چکیده . بعد از تشکیل دولت امانی تمام طبقات مختلف کشور به حمایت دولت بر خاستند بعد ها بنابر فساد ، وچشم پوشی امان الله خان از خدمات مردم در مبارزه با انگلیس ، توجه خاص به خوانین نزدیک شاه صورت می‌گرفت مردم از دولت روز به روز فاصله گرفت . مثلا در قند هار…

تاریخ تحلیلی به مفهوم شتابِ عمل به‌سوی آینده‌نگری است. که در مقدمهٔ درک پدیده‌ها، قدرتِ دقت را به نتیجه مطلوب می‌رساند. شاه امان‌الله و ظاهرشاه از لحاظ فکری، متأثر از کمونیسم نبودند. در واقع، جهان هستی و نظم نوین سیاسی نیازمند پذیرش مدرنیته است؛ نیازمندی‌ای که در توان فقه سیاسی نیست. مترادف با اینکه فقه سیاسی…

خروج  نافرجام دکتر نجیب الله در دقيقه ی نود دکتر حیدر عدل افغانستان شايد يگانه كشورى در جهان باشد كه سير حوادث بصورت غير منتظره و بسيار سريع تغيير میکند و حتى در بعضى حالات تكرار ميگردد. همين تكرار حوادث تاريخى باعث آن شد تا آقاى بينن سيوان پس از مدت سى سال حاضر به مصاحبه…

عبداصمد ازهر                                                                         ۲۷/۰۹/۲۰۲۶ د ډاکتر نجيب الله په هکله زيات ليکل شوي  دي او تکراري خبرې خوند هم نه…

    باز نشر برگی از بایگانی ———————————-                غفار عریف          درست ۲۶۰ سال پیش از امروز از پیامد لشکر کشی های احمد شاه درانی بر قلب هندوستان به هدف زنده نگهداشتن سلسله ی شاهان بابری، دولت مرتهه در جنوب هند شکست خورد و قوای توسعه طلب سکهه…

نبشته خلیل وداد عزیز اکبری: سفارت امریکا راپور کودتای میوندوال را به سفارت شوروی داده بود. خزان سرد سال ۱۹۹۵ میلادی (ماههای اکتوبر- نوامبر) بود ومن با خانواده ام در شهر مسکو مانند هزاران مهاجر افغانی (و شهروندان بیجا شده اتحادشوروی) پیشین زندگی میکردم. در آنسالها من مشغول آموزش دوره مقطع دکتورا (اسپیرانتوری) در فاکولته…

باز نشر برگی از آرشیف  به مناسبت ۲۸ اسد  —————————                غفار عریف                                                سرگذشت به دست آمدن آزادی سیاسی در میهن عزیزمان، در سرزمین خورشید و زادگاه راد مردان…

بعد از حصول استقلال مرور مختصر بر معاهدات میان افغانستان و دولت بریتانیا : افغانستان برآی هند برتانوی از لحاظ موقعیت جغرافیایی بحیث معبر زمینی کشورهای اروپایی رقیب مثل فرانسه و بعدها روسیه تزاری مایه تشویش بوده از شروع قرن نزده تلاش داشت تا این سرزمین را بحیث مانع در برابر رقبایش به دو شیوه…

در افغانستان و ایران سالهای ۷۰ میلادی و حفیظ الله امین پیشگفتار تاریخ سده بیستم افغانستان پراز فرود و فراز و سرشار از حوادث تلخ و تراژیک و قتلهای درباری و ترورهای سیاسی است.    بزرگترین رویدادهای قرن بیستم، جنگ اول و دوم جهانی اند. هردو جنگ عمدتا در قاره اروپا روی دادند و بنابراین خسارات…

سالروز تولد کارل مارکس نویسنده «مانیفیست کمونیست» بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  روز سه‌شنبه پنجم ماه مه 2026 برابر با پانزدهم اردیبهشت 1405، زادروز کارل مارکس است. در چنین روزی، در ۵ ماه مه ۱۸۱۸، کارل هاینریش مارکس در شهر «تریر»(Trier) آلمان متولد شد. او به‌همراه یار تمامی عمرش «فردریش انگلس» کتاب‌های زیادی نوشت که جهان را…

برگردان. رحیم کاکایی اوگنی فدورینوف «تنها در کار همراه با کارگران و دهقانان می‌توان کمونیست واقعی شد». از سخنرانی و. ای. لنین امروزه، بیشتر بازتاب‌های نوستالژیکی از روسیه‌ی پیش از انقلاب به عنوان نوعی جامعه‌ی ایده‌آل شنیده می‌شود: نظم و تقوا در آنجا حاکم بودند، مردم در هماهنگی زندگی می‌کردند و دولت به مردم اهمیت…

ملکه ثریا نخستین فیمینست افغانستان، و ادامهٔ راه؛ از دربار، اصلاحات تا مبارزهٔ سیاسی ، از نخستین چهره‌های اثرگذار در دفاع از حقوق زنان در تاریخ معاصر افغانستان بود. او در جامعه‌ای که زنان از آموزش، حضور اجتماعی و حقوق مدنی گسترده محروم بودند، پرچم آگاهی و اصلاح را برافراشت. اقدامات برجستهٔ ملکه ثریا شامل…

بمناسب خروج سربازان شوروی از افغانستان: مقدمه: سی و هفت سال از خروج نیروهای شوروی از افغانستان می‌گذرد. در جریان این همه سال‌ها برداشت‌های متفاوت، نا همگون، نادرست و بیشترینه زیر تاثیر سیاست‌های تبلیغاتی قدرت‌های بزرگ به نحوی واژگونه به نمایش گذاشته شده است. حالا که با اعتراف تاریخی جناب خواجه آصف وزیر دفاع پاکستان…

میرعبدالواحد سادات  بخاطر روشنگری امروز ما  و درک  از  مدرنیته  و مشروطیت در جدل تاریخی و جاری  «مشروعه» و «مشروطه» شناخت مشروطیت در افغانستان، بدون درک  از نقش  پر اهمیت روحانیون روشن‌ضمیر و پیوند آنان بااندیشه قانون، آزادی و مسئولیت اجتماعی، ممکن نیست.  جدل تاریخی میان «مشروعه» و «مشروطه» در تاریخ  بازتابی از کشاکش میان…

از قلم دکتر سلام نجیب ببرک کارمل یکی از چهره‌های منحصربه‌فرد تاریخ سیاسی افغانستان در سده‌ی بیستم به‌شمار می‌رود، سیاست‌مداری که پاک‌دستی فردی، انضباط تشکیلاتی و پایبندی به اصول دولت‌سازی، او را از بسیاری از هم‌نسلانش متمایز می‌سازد. با این‌حال، ارزیابی سرنوشت سیاسی کارمل بدون درنظرگرفتن بستر کلان نظام بین‌الملل و اوج رقابت‌های جنگ سرد،…