خبری که مشاهده کردید، تیتر یک روزنامه های امروز اسپانیا بود. بحرانی که کاتالان ها آغازگر آن بودند. حال این کشوری که از جنوب شرق به دریای مدیترانه و از شمال به اوقیانوس اطلس می رسد، دستخوش نا امنی سیاسی شده است، تا جایی که برخی معتقدند که اسپانیا ممکن است دچار جنگ داخلی شود. کما اینکه قبل از رفراندوم 2017 هم دولت اسپانیا با شورشیان کاتالان درگیر بود.

جنبش کاتالان ها

این جنبش مدنی و سیاسی اوایل قرن 20 مبارزات خود را علیه دولت مرکزی اسپانیا اغاز کرد. این کشور، مستقل و یکی از اعضای اتحادیه اروپا محسوب می شود و عمده اقتصاد و تجارت این کشور مدیون شرایط ژئوپلتیکی کاتالونیا است.

کاتالونیا یک منطقه خودمختار برای کاتالان‌ها در شمال شرقی کشور اسپانیا محسوب می شود که شهروند آن به کاتالان معروف هستند.
در منابع تاریخ جنبش کاتالان ها آمده است که جنبش ناسیونالیسم کاتالونیا خواستار به رسمیت شناخته شدن شخصیت سیاسی کاتالونیا با منطقه کاتالونی زبان شد که این روند همچنان ادامه دارد. این جنبش در دوران رمانتیسم در اواسط قرن نوزدهم متولد شد که برخی منابع و مورخان این جنبش

را به اوایل قرن 20 نسب می دهند. این جنبش به همراه جنبش ناسیونالیسم باسک، از مردمی‌ترین جنبشهای مقاومت در برابر گرایش‌ها سانترالیسم و همگون سازی دولت مدرن اسپانیا است که آنها را شورشیان باسک یا شورشیان کاتالان ها می نامیدند.

گرایش‌های جدایی خواهانه در کاتالان که در دهه‌های گذشته در اقلیت بود که در سال‌های اخیر قدرت بیشتری گرفته‌اند. جدایی‌خواهان کاتالونیا و شماری از اقتصاددانان معتقدند جدایی این ایالت از دولت مرکزی به سود آن خواهد بود چرا که ۲۷ درصد صادرات اسپانیا از این منطقه است و ۲۵ درصد توریست‌های اسپانیا نیز مقصدشان کاتالونیا است. همچنین سهمی که کاتالونیا از دولت مرکزی می‌گیرد ۱۵ میلیارد یورو کمتر از سهمی است که کاتالونیا به خزانه مرکزی می‌پردازند. این در حالیست که برخی کارشناسان اقتصادی دیگر معتقدند کاتالونیای مستقل به لحاظ اقتصادی توان ادامه حیات ندارد به ویژه اگر به عضویت اتحادیه اروپا پذیرفته نشود و صادراتش به اسپانیا نیز قطع شود.)

طبق آخرین همه‌پرسی در ژوِییه ۲۰۰۶ کاتالونیا به بخشی خودمختار تبدیل شد و از نظر درآمدهای مالیاتی و کنترل بر مرزها و فرودگاه‌ها و قوانین مهاجرتی مستقل‌تر از قبل شد.

پس از برگزاری یک همه پرسی در خصوص استقلال کاتالونیا از اسپانیا و موافقت رای‌دهندگان، پارلمان کاتالونیا در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۷ به طور یکجانبه از اسپانیا اعلام استقلال کرد. همچنین سنای اسپانیا تصویب کرد حاکمیت مستقیم اسپانیا بر کاتالونیا اعمال شود. این وضعیت تا 12 سپتامبر 2012 ادامه داشت روزی که مردم بارسلونا به خیابان ها آمدندو بزرگترین تظاهرات تاریخ این کشور را رقم زدند ، انها خواستار استقلال شدند. از ان پس رهبر کاتالان ها تا به امروز با دولت مرکزی بر سر استقلال این منطقه در جدال سیاسی است تا این که امروز نخست وزیر اسپانیا پارلمان کاتالونیا را منحل کرد و خواستار انتخابات زودهنگام شد.)

همه‌پرسی استقلال

کاتالونیا در اول اکتبر ۲۰۱۷ توسط حکومت کاتالونیا همه پرسی را برگزار کرد که طی آن حامیان استقلال، خواهان الزام‌آور بودن آن شدند.  دادگاه قانون اساسی اسپانیا در ۷ سپتامبراین همه پرسی را معلق کرد و حکومت کاتالونیا اعلام کرد حکم دادگاه برای کاتالونیا معتبر نبوده است و ما همچنان به همین رویه ادامه خواهیم داد.  در این میان هواداران استقلال به خیابان ها آمدند و در کنار آن که به یک بحران قانون اساسی در اسپانیا منجر شد بود پلیس و گارد امنیت ملی این کشور ببرای متوقف کردن همه‌پرسی وارد عمل شد.

با این وجود ۹۰ درصد از جمعیت کاتالونیا موفق به شرکت در رأی‌گیری شدند و به استقلال کاتالونیا رأی داده‌اند. اما نتایج آن از سوی پارلمان اسپانیا و پادشاهی این کشور معلق شد. پارلمان کاتالونیا هم در جواب این تعلیق همه پرسی، استقلال کانالونیا را روز گذشته رسما اعلام کرد.

واکنش‌ها

اعلام یک جانبه استقال کاتالونیا در حالی اعلام شد که کشورهای مختلف از جمله آمریکا، آلمان، انگلیس و فرانسه و سازمان هایی مانند اتحادیه اروپا، سازمان ملل و ناتو با آن مخالفت کرده اند.

ماریانو راخوی نخست وزیر خواستار برگزاری یک نشست اضطراری کابینه در روز چهارشنبه برای بررسی موضع دولت مرکزی شد. همچنین وی از پارلمان کاتالان خواست که اجرای اعلامیه استقلال را برای گفتگوی ابتکاری در هفته‌های آینده به تعلیق درآورند. دولت ماریانو راخوی، قول داده که هر اقدامی را که لازم باشد برای حفظ یکپارچگی کشور انجام دهد.

دونالدتوسک، رئیس شورای اروپا پیش از این از پوجدمون رئیس دولت منطقه‌ای کاتالونیا خواسته بود که ساختار قانونی اسپانیا را رعایت کند. او از راخوی، نخست وزیر اسپانیا هم خواستار راه حلی برای موضوع استقلال کاتالونیا بدون استفاده از زور شد.توسک هشدار داد که: «درگیری بر سر این موضوع نه تنها به کاتالونیا و اسپانیا، بلکه به کل اروپا لطمه می‌زند.»

آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان روز دوشنبه ۹ اکتبر در تماسی تلفنی با نخست وزیر اسپانیا حمایت خود را از «اسپانیای واحد» اعلام کرد.

روز دوشنبه ۹ اکتبر ناتالی لوئیزو، وزیر امور اروپای فرانسه، موضع دولت فرانسه را بیان کرد و گفت که این کشور از هرگونه کمکی به یک کاتالونیای مستقل پرهیز خواهد کرد.

رئیس کمیسیون اروپا «ژان کلود یانکر» نسبت به ‘شکاف‌های بیشتر’ در اتحادیه اروپا و بحران جدایی کاتالونیا هشدار داد.
وزارت امورخارجه آمریکا با صدور بیانیه ای از اقدامات قانونی دولت اسپانیا حمایت کرد و کاتالونیا را بخش جدایی ناپذیر این کشور دانست.
«امانوئل مکرون» رئیس جمهور فرانسه از حمایت کامل خود از دولت مرکزی اسپانیا خبر داد.

وزارت امورخارجه آمریکا با صدور بیانیه ای از اقدامات قانونی دولت اسپانیا حمایت کرد و کاتالونیا را بخش جدایی ناپذیر این کشور دانست.

«آنجلینو آلفانو» وزیر امور خارجه ایتالیا در بیانیه ای اشاره کرد ایتالیا اعلام یکجانبه استقلال را به رسمیت نمی‌ شناسد و نخواهد شناخت زیرا اقدامی وخیم و خارج از چارچوب قانونی است .

آیا یک ستاره دیگر اتحادیه اروپا خاموش می شود؟

وضعیت سیاسی اسپانیا، تنها برای این کشور بحران ایجاد نکرده است. اتحادیه اروپایی که در حال حاضر آماده اجرای برگزیت می شود، یک کشور دیگر عضو این اتحادیه دستخوش بحران اقتصادی می شود، چرا که همانطور که در بالای مطلب اشاره شد، راه اقتصاد اسپانیا از کاتالونیا می گذرد. برخی معتقدند این روند اگر ادامه داشته باشد ممکن است اروپا با یک کشور ورشکسته دیگر شبیه یونان مواجه شود. چه بسا که اتحادیه اروپا به دلیل بحران های خاورمیانه، اعمال تحریم ها علیه روسیه، ایران و خروج انگلیس، منطقه یورو را با وضعیت مناسبی روبه رو نساخته است، به همین دلیل پیشبینی شده است، که اروپا پس از اوکراین، یونان و مهمتر از همه اینها و اجرای برگزیت، دچار دستپخت دیگر اروپایی به نام اسپانیا با طعم تجزیه شده است!

زهره نوروزپور