍ د ناکامو تجربو انتقادي ارزونه

نور محمد غفوری سریزه  د تحمیلي جمهوریت او تقلبی دموکراسۍ تجربې موږ ته…

حکمت چیست؟

برهان الدین « سعیدی» حکمت دنیا فـزاید ظن و شک ــ …

این خون کسی ریخته یا می سرخ است یا توت…

نویسنده: جمشید کوهستانی    نظامی سابق فرستنده: محمد عثمان نجیب  ##########################نوتبرعلاوه شعر حضرت سعدی لکه…

افغانستان در تنگنای بن بست؛ انحصار طالبان و پراکنده گی…

نویسنده: مهرالدین مشید روایت یک بن بست تاریخی؛ قدرت یک دست…

«
»

علمی و معلوماتی

فلسفه کانت؛ تئوری انقلاب فرانسه شد

Immanuel Kant (1724-1804) آرام بختیاری  نیاز انسان عقلگرا به فلسفه انتقادی. کانت (1804-1724.م)، متفکر آلمانی، فلسفه اش را انقلاب در تفکر نامید و میگفت آن باید در خدمت منافع، علایق، و حقوق بشر باشد. لنین در باره وی گفته بود اساس فلسفه کانت کوشش برای آشتی دو مکتب ایده آلیسم و ماتریالیسم؛ یعنی توافق و…

بیشتر بخوانید

مبانی میتودیک طرح و تدوین اساسنامهٔ سازمانهای مدنی

نور محمد غفوری شاید همه خوانندگان محترم روش تحریر و طُرق تدوین اساسنامه ها را به یاد داشته باشند، زیرا که اکثراً با آن سرو کار داشته و دارای تجارب غنی اند. علی الٌرغم آن امروز در فکر نکات ضروری و ابتدایی در مورد تدوین اساسنامهٔ سازمانهای اجتماعی- مدنی و غیر انتفاعی افتادم و خواستم…

بیشتر بخوانید

بیاد رمان سوسیالیسم تخیلی ” چه باید کرد؟ “

Tschernyschweski, N.G, (1828-1889) آرام بختیاری دمکرات های انقلابی پیشا مارکسیستی و جنبش دهقانی. چرنیشفسکی(1889-1828.م)، نظریه پرداز زیباشناسی رئالیستی، مبارز اجتماعی، و دمکرات انقلابی روس، در سال 1863 میلادی، در سن 34 سالگی در عرض 5 ماه، در زندان، شاهکار ادبی اش، رمان سوسیالیسم تخیلی  “چه باید کرد؟” را پیرامون انسان طراز نوین، و انقلابیون حرفه…

بیشتر بخوانید

قانون اساسی یا حقوق اساسی 

  تحقیق ونگارش از سخی صمیم  نظریات و افکار این قلم انفرادی ومنحصر بفرد است که اجابت متعدی نمی خواهد:  ***  قانون اساسی وحقوق اساسی  دومفهوم مرتبط باهم که سرنوشت مُلک وملت را  دارند   ***  بایسته های لازمه ایکه برای شهر وندان یک جغرافیا در زندگی اجتماعی آنها وجوب مقتضی و قابلیت تضمین دارد همان حقوق…

بیشتر بخوانید

موشک بالستیک قاره‌پیما چیست؟

همانطور که از نام موشک بالستیک قاره‌پیما پیداست، این سلاح‌ها برای پرتاب کلاهک‌های جنگی در مسافت‌های بسیار طولانی طراحی شده‌اند. هر موشک می‌تواند حامل چندین کلاهک جنگی باشد که هر یک به طور مستقل قابل هدایت هستند و می‌توانند اهداف مختلفی را هدف قرار دهند. اتحاد جماهیر شوروی نخستین کشوری بود که در اوت ۱۹۵۷…

بیشتر بخوانید

برتراند راسل،- صلح، سوسیالیسم، روشنگری

Bertrand Russel (1872- 1970) آرم بختیاری کوشش ناتمام برای کشف فرمول جهان.  راسل(1970-1872)، فیلسوف انگلیسی، ریاضی دان، پایه گذار منطق مدرن، منتقد اجتماعی، و سیاستمدار صلح، تشنه شناخت و همدردی با انسانها، یک متفکر لیبرال بورژوایی، با ایده آلهای هومانیستی؛ صوری آبستراکت، اندیشمندی همه جانبه و چندبعدی در زمینه های: منطق، ریاضی، فلسفه، اخلاق، تئوری…

بیشتر بخوانید

دین وسیاست

نوشته دکتر حمیدالله مفید در این پسین روز ها دیدگاه های در رسانه های همگانی  پایین وبالا می گردد، که در آن برخی نویسندگان افغانستانی و ایرانی  با آرایه جُستار های دینی این باور را که دین وسیاست با هم آمیخته اند و دین بدون سیاست و سیاست بدون دین ناممکن است به نشر رسانیده…

بیشتر بخوانید

وجدان ودادگاه آن 

***   داد گاه وجدان بامعراج عدالت اصدار حکم میکند ـ وتصمیم اجرا را صاحب وجدان می گیرد  ***   وجدان چیست وو جدان چه معنی دارد؟  وجدان آگاهی وحس درونی فرد نسبت به اخلاقیات و اصول درست و غلط است. این حس درونی به فرد کمک می‌کند تا رفتارهای خود را ارزیابی کرده و از اشتباهات…

بیشتر بخوانید

سارتر،- مبارزی عملگرا، روشنفکری التقاطی؟

Sartre, jean paul(1905-1980) آرام بختیاری سارتر و انقلاب؛ روشنفکران جایگزین پرولتاریا. سارتر(1980-1905.م)، نویسنده و فیلسوف، مبارز اعتراضات خیابانی، و مهمترین نماینده اگزیستنسیالیسم آته ایستی فرانسوی، در سالهای 1956-1952 میلادی، عضو حزب کمونیست، و در سال 1964 برنده جایزه نوبل ادبیات، نماینده یک فلسفه فوق العاده ذهنی، خردگریز، و فردگرایانه؛ که در آن قشر روشنفکر خرده…

بیشتر بخوانید

مارکسیسم دگم نیست، بلکه راهنمای عمل است

ترجمه – رحیم کاکایی میخاییل کارداسویچ کل جهان بینی مارکس اما دکترین نیست، بلکه یک اسلوب است. این جهان بینی دگم‌های آماده‌ای را ارائه نمی‌کند، بلکه نقطه آغازی برای پژوهش های بیشتر و اسلوبی برای این پژوهش است (ف.انگلس، مارس 1895). اندیشه مطرح شده در عنوان مقاله متعلق به تئوریسین نابغه و بهمان اندازه تاکتیک…

بیشتر بخوانید

نړیوال نظم په کومو قاعدو ولاړ دی؟

نور محمد غفوري (د پخوا نۍ لیکنې په سلسله) څو ورځې مخکې د همدې ۲۰۲۴م کال د اکتوبر د میاشتې په ۱۹- مه نېټه مې د «نړیوال نظم او افغانستان» تر سرلیک لاندې یوه مقاله خپره کړه چې په هغو کې مې د لیکنې په ضرورت، د نړیوال نظم په ماهیت او د عمل په…

بیشتر بخوانید

هانا آرنت را، چپ ها و آلمانی ها، فیلسوف نمی دانند

Hannah Arendt (1906-1975) آرام بختیاری  هانا آرنت،- محاکمه شر و شیطان، بزودی و یکبار دیگر. هانا آرنت (1975-1906 میلادی)، جامعه شناس امریکایی، آلمانی یهودی تبار، نظریه پرداز سیاسی، ژورنالیست، فعال سیاسی، روشنفکر متعهد، هومانیست و نیکوکار اجتماعی،تحت تاثیر فیلسوفانی مانند: هوسرل، کیرکگارد، هایدگر،  یاسپر، و مکتب رمانتیک آلمان نیز بود. او مدعی بود که در…

بیشتر بخوانید

کُد مدنی داد خواهی می کند 

نگارشی از سخی صمیم.  قانون مدنی لسان خاص دارد و زبان او را اشخاص تربیه دیدهٔ دامنش  درک می کند  کسانیکه بدون ورود ودرک مفاهیم از هدایات قانون مدنی از احکام ویا به معنی و امریهٔ مندرجات احکام آن با برداشت های شخصی وتعبیرهای نا آشنا که درمجموع منفی گرایانه ودانشنمایی کاذب است جفا برحق…

بیشتر بخوانید

دربارهٔ نوعیت رهبری و فعالیت های حزب و ائتلاف

نور محمد غفوری در دههٔ دوم قرن ۲۱ میلادی موضوع وحدت احزاب و سازمانهای دموکراتیک و مدنی در افغانستان اوج گرفته بود. در این جریان موضوع جبهه سازی و ائتلاف سازی نیز ورد زبان روشنفکران افغانستان بود. یک وقت رهبران ۱۱ حزب و سازمان مترقی و مردمی تصمیم گرفتند که قبل از وحدت سازمانی در…

بیشتر بخوانید

امیر تیمور صاحبقران

دکتور فیض الله نهال ایماق  امیر تیمور بیلن فقط اؤزبیکستان خلقی ایمس، بل که جهانده گی برچه ترک اؤزبیکلر،شوجمله دن تورکی خلقلر حقلی روشده فخرله نه دیلر. مینگ شکرانه لر بؤلسین، تاریخیمیزده امیرتیمور، علیشیرنوایی، میرزا اولوغبیک، میرزا بابر، ابن سینا، البیرونی، الخوارزمی، فرغانی، یسوی،نقشبندی، البخاری، الترمذی کبی عالم  لریمیز کؤپله ب تاپیله دی. منه شو…

بیشتر بخوانید