سالروز تولد کارل مارکس نویسنده «مانیفیست کمونیست» بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  روز سه‌شنبه پنجم ماه مه 2026 برابر با پانزدهم اردیبهشت 1405، زادروز کارل مارکس است. در چنین روزی، در ۵ ماه مه ۱۸۱۸، کارل هاینریش مارکس در شهر «تریر»(Trier) آلمان متولد شد. او به‌همراه یار تمامی عمرش «فردریش انگلس» کتاب‌های زیادی نوشت که جهان را…

برگردان. رحیم کاکایی اوگنی فدورینوف «تنها در کار همراه با کارگران و دهقانان می‌توان کمونیست واقعی شد». از سخنرانی و. ای. لنین امروزه، بیشتر بازتاب‌های نوستالژیکی از روسیه‌ی پیش از انقلاب به عنوان نوعی جامعه‌ی ایده‌آل شنیده می‌شود: نظم و تقوا در آنجا حاکم بودند، مردم در هماهنگی زندگی می‌کردند و دولت به مردم اهمیت…

ملکه ثریا نخستین فیمینست افغانستان، و ادامهٔ راه؛ از دربار، اصلاحات تا مبارزهٔ سیاسی ، از نخستین چهره‌های اثرگذار در دفاع از حقوق زنان در تاریخ معاصر افغانستان بود. او در جامعه‌ای که زنان از آموزش، حضور اجتماعی و حقوق مدنی گسترده محروم بودند، پرچم آگاهی و اصلاح را برافراشت. اقدامات برجستهٔ ملکه ثریا شامل…

بمناسب خروج سربازان شوروی از افغانستان: مقدمه: سی و هفت سال از خروج نیروهای شوروی از افغانستان می‌گذرد. در جریان این همه سال‌ها برداشت‌های متفاوت، نا همگون، نادرست و بیشترینه زیر تاثیر سیاست‌های تبلیغاتی قدرت‌های بزرگ به نحوی واژگونه به نمایش گذاشته شده است. حالا که با اعتراف تاریخی جناب خواجه آصف وزیر دفاع پاکستان…

میرعبدالواحد سادات  بخاطر روشنگری امروز ما  و درک  از  مدرنیته  و مشروطیت در جدل تاریخی و جاری  «مشروعه» و «مشروطه» شناخت مشروطیت در افغانستان، بدون درک  از نقش  پر اهمیت روحانیون روشن‌ضمیر و پیوند آنان بااندیشه قانون، آزادی و مسئولیت اجتماعی، ممکن نیست.  جدل تاریخی میان «مشروعه» و «مشروطه» در تاریخ  بازتابی از کشاکش میان…

از قلم دکتر سلام نجیب ببرک کارمل یکی از چهره‌های منحصربه‌فرد تاریخ سیاسی افغانستان در سده‌ی بیستم به‌شمار می‌رود، سیاست‌مداری که پاک‌دستی فردی، انضباط تشکیلاتی و پایبندی به اصول دولت‌سازی، او را از بسیاری از هم‌نسلانش متمایز می‌سازد. با این‌حال، ارزیابی سرنوشت سیاسی کارمل بدون درنظرگرفتن بستر کلان نظام بین‌الملل و اوج رقابت‌های جنگ سرد،…

آشپزهای روسی در خدمت حفیظ الله امین پیروان و شماری از شرکای دیروز خوان نعمت حفیظ الله امین همیشه تلاش کرده اند تا چنین وانمود سازند که امین شخص مستقل بود و هیچگونه روابط نهانی و پنهانی با ادارات اطلاعاتی شوروی نداشت و نه قوای اتحاد شوروی به خواست او به افغانستان آمده بودند و…

بمناسبت زاد روز استالین، تجسم آیندۀ بشریت ا. م. شیری در ۲۱ دسامبر ۱۸۷۹، بزرگترین دولتمرد و رهبر دولت و حزب کمونیست اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی، انقلابی بلشویک، نظریه‌پرداز برجستۀ مارکسیسم-لنینیسم، شاگرد و رفیق راه لنین، ادامه‌دهندۀ کار بزرگ او، سازندۀ اولین دولت سوسیالیستی جهان و ژنرالیسموس، یوسف ویساریونوویچ استالین (جوگاشویلی) در یک خانوادۀ پینه‌دوز…

نویسنده: اسد کشتمند ــ  نخست باید گفت که حزب دموکراتیک خلق افغانستان زاده تاریخ و دوران اعتلای ترقی‌خواهانه مدرن آن است. زیرا «حزب دموکراتیک خلق افغانستان» به مثابه پرچم‌بردار یکی از مدرن‌ترین و پیشرفته‌ترین اندیشه‌های دوران خود در جامعه عقب‌مانده فئودالی و نیمه فئودالی افغانستان دهه شصت میلادی قرن گذشته وارد عرصه سیاسی کشور شد.…

ا. م. شیری هفتم نوامبر ۱۹۱۷ (۲۵ اکتبر طبق قدیم) (١۶ آبان- عقرب خورشیدی)، یک روز تاریخی به یاد ماندنی نه تنها برای خلق‌های روسیه و قلمرو اتحاد شوروی سابق، بلکه برای بشریت سر تا سر جهان است.  سالروز انقلاب کبیر اکتبر به دو دلیل یک روز تاریخی برای کل بشریت است: اول- متفاوت از…

ترجمه و تحشیه از خلیل وداد برگرفته از سایت:  Ташкент I vsedaokolo.uz 3 oktober 2019  شکست آلمان در جنگ جهانی اول ضربه شدیدی به اینکشور بود که عقدهُ شکست نظامی- سیاسی و شرایط فلاکتبار اجتماعی و اقتصادی زمینه یی برای پیدایش و گسترش پندارهای ناسیونال سوسیالیتی و فاشیستی در کشور شد. در چنین زمانی در آغاز سالهای…

خان عبدالغفار خان د شلمې پېړۍ ستر مبارز او د نه تاوتریخوالي (عدم تشدد) د فلسفې علمبرداره سیاسي شخصیت وو، چې په څو نامتو نومونو لکه: فخر افغان، پاچا خان، بادشاه خان او د سرحد ګاندي په نومونو یادېږي. خان عبدالغفارخان پر (۱۸۹۰)زېږدیز کال د پېښور د «هشتنغر» سیمې د «اتمانزو» په کلي  کې د…

روز ۲۸ سنبله (۱۹ اگست) در تاریخ معاصر افغانستان به‌عنوان روز استرداد استقلال یاد می‌شود؛ روزی که ملت ما در سال ۱۹۱۹ میلادی با شجاعت و ایثار، زنجیرهای استعمار بریتانیا را گسست و استقلال سیاسی خویش را به‌دست آورد. این روز، نماد آزادی، خودباوری و ایستادگی ملت افغانستان در برابر سلطه‌جویی‌های استعماری است. تجلیل از…

گرچه متارکه جنگ در سوم جون سال ۱۹۱۹ صورت گرفت و معاهده استقلال در ۲۲ نوامبر سال ۱۹۲۱ بین محمود طرزی ودابس نماینده انگلیس امضا شد اما ۲۸ اسد را بحیث روز استقلال گفته از اول تا هفت سنبله جشن را برپا میکردند. برخی‌ها می‌گویند انتخاب این روز که در دوران شاهی یک هفته تجلیل…

در تاریخ معاصر افغانستان، نامی می‌درخشد که با بیداری فکری، تحول فرهنگی، و اصلاح اجتماعی گره خورده است؛ نامی که مرزهای زمان را درنوردیده و به‌عنوان نماد روشنفکری و پیش‌نگری در ذهن نسل‌ها حک شده است: اعلامه محمود طرزی. اعلامه طرزی، از سلاله‌ی علم و فضیلت، با ذهنی روشن، نگاهی ژرف، و زبانی شیوا، پایه‌گذار…