چه باید کرد 

چه  با ید  کرد  ها  بسیا  ر گشته  از ینکه  راه …

باسط محمد غریب

آقای "باسط محمد غریب" (به کُردی: باست حەمە غەریب) شاعر…

طالبان نماد خشونت، تبعیض و سرکوب علیه زنان و دختران

شباهنگ راد یکی از مهم‌ترین روایت‌ها در تبیین پدیدهٔ طالبان این…

دیار حلبچه‌ای

شاعر کُرد زبان "دیار حلبچه‌ای" (به کُردی: دیار هه‌له‌بجه‌یی) با…

ایدئولوژی ستیزان؛ خود ایدئولوژی گرایند

ideologie . آرام بختیاری ایدئولوژی انسانی؛ ضروری، مفید و رهایی بخش است.  ایدئولوژی؛…

 پری قره‌داغی

بانو "پری قره‌داغی" (به کُردی: پەری قەرەداخی) شاعر معاصر کُرد،…

از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

«
»

علمی و معلوماتی

ضانوردان ناسا یک سال شبیه‌سازی زندگی در مریخ را به پایان رساندند

چهار فضانورد داوطلب ناسا پس از یک سال تحقیق برای آمادگی سفر و اقامت در مریخ، از یک محوطه کوچک کاملا بسته در تگزاس بیرون آمدند. این چهار دانشمند یک سال را دور از تمام ارتباطات و تماس‌های انسانی گذراندند و سفر و زندگی در مریخ را شبیه‌سازی کردند. استیو کورنر، معاون مدیر مرکز فضایی…

بیشتر بخوانید

سوفیسم،- از روشنگری باستان، تا سفسطه گری در ایران.

sophism. آرام بختیاری دو معنی و دو مرحله متضاد سوفیسم یونانی در طول 2500 سال. سوفیسم؛ جریانی فکری جدلی در فلسفه یونان باستان در میانه قرن 5 پیش از میلاد بود. در آغاز عصر روشنگری فلسفه یونان، سوفیسم با شک به وچود خدایان و توجه به انسان و موضوعات اخلاقی و با شعار “انسان میزان…

بیشتر بخوانید

آموزگار خود در عصر دیجیتال و هوش مصنوعی را دریابید!

محمد عالم افتخار اگر عزیزانی از این عنوان و پیام گرفتار شوک و حیرت شوند؛ نه تنها مایه نگرانی نیست بلکه واکنشی است مثبت و سازنده. برای جوانانی 15 تا 40  ساله و مردان و زنانی 40 تا 80 ساله افغانستانی و تاجکستانی و ایرانی (با حفظ استثنائات) هنوز این واقعیت برق آسا و حتی…

بیشتر بخوانید

تلویزیون حقوق ناشر یک اندیشه ملی و روشنگری 

نوشته از بصیر دهزاد  تلویزیون حقوق در پنجشنبه آینده،  ۱۱ جولای،  نشر سی ومین برنامه خویش را با استقبال میگیرد.  بورد نشراتی تلویزیون و هیآت اجرائیه انجمن سراسری حقوقدانان افغانستان افتخار دارند که  با نشر برنامه های خویش ،درهشت ماه گذشته، توانسته است جای قابل پذیرش را در میان دها تلویزیون های انترنتی، حلقات  مختلفه…

بیشتر بخوانید

د مدني ټولنې په اړه په ساده ژبه څو خبرې

 زموږ په ګران هېواد افغانستان کې دا ډیر کلونه او په خاص ډول د ۲۰۰۱م کال راوروسته «د نړیوالو تر ملاتړ لاندې جوړ جمهوری نظام» کې د مدني ټولنې اصطلاح او فعالیتونو ډیر رواج موندلی. په شل کلن جمهوري نظام کې په افغانستان کې د مدني ټولنې د رښتینې او روښانه تصویر پر ځای د…

بیشتر بخوانید

فروید در دادگاه غیابی کمونیسم

sigmund freud 1856-1939 آرام بختیاری روانکاوی فروید در لباس ایدئولوژی و جهانبینی. فروید مدعی شد که هدف از آفرینش و هستی جهان، سعادت انسان نبود. این سنگ اول جهانبینی نیهلیستی و بدبینانه او نسبت به انسان و جهان است. فروید باور به تضادی بنیادین میان فرهنگ بشریت، و غریزه مرگ و تخریب و خشونت درون…

بیشتر بخوانید

نظر و نظریه

دکتر بیژن باران فرق نظر با نظریه چیست؟ عقیده/ نظر میانجی دانش و نادانی است. بیان نظر نیاز به زبان، دانش، مخاطب برای راستآزمایی فکر دارد. نظر واقعی، خیالی، قاطع، التقاطی، شکدار است. ربطی به آزمایش، منطق، تجربه ندارد. نظر کاربرد جهانی نداشته؛ برای اقتدار، سنت، مشروعیت، اعتبار بکار رود. نظر بیانات فردی با احتمال…

بیشتر بخوانید

دو جهت شناخت- مکمل بودن و وابستگی آن‌ها به یکدیگر

یوری آنتونوف (Yuri Antonov)  ا. م. شیری فرآیند شناخت در دو جهت مرتبط شناخت واقعیت عینی از طریق مشاهدۀ واقعیات و رویدادها و شناخت از طریق تدوین نظریه، مدل و تحلیل تعامل عوامل این مدل با یکدیگر روی می‌دهد. چرا این اتفاق می‌افتد؟ برای اینکه فقط از واقعیت عینی می‌توانیم در مورد پدیده‌های تشکیل‌دهندۀ آن…

بیشتر بخوانید

در بارۀ تغییر تقسیمات طبقاتی

یوری آنتونوف (Yuri Antonov) ا. م. شیری بسیاری از نویسندگان به تغییر در تقسیم طبقاتی در جامعه اشاره می‌کنند. آن‌ها موضوعاتی را مطرح می‌کنند، اما به دلیل دوری از طبقات، متوجه نمی‌شوند که محتوای این طبقات و اقشار چگونه تغییر می‌کند. به عنوان مثال، تعریف سرمایه‌دار این بوده و هست: «سرمایه‌دار افرادی را شامل می‌شود…

بیشتر بخوانید

دولت و خدمت!

دولت به انگلیسی State و به فرانسوی Etate  و یا به یونانی Status که از دید حکمای اسلام و فیلسوفان غیر مسلمان و یا از دید پوزیتویست ها و قرارداد گرایان که دولت ماهیت اش خدمت می باشد٬ و هیچ باور و نظری اختلاف نظر٬ در خدمت بودن دولت ندارند. پس سرکشی های دیکتاتوری قدرت…

بیشتر بخوانید

جوانمرگی گرامشی؛ مبارز ایتالیایی، در زندان

Antonio Gramaschi (1891-1937) آرام بختیاری گرامشی؛ کمونیست ایتالیایی، خالق دفترهای زندان. آنتونیو-گرامشی (1937-1891م) کمونیست ایتالیایی، خالق آثار مهمی پیرامون فلسفه، تاریخ، و ادبیات است. وی رهبر کارگری، تئوریسین برجسته میم-لام، سرباز و پایه گذار حزب کمونیست ایتالیا بود. او از نظر تئوریک در آغاز زیر تاثیر جریانات: هگلی های جوان، اندیشه برگسن، و سورل بود…

بیشتر بخوانید

جهان زیستی در بستر جهانی شدن جهان

جهان زیستی فرد٬ مجموعه خصایص و طرز فکری فردی وی می باشد. که از فرهنگ اجتماعی که فرد در آن جامعه تولد شده متاثرست٬ امروزه جهان زیستی انسان ها٬ در سیر جهانی شدن با تعارض مواجه می باشد. که پدیداری جهانی شدن عبارت از دهکده کوچک یا انترنت و شبکه های اجتماعی و مهاجرت اند.…

بیشتر بخوانید

به بهانهٔ روزجهانی عدالت 

نگارشی از سخی صمیم.  ***  نظریات و افکار این قلم انفرادی ومنحصر بفرد است که اجابت الزامی نمی طلبد:  ***  عدالت جوهریست که قایم بخود بوده ـ دید خارجی ندارد، ولی کار برد عدالت محسوس و مشهود است:  منبع ومنشأ تأمین «عدالت» قانون ومصادرِ مجاز اندکه قضاء ومحاکم مسئولیت اجرا وتطبیق آن را دارند:  چنانیکه میدانیم…

بیشتر بخوانید

ازمثالهای زشت ونامیمون فدرالیزم

برګرفته برخی از مقاله تحقیی تحت عنوان (سیستم ونظام های هوس آلودوابزاری ) نوشته نویسنده وژورنالست آزاد: نصیراحمد مومند                                                                                                ۱۲/۱۰/۲۰۲۰ ۰۰۰۰یکی دیګرهم ازمثالهای زشت ونامیمون برفدرالیزم بلژیک میتوان مکث نمود ،زیرابه لحاظ اینکه حاصل اندیشه وتلاش های هوس آلود وجدایی طلبانه سردمداران این سیستم است که  هم آهنګی وهمکاری بین نهاد های مختلف دولت رامانندشرایط حاکم درافغانستان مشکل…

بیشتر بخوانید

فلسفه هایدگر میان تبلیغ فاشیسم و آنتی کمونیسم

Martin Heidegger(1889-1976)  آرام بختیاری کج فهمی فیلسوفان مذهبی دانشگاهی وطن از هایدگر. چرا هایدگر، فیلسوف اگزیستنسیالیست آلمانی، مورد علاقه روشنفکران ملی مذهبی و فیلسوفان التقاطی در ایران است؟ چرا چپ ها منتقد فلسفه هایدگر هستند؟ احمد فردید(1375-1289)شمسی، معروف به فیلسوف شفاهی؛ چون هیچ کتاب و متنی از خود بجا نگذاشت، از سال 1340 شمسی کوشید…

بیشتر بخوانید