دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

نیهلیسم؛ محصول شکست سیاسی یا فردی؟

Nihilism. آرام بختیاری نیهلیسم یعنی پوچی، انفعال، زوال، بطالت، و فاقد هدف.  نیهلیسم…

گزیده‌ی اشعار شرمین ولی

اشعار کتاب اندوه ارغوانی یک سیب گزیده‌ی اشعار شرمین ولی مترجم: زانا کوردستانی (۱) پاییز…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت اول: مسئله فقط امیر نیست وقتی درباره طالبان صحبت می‌کنیم،…

بعد از ضربه چه می‌ماند؟

افغانستان و منطقه در عصر جنگ‌های فرسایشی Wahidullah Noorzai — Former…

دل دادن و دل بردن!

امین الله مفکر  امینی                2026-25-09 دلـــــدادن ودل بردن ودل بستن نباشد…

ایدئولوژی سایه ای سنگین برفراز اندیشه ها

 نویسنده: مهرالدین مشید              زنجیر های ناپیدای ایدئولوژی  انسان موجودی معناجو است. او…

علم ګل سحر

له ګران علم ګل سحر سره، چې د علم او…

فاصله میان قدرت و اثر

Wahidullah Noorzai — Former Senior ANP/ANCOP Officer | Field Strategist…

چند شعر کوردی با ترجمه 

چوون خەم و پەژارە  وڵاتمی داگیرکرد دەسوری داکوو دڵخۆشیان خەسان. ◇ در این سرزمین  غم حاکم…

نورستان؛ از خاطره یک جنگ تا آغاز یک دوره تاریخ

 نویسنده: مهرالدین مشید آغاز دوباره درگیری‌ها در منطقه کامدیش نورستان، خاطره…

افغانستان میان مهندسی قدرت و بازی امنیتی طالبان و پاکستان

 نویسنده: مهرالدین مشید درگیری طالبان  با مردم؛ فرار از حل بحران…

اتهامات جرایم جنگی توسط بریتانیا

طرح دوسیه ۹۷ ملیونی اتهامات جرایم جنگی توسط بریتانیا شامل…

«
»

                                            واقعیت چیست

واقعیت با نظریات مختلف و دید گاه ها ی متنوع تعریف وبیان گسترده دارد زیرا واقعیت مایه وبنیاد استراتیژی وحقیقت بیان اصلیت است که بر پایه ی راستی وصداقت وشفافیت با آموزه ،ها شیوه ها ومیتود های کاربردی آنها استوارمیباشد . دانشمندان وآگاهان امور واقعیت را به تناسب عقاید ،برداشتها ،باورها ،ادراک ودید گاه های متفاوت وماهیت احساسی خویش تشخیص داده وهمانطورتعریف میکنند .البته تمام هستی وپدیده های موجود جاندار وبیجان بیانگر انست که فضا وجهان هستی ثابت وساکن نبوده وتحرکات آن به حرکت ناظر بستگی داشته وباهم مرتبط هستند که بر مبنای آن ماده وانرژی تغیر پذیر میباشند .

اما بنظر کمینه نگارنده ی این صفحه واقعیت عبارت از پدیده های ذاتی مستقل از ذهن ما و درعین حال پدیدارذاتی اثرواحساس میباشد. بنا بر آن واقعیت ، بیان ایجادی ماهیت اصلی پدیده ها ومنشاُ حقایق هستی بوده پس درینصورت حقیقت بیانگرواقعیت هستی پدیده ها ی عالم است.  

مولانای رومی در رابطه با درک واقعیت پدیده ها ی مادی ومعنوی چنین بیان داشته است
عشق را بی معرفت معنا مکن      زر نداری مشت خود را وا مکن

گر نداری دانش ترکیب رنگ       بین  گلها  ز شت  یا  ز یبا مکن 

از دید این قلم نظر ونصیحت جناب مولانا اینست که اگر توان بالایی ازعلوم ودانش گسترده وچشم حقیقت بین واقعبینانه نداری بدون معرفت وتعمق علمی چیزی را معنا وقضاوت بیجا نکرده حکم صادرمکن واکر چیزی در مغز خود نداری یعنی گنجینه ی از دانش نداری زبان به سخن زیاد باز مکن و اگر ازشناخت خصوصیات ماهیوی بشر خوب وخراب وی ،ازدرک تفاوت های گوناگون بشری  وحقایق پدیده ها عاجزی در میان آنها قضاوت نیک وبد ،زشتی وزیبایی مکن . هدف اینست که یک شی نزد یکنفر نیک اما نزد دیگری بد وشخصی یا پدیده یی نزد یک شخص زیبا واما نزد دیگری نازیبا باشد بنا بر آن ما نمیتوانیم هرچیزی که دل ما بخواهد حکم مطلق به آن صادر کنیم ودیدگاه دیگران رانادیده بگیریم . پس واقعیت هستی عالم دریک سیستم بوده ، سیستم بیان خودی ویا جمعی واقعیتهاست که در قید زمان ومکان متمرکز است. واقعیت ذات اشیا وفراتراز باورها ونظریات است واقعیت عینی آن چیزیست که مستقل ازباورها وشناختها میباشد که جهانبینی علمی راتشکیل میدهد. واقعیتهای عینی مستقل از ذهن ماست .وجهان بینی علمی بیانگر واقعیت های هستی مادی ومعنوی روحی وفکری احساس وتجاربیست که بواسطه ی اذهان درک میشود که در رابطه بیک شعر ،یک انسان، یک دانه گل وووووووروشنی وتاریکی ورنگها صدق میکند.واما واقعیتهای عام یا عموم هستی عالم برداشت براساس اثرگذاری پدیده ها میباشد که دیدگاه ها ونظریات منفی ومثبت به ماهیت ذاتی آن تاثیری ندارد . 

 پس بدانیم که واقعیت چیست ؟ بنده براساس دیدگاه وبرداشتهای خودم  واقعیت را اینگونه بتعریف گرفته ام .

واقعییت چیست یک اصل تمام        مستقل از دید گاه خا ص  وعام 

مطلق ونسبیست بحث  نا  تمام        هم  چنانکه  می بود تا  نیم  جام

جام نیم خالی بگویندش به کین        جام نیم پرگویدش هر  نیک  بین 

نیم خالی نیم پر هردو یکیست         شادی وا شفتگی از بهر  چیست

در حقیقت هردو  جادارد  بهم         زانکه مقدارش نگردد بیش وکم 

لیک بسیار است فرق ان واین         این به نیکی گویدآن ازروی کین 

کوچیا طرز سخن سنجیده گیر         فرق بسیار است بین شیر  وشیر 

از گلیم خویش  پا بیرون مکن         شعر را با فلسفه   موزون  مکن 

آنیکی شیراست روی سفره ها         واندگر شیری که  ریزدخون ها

با عرض حرمت عبدالوکیل کوچی