هجرت و تمدن؛ از زایش تمدن‌ها تا زایش بحران‌ ها

نویسنده: مهرالدین مشید روایت دوگانه هجرت؛ دیروز امید، امروز اضطراب هجرت به‌عنوان…

طالبان؛ اسطوره شکست ناپذیر با پاشنه اشیل

نویسنده: مهرالدین مشید توهم اقتدار پایدار؛ از فروپاشی امپراتوری‌ها تا شکست طالبان ظهور…

قربانی یاری شو!

امین الله مفکر امینی    2026-02-05! قربانی یاری شو که قربانــــت شـــــــــود     بوقتی سختی…

سلطنت مطلقه ؛ آنارشی جنگل گرگ ها

Hobbes , Thomas (1588-1679) آرام بختیاری هابس؛ فیلسوف سیاسی سلطنت مطلقه.  توماس هابس(1679-1588.م)،…

پایان یا بازتولید قدرت؛ طالبان در آستانه یک چرخش سرنوشت‌…

نویسنده: مهرالدین مشید حاکمیت طالبان و سناریو های آینده؛ تغییر از…

تکنولوژی یا تخیل؟ هارپ در میان واقعیت و توطئه 

از یوتیوب تا توهم خدایی: کالبدشکافی یک روایت خطرناک سلیمان کبیر…

بگذریـــد!

امین الله مفکر امینی          2026-27-04! بـگذرید زحرف وسخن های ممــلو ا زریـــــــــا نـــــدارد…

شب سیاه

رسول پویان شب سیاهی گریخته ماهی، شکـسته چنگی گـرفته نایی سحـر نیامد…

همدیگر ناپذیری

نفاق ، همدیگر ناپذیری ، بلند پروازی ، امتیاز طلبی…

مدافعان خط دیورند؛ واقع گرایان ژیوپلیتیک یا متهمان به همسویی…

نویسنده: مهرالدین مشید موافقان دیورند؛ بازیگران واقع گرا در برابر ستون…

‬‬نه به جنگ و نابرابری، آری به همبسته‌گی جهانی کارگران‬‬‬‬

 ‬‬‬‬اعلامیۀ سازمان سوسیالیست‌های کارگری افغانستان به‌مناسبت اول ماه می، روز…

توهم برتری و بازی قدرت

«جستاری در خودبزرگ‌ بینی و بازی‌های پنهان برتری» تهیه و تدوین…

بالیستیک چی‌ست؟

چرا این واژه‌ی صفت را به جای نام اصلی کار…

طالبان؛ پیامد فساد ساختاری و سازمان یافته حکومت‌های کرزی و…

نویسننده: مهرالدین مشید از امید تا انحطاط؛ فساد ساختاری و بازگشت…

قلۀ پیروزی

از قلـب خراسـان کهـن آمده ام با یعـقوب لیث و تهمتن…

بخاطر انفاذ قانون اساسی به مثابه شاه کلید نجات افغانستان

اعلامیه و فراخوان ملی بنام خداوند حق و عدالت با اتکا بر…

 لیبرالیسم، جنبش روشنگری، و نبوغ جان لاک

john locke (1632- 1704) آرام بختیاری جان لاک ؛ آغاز تئوری تقسیم…

از ترور میر اکبر خیبر تا کودتای ثور؛ بهای سنگین…

نویسننده: مهرالدین مشید تروریکه هنوز هم مردم افغانستان بهای آن را…

با عاشقان وعارفان همصحبت!

امین الله مفکر امینی                     2026-19-04! دل منــــــور میکـــند صحبت بـــا اهلـی عشق…

اهمیت و ضرورت آسیب شناسی تاریخی ، برای امروز و فردا های…

نوشته از بصیر دهزاد   این  مقاله که در کنفرانس علمی انجمن سراسری حقوقدانان…

«
»

علمی و معلوماتی

نصایح نامچه

موسی فرکیش «نصایح‌نامچه»، در حقیقت متن گفتار و پیشنهادهای عبدالرحمان خان است که در 27 ذیقعده 1303ق (اگست 1886) در حضور نماینده بریتانیا و خوانین و روسای طوایف در دربار بیان کرده‌است. ماجرا از آنجایی آغاز می‌شود که چند تن را به جرم ارتباط با روس‌ها دستگیر و به دربار می‌آورند. عبدالرحمان‌خان به همین اشاره،…

بیشتر بخوانید

 آیا راه رشد غیر سرمایداری پاسخگوی  اهداف استراتیژیک خلقهای جهان شده میتواند؟ 

مقدمه این را همه میدانند که در ایجاد جنبشها وحریانات تند رو ، کند رو، رادیکالهای راست وچپ اعم از ارتجاعی ودموکراتیک نی تنها مردم در کشورها بلکه بازیگران همسایه ،منطقه و قدرتمندان بین المللی جهان عمیقاً تاثیر گذاربوده واز طریق مداخلات به اصطلاح  «دوستانه » وبازیهای دراماتیک ،مسیر تحولات را به میل و منافع…

بیشتر بخوانید

د سیاسي ګوندونو په جوړولو او فعالیت کې د مرام اهمیت او ضرورت

 انسان له اوله په ټولنیز ژوند کې د ګډو موخو لپاره د ډلو، ټولنو او اتحادیو جوړولو ته اړتیا لرلې ده. سیاسي ګوندونه د انسانانو د ګډ ژوند او سیاست د تنظیم له اړتیاوو څخه منځ ته راغلي. که تاریخ ته وکتل شي، د سیاسي ګوندونو جرړې د یونان او روم د لرغونو تمدنونو په…

بیشتر بخوانید

اگر سقراط ‌پدر فلسفه است، کنفوسیوس یا ملاصدرا چرا چنین نه‌باشند؟

بخش دوم از مقاله‌ی سقراط، تیشه‌زنی، به ریشه‌ی دانایی. بحثی از مکتب دینی فلسفی من بیش از این نه می‌‌دانم: وقتی مکتب دینی-فلسفی من بیش از این نه می‌دانم، بخش نخست مقاله‌ی، ( سقراط، تیشه‌زنیْ به ریشه‌ی دانایی را نوشت،‌ مرادش آن بود تا یک تکان‌های تازه در بیدارسازی‌ اندیشه‌های خواب ‌برده و مقلد پارینه‌ها…

بیشتر بخوانید

روشنگری روس، ملی گرا، رفرمیستی، علم گرا

Lomonossow, Michail(1765-1711 آرام بختیاری لومونسف؛- شاعر، دانشمند، روشنگر. میشائیل لومونسف(1765-1711.م)، شاعر، محقق، فیلسوف، روشنگر، ماتریالیست و عالم روسی؛ با دانش دائرت المعارفی، در نیمه اول قرن 18 میلادی، از رفرم های پطر کبیر و ملکه الیزابت، زمانی که بورژوازی تجاری و اریستوکراتی کلان، نمایش ترقی خواهی میدادند، حمایت نمود. ماده گرایی فلسفی وی؛ چه مکانیکی…

بیشتر بخوانید

د سیاسي ګوند او سازمان اساسي او تشریفاتي سندونه

د یوه سیاسي ګوند او د هر سیاسي او ټولنیز سازمان د جوړولو لپاره عموماً یو لړ اساسي اسنادو او اداري- تشریفاتي کارونو او توافقي لیکل شویو شیونو ته اړتیا وي. دا اسناد د هر هېواد او یا په یوه هېواد کې د مختلفو تاریخی دورو د قوانینو او ټاکنیزو کمیسیونونو له مخې یو له…

بیشتر بخوانید

کودکانی که کودکی نمی‌ کنند

خیابان، خانه بی‌در و پیکر کودکان فراموش‌ شده! فرشید یاسائی *  ما جهان را برای کودکان نساخته‌ایم…! پیشگفتار: کودکی فقط گذرگاهی زودگذر در زندگی نیست؛ بلکه زیربنای شکل‌گیری شخصیت، هویت و رؤیاهای هر انسان است. لبخند هر کودک، نوید فردایی روشن‌تر برای جامعه و جهان است. اما امروز واقعیتی تلخ و بی‌رحم، سیمای کودکی را…

بیشتر بخوانید

سقراط، تیشه‌زنی به ریشه‌‌ی دانایی

دیدگاهی از مکتب دینی-فلسفی من بیش‌ از این نه می‌دانم. در بیانیه‌های نخستین مکتب، گفته بودیم که یکی از کارهای در دست انجام برای مکتب، نقد دیدگاه‌های فلاسفه‌ی پیشین در برخی موارد ویژه است. این نگاه، هرگز از حرمت به آن‌ها نه می‌کاهد و آنان و دانش‌ شان را احترام ‌و ستایش می‌کند. یکی دگر…

بیشتر بخوانید

دموکراسي څه شی ده او سوسیال دموکراسي څه ته وايي؟

دا سوال د ډیرو ځوانانو پر مخ کې پروت او مطرح دی. د دموکراسۍ په اړه ما ډیرې مقالې لیکلې. په هغې لړ کې مې په ۲۰۱۱م کال کې یوه لیکنه د «دموکراسي (ولسواکي)» تر سر لیک لاندې نشر کړې ده. په هغې کې د دموکراسۍ یا ولسواکۍ په اړه بنسټیز علمی معلومات وړاندې شوی…

بیشتر بخوانید

نام های بیشمار جنبش روشنگری غرب

Helvitius, C.A.(1715-1771) آرام بختیاری مقدمات: اصلاحات، انقلاب، عدالت، و سکولاریسم. روشنگری، جنبش برابری طلبانه اروپایی در قرن 17 میلادی و متکی به ایدههای: هومانیسم، رفرماسیون، و عقل گرایی علیه: خان، شاه، شیخ مسیحی، و جهانبینی آنان بود. از جمله اهداف این مکتب و جنبش، استفاده از عقل خود و دست آوردهای مثبت فکری دیگران برای…

بیشتر بخوانید

آیا انسان، نسبت به انسان، از ته‌یی دل هم‌دلی دارد؟

پاسخ: محمدعثمان نجیب به نماینده‌‌‌گی از مکتب هم‌دلی!؟؟ شما از موردی پرسان می‌کنید که سوزنی‌ست، گم‌شده در انبار جهانی کاه و‌ گیاه هرزه. برای هم‌دلی، انتظار داشتن از یک شخص چه که از جهانی به نام جهان بشریت یک اندیشه‌ی واهی‌ست. با آن که ما نه می‌دانیم هدف شما از هم‌دلی با کدام نوع قربانی‌ست،…

بیشتر بخوانید

طاق ظفر و منار معارف (شیر دروازه) پغمان – یادگار استقلال افغانستان

پس از به‌دست آمدن استقلال افغانستان در سال ۱۹۱۹م (۱۲۹۸ هـ.ش)، شاه امان‌الله خان تصمیم گرفت به پاس این پیروزی بزرگ، نمادهایی از شجاعت و استقلال مردم افغانستان بنا کند. یکی از مهم‌ترین این آثار، طاق ظفر پغمان بود که در سال‌های نخستین دهه ۱۹۲۰ میلادی ساخته شد. هدف اصلی از اعمار این طاق، زنده…

بیشتر بخوانید

چرا افلاتون پیامبر نشد ؟

platon (428-347 v.ch) آرام بختیاری غربی ها فیلسوف ساختند، شرقی ها، پیغمبر و عارف ! چرا شرق عرفانی ایده آلیستی، از چهرههایی مانند بودا، زردشت، موسی، عیسی، و محمد، پیغمبر ساخت، ولی غرب، متفکرانی مانند سقراط، افلاتون، ارسطو، و مارکس، را فیلسوف نامید؟ گرچه اقشاری از یونانیان باستان در دورههای کوتاهی به نظرات و سخنان…

بیشتر بخوانید

دنباله‌ی مانی‌فی‌ستِ مکتبِ دینی فلسفی من بیش از این نه می دانم

خیلی متأسفیم برای بسیاری‌ها که دانش‌کستری را تنها با شنیدن یا خواندن هوش مصنوعی، رد می‌کنند. یا هوش مصنوعی را با دلایل رد کنید یا داده‌های آن را قبول. مگر چه خوب‌ست اگر حمایت رایگان کنید مان تا صدایی از تن رنجور کشورمان به سازنده‌گی دانش‌گستری در جهان بلند شود. یاهو محمدعثمان نجیب نماینده‌ی مکتب…

بیشتر بخوانید