از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

ګران افغانستان تاريخى شملو وطن

انجنیر محمود صافی

 :د يما پاچا نه رانيول چه دلوى اريانا واکدار وه، تر مونږ پورى ميلاد نه تر وړاندى (3000)کاله ترنن پورى افغان وطن (5000) تاريخى وياړلرى ،او اريانا په زړه کى خونړى جګړى ترننه تيرشوى دى، دا هسى ساده خبره نده چه افغان وطن ددنيا داپراطوريو قبرستان وه، اودى، ميشه افغانانو، په خپل ملى لباس، شملى، لنګوتى، افغانى څادر، واسکت اوپکول، چه دافغان واورى آزادى سمبول دى دوطن آزادى اواستقلال ګټلى دى ټولى فتحى دوطن آزادى په همدى لباس شوى دى. تاريخى لنډه کتنه ښيى، داريانا وطن، بيا باختر دوره، ورپسى، هخامنشيانو، ساسانيانو، سامانيانو، سوريانو غوريانو، هوتکيانو، معا، صر افغانى دوره احمدشاه ابدالي دا ټولى افغانى امپراطورى په ملى لباس او پوښاک سمبال وى، همدغه معاصر افغانى لباس يى درلوده، ديادولو وړ ده، ديونان سکندر ماتول، دچنګيزى دورى اوتيمور لنګ شړل او ماتول، مغل دافغانى خاورى کى ماتول، دچنګيزى او هلاکو شړل، انګليس امپراتورى ماتول، اوله، دوهمه جګړه او افغانى بريالي توب د روس امپراطورى ماتو، او ناتو اوامريکا دشرم نه ډکه ماتى اوپه شپى دبګرام نه تيښته، ښه تاريخى مثالونه دى. ځکه په جګړايز ډګر کى افغان وطن برحق داستعمار امپراطوريو ګورستان دى دا ټولى فتحى په ملى لباس او ځادر اوشملو سرته رسيدلى دى. جنګونه تاريخونه اوږده دى، دقيق مطالعه يى په کار ده په زوړ بلخى تمدن کى، داوستا، په حواله زردشت دين، چه کردار نيک، ګفتار نيک، او پندار نيک مذهبى لار ښونى ويى. چه ميلاد نه 700کاله مخکى تاريخ لرى 

دزردشتى ددين اساسى شعار وه. دزردشتى مذهبى لارښوونو وکړى اوولس اوخلک ي زراعت ته تشويق کړه، خلکو مالدار کوله غوښى يى خوړلى او پوستکى يى اغوستل، غنم په يو روايت په اول ځل په  بلخ وکرل شول. تاريخ وايى دزردشتى دين ځينى نشانى او رواجونه تراوسه په خلکوکى پاتى دى دمړو شپى او خيراتونه دريمه اوڅلويشتى مجلسونه مونږ ته دزردشتى ددين اومذهب نه را پاتى دى، بيا وروسته بوډيزم په افغانستان کى نشونما وکړه، مرکز يى په باميانوکې جوړشو وه. دهن او آسيا فاسيف خلک دعبادت دپاره بتانو ته باميانو ته راتلل. دبتانو جګوالى 52متره نارينه، او 48متره ښځينه ولاړ وه، مخونه په لعل او جواهراتو پوښلى وه دلمر په ختو سره بتانو ته چاه کتلى نشوى  ډيروخارجى خلکو دبتانو تر څنک په مغارو کى شپى تيرولى او بتانو ته به يى سجدى کولى، جامعه رشد او تکامل وکړه په (7)قرن وروسته ميلاد نه دحضرت عثمان دريم خليفه په وخت کى افغانستان ته اسلام راغى اوخلک  په اسلام مشرف شول، نظام او اجتماعى حالت بردګى حاکمه وه عربن کور په کور جنګونه وکړه وخت يى ډي تير شووه چه شادوشمشيره زيارت يى په کابل ښه نمونه ده. دکابل شاهانو، زنبورک شاه او ردبيل شاه دکبل دغرو ديوالونه دځان ددفاع په خاطر جوړکړى وه چه تر اوسه يى اثار معلوميږى ټول افغانستان دجنګونو په زور مسلمان شووه، تنها نورستان دعبدالرحمن خان پاچأ په وخت کى مسلمان شووه. آزادى اواستقلال جنګونه دتورو په ميدان کى په شملو او افغانى ملى لباس کيده چه نن يى اوسنى تالبان په امارات اسلامى کى تمثيل کوى دامريکا او ناتو مقابله په شملو او افغانى لباس شوى ده. دجهاد او غازيانو دپاره کوم خاص لوژستيکي فورم موجود نووه. ملى لباس دافغانانو دوياړ اوملى قهرمانى لباس دى. افغانان دجنګ او تورو په ميدان کى اتلان دى، خداى وکړى چه دخبرو او سياسى ډګر کى ناکام نشووه. چه دبين المللى روند سره دقلم او کتاب، تخنالوژى په توره بريالى شووه. چه هوسى او برم نه ډک، په نس موړ افغان ولس او وطن ولرو. انشالله. وطنى شاعر غمخور صاحب داسى ويلى دى. دازمونږ دسترګو تور دى # دازمونږ دزړه رڼا ده. دازمونږ دشرف نښه #دازمونږ دژوند بقا ده. دازمونږ ننګ او ناموس دى # دازمونږ ملى حيا ده. مونږ ته خوږ دټول جهان دى #مونږ ته لوړ ددى اسمان دى #دازمونږ افغانستان دى #دازمونږ افغانستان دى. وسلام