درگیری بر سر قدرت در درون خاندان حاکم سعودی هر روز بیش از پیش در حال عمیق‌تر شدن است. با مرگ ملک عبدالله درگیری در درون حاکمیت تا اقدام کودتا علیه یکدیگر نیز پیش رفته است و خاندان‌های «شُمیری» و «سُدیری» را درگیر جنگ قدرت برای دست‌یابی به تاج و تخت کرده است.

جزئیات جدیدی از این درگیری از سوی روزنامه صهیونیستی «تایمز آف اسرائیل» افشا شده است.

بر اساس خبری که این روزنامه اسرائیلی منتشر کرده است محمد بن سلمان، ولیعهد دوم، شاهزاده و وزیر دفاع عربستان که فرزند پادشاه است، در دیدار با مقامات آمریکایی در قبال حمایت آن‌ها از او در برابر پسرعموی خود و ولیعهد فعلی کشور محمد بن نایف، پیشنهادی شبیه به یک رشوه ارائه داده است.

او برای بررسی میزان حمایت آمریکا از کودتای مورد نظرش علیه پسرعمویِ ولیعهد خود راهی آمریکا شده است. وی در دیدارهایی که با ترامپ و برخی مقامات دولت آمریکا داشته است به آن‌ها گفته است که عربستان، جزایر تیران و صنافیر را از مصر باز پس خواهد گرفت و برای همین در انتظار حکم دادگاه اداری مصر است. او در این دیدارها به آمریکایی‌ها پیشنهاد داده است که از جزایر تیران و صنافیر می‌توان به عنوان پایگاه نظامی برای آمریکا بهره‌برداری کرد.

این پیشنهاد محمد بن سلمان به دولت آمریکا را می‌توان به عنوان اقدامی از سوی او برای به دست آوردن حمایت واشنگتن در جنگ قدرت ارزیابی کرد. همچنین این پیشنهاد نشان از همراهی او برای کاستن از دایره نفوذ ایران و روسیه در منطقه به نفع آمریکا دارد.

پشت پرده جنگ قدرت در خاندان سعودی

جنگ قدرت موجود در خاندان سعودی از 1932 تا به امروز پیشینه دارد. محمد بن سعود که سلاله آل سعود به او منتهی می‌شود و در قرن هیجدهم می‌زیسته است دارای دو فرزند پسر به اسامی عبدالعزیز و عبدالله بود. نخستین پادشاه عربستان سعودی و نخستین خانواده که به عنوان خاندانِ امام شناخته شدند عبدالعزیز بن سعود بود. به رغم این که نخستین پادشاه، عبدالعزیز بن سعود بود اما تمام پادشاهان بعدی از نوادگان برادر او عبدالله بن سعود بود.

نخستین کودتا توسط فیصل بن عبدالعزیز علیه سعود بن عبدالعزیز که به تخت پادشاهی رسیده بود انجام گرفت. سعود بن عبدالعزیز در سال 1953 به تاج و تخت پادشاهی آل سعود رسیده بود و در سال 1958 با کودتای برادرش فیصل از تخت پادشاهی به زیر کشیده شد. سعود بن عبدالعزیز در سال 1960 دوباره توانست تخت پادشاهی خود را پس بگیرد اما در سال 1964 باز هم اسیر کودتای برادرش شد و این بار به تبعید محکوم شد. فیصل بن عبدالعزیز در سال 1964 به قدرت رسید.

به منظور کاهش قدرت سدیری‌ها، کمیسیونی به منظور تعیین ولیعهد در سال 2006 تشکیل شد. این کمیسیون در سال 2011 برای ملک عبدالله دو شاهزاده را به عنوان ولیعهد تعیین کرد. زمانی که هر دو شاهزاده قبل از ملک عبدالله فوت کردند، کمیسیون تصمیم گرفت سلمان بن عبدالعزیز را به عنوان ولیعهد تعیین کند. تعیین سلمان به عنوان ولیعهد و پادشاهی وی پس از مرگ ملک عبدالله باعث شد سدیری‌ها دوباره قدرتمند شوند و پست‌های کلیدی عربستان سعودی به دست سدیری‌ها افتاد.

شاهزاده مقرن بن عبدالعزیز که به عنوان جانشین ولیعهد توسط ملک عبدالله تعیین شده بود پس از مرگ ملک عبدالله، از سوی ملک سلمان به ولیعهدی منصوب شد. اما چند ماه بعد در 28 آوریل 2015 طی فرمانی توسط ملک سلمان از ولیعهدی برکنار شده و جای خود را به برادرزاده خود محمد بن نایف آل سعود داد. در حکم ملک سلمان اشاره شده که این برکناری به درخواست خود شاهزاده مقرن به خاطر مشکلات سلامتی وی بوده است. با اینکه عزل شاهزاده مقرن به عنوان کوچک‌ترین فرزند عبدالعزیز بن سعود مشکلات سلامتی عنوان شده است اما علت اصلی عزل وی جلوگیری از به قدرت رسیدن فردی بود که مادرش کنیز بود.

ملک سلمان به محض رسیدن به تخت پادشاهی قبل از خاک‌سپاری ملک عبدالله، قرارنامه 37 ماده‌ای پادشاهی آل سعود که توسط ملک عبدالله تصویب شده بود ابطال کرد.

ملک سلمان در همان هفته اول پادشاهی خود به منظور افزایش قدرت سدیری‌ها دست به تغییرات گسترده‌ای در پست‌های کلیدی عربستان سعودی زد. وی پسرش محمد بن سلمان را به عنوان وزیر دفاع تعیین کرد، خالد التویجری را از ریاست دفتر پادشاهی برکنار کرد و سعود الفیصل را که از سال 1975 وزیر امور خارجه عربستان بود را از سمت خود عزل کرد و عادل الجبیر سفیر عربستان سعودی در واشنگتن را به عنوان وزیر امور خارجه انتخاب کرد.

ملک سلمان به متعب پسر ملک عبدالله حتی سمت مشاور هم نداد. متعب بن عبدالله شدیداً مخالف عملیات عربستان علیه یمن بوده و اعتقاد داشت که این عملیات با تحریک آمریکایی‌ها برای کشاندن عربستان سعودی به یک جنگ فرسایشی در یمن بوده و چندین بار با محمد بن سلمان به عنوان وزیر دفاع عربستان بابت این مسئله درگیری داشت.

اوج اختلافات به جایی رسیده بود که متعب بن عبدالله، محمد بن سلمان وزیر دفاع و فرزند پادشاه جدید را تهدید کرد گارد ملی اقدامات لازم را برای متوقف کردن ماجراجویی خطرناک وی در یمن انجام خواهد داد.

در آخرین مورد از اختلافات در درون خاندان آل سعود، مقرن بن عبدالعزیز و متعب بن عبدالله در تلاش به منظور کودتا علیه ملک سلمان بودند. پادشاه عربستان که در اجلاس سران اتحادیه عرب در شرم‌الشیخ مصر حضور داشت با شنیدن خبر تلاش برای کودتا علیه سلطنت وی، سراسیمه اجلاس اتحادیه عرب را ترک کرد و خود را به ریاض رساند.

رمضان بورسا