آیا طالبان به سقوط نزدیک شده اند ؟
نوشته ی : اسماعیل فروغی
اخیراً نشریه ی معتبرامریکایی ” نیولاینز” به نقل ازمنابع معتبرپاکستان نوشته است که:« حلقه ی قدرت درپاکستان ازطالبان دست شسته و برنامه ی تغیررژیم طالبان را در دستورکارخود قرارداده است… براساس گفته های منابع این نشریه ، پاکستان پس ازتشدید اختلافات با طالبان ، به سرعت با رهبران مخالف طالبان تماس های نزدیک برقرارکرده ، سرگرم بررسی گزینه هایی برای تغیرآرایش قدرت و برنامه ریزی فوری برای تغیررژیم درافغانستان شده است …»
به اساس این گزارش، نزدیکی طالبان به هند وافزایش روزافزون فعالیتهای تروریستی تی تی پی ( طالبان پاکستانی درافغانستان و پاکستان) وعدم همکاری طالبان درتسلیم دهی رهبران تی تی پی به پاکستان ، عوامل اصلی تغیردررویکرد امنیتی پاکستان نسبت به طالبان تاسرحد پایان انداختن آنان ازاریکه ی قدرت شده است . به نظراین نشریه ، پاکستان بخوبی توانایی نظامی ــ اطلاعاتی کافی برای حذف چهره های کلیدی طالبان چون هیبت الله را دارد ؛ اما ازترس ایجاد خلای قدرت که سبب جنگهای داخلی و موج بزرگی ازمهاجرت های جدید به پاکستان خواهد شد ، به حذف مستقیم دست نخواهد زد ….»
به نظرمی رسد که درین شب و روزاتاق های فکردرپاکستان به شدت سرگرم بررسی راه ها و گزینه های مختلف برای سرنگونی هرچه سریعترطالبان شده اند.
برخی ها به این باوراند که پاکستان درپهلوی تحریک وتسلیح مخالفان طالبان ، می خواهد راه کوتاه تری را درپیش گرفته ، درمشوره ومشارکت با ایالات متحده ی امریکا ، طالبان را ازدرون چنان منفجرکنند که بخش طالبان مورد حمایت شان، قدرت راتصاحب کرده ، درمشارکت با سایرگروه ها واقوام افغانستان، حکومت جدید حرف شنوتری را بنیان بگذارند.ازتصوردورنیست که پاکستان درهمکاری با امریکا بتواند سناریوی سقوط طالبان را برای باردوم درعمل پیاده کرده و به امرومشوره ی امریکا اینباربه پیروی ازنسخه ی سوریه ، کسی را ازمیان رهبران طالبان برگزیده به اولباس دیموکراسی وهمگرایی بپوشانند وهمانند احمد الشرع رییس جمهورسوریه ، با یک تیردونشان بزنند : هم نظام مورد حمایت شان را درافغانستان حفظ کنند وهم با این کارتمام نقشه های قدرتهای منطقه را ناکام بگردانند .
حقیقت اینست که با وجود پرده پوشی های آقای مجاهد سخنگوی ملاهیبت اللهِ غایب مبنی براینکه درافغانستان آب ازآب تکان نخورده است ، نظام قرون وسطایی طالبانی با بن بست بزرگی روبروشده است. تشدید اختلافات درونی طالبان ، ایجاد اختلافات بین طالبان و پاکستان و بالاخره ناتوانی وعجزطالبان درحل دشواری ها ومشکلات بزرگ اقتصادی مردم ؛همه گواه این حقیقت است که حاکمیت طالبان ظرفیت وتوانایی دولتمداری را نداشته ، با بن بست جدی روبروبوده واین بن بست می تواند اسباب فروپاشی این گروه بنیادگرا را فراهم سازد .
درست دراوج تنش ها میان طالبان و پاکستان است که دولت پاکستان هشدارروشنی به طالبان فرستاده می گوید : ” یا شرایط اسلام آباد را قبول کنید یا آماده ی تغیررژیم باشید .” ودرست پس ازروگردانی طالبان ازقبله ی اصلی شان پاکستان ونزدیکی آنان با هند است که سیاسیون پاکستان بارباربه صراحت گفته اند : طالبان پس ازین شریک استراتژیک وقابل اعتماد پاکستان نیست .
به هرحال، پاکستان که تجربه ی طولانی درتغییردادن حکومت ها درافغانستان داشته و کم ازکم سه باردرسقوط حکومت های قبلی افغانستان نقش مستقیم داشته است ، (بار اول حاکمیت حزب دموکراتیک خلق را با حمایت ، تجهیزوتسلیح مجاهدین سقوط داد.باردوم حکومت دوراول طالبان را درهمدستی با امریکا به خاک سیه نشاند . وبار سوم با حمایت مستقیم و تجهیزوتسلیح طالبان ، نظام جمهوریت را سقوط داد . ) ؛ اینبارهم برای تغیررژیم طالبان درافغانستان کمربسته است. اینکه اینبار آوردن این تغیررا ازکجا وچگونه آغازخواهد کرد تاهنوز روشن نیست . آیا ازظرفیت های رهبران فراری و سودجوی جهادی رفقای سابق شان وامکانات وظرفیتهای رهبران نوظهوری چون یاسین ضیا ، احمد مسعود ، سمیع سادات وچند تای دیگر استفاده خواهد کرد ؟ آیا درهمدستی با امریکا وغرب طالبان را ازدرون منفجرکرده ، ازمیان شان احمد الشرع دیگری به میدان خواهد آورد ؟ ویا باز جنگ های خونین داخلی دیگری را براه انداخته ، افغانستان را داغدارتروچندپاره ترخواهند کرد ؟
حقیقت اینست که طالبان ، هم ازنظرقدرت نظامی وهم ازنظرقومی دوتقسیم وچندپاره استند. طالبان قندهاری درانی وطالبان غلجایی طرفدارخلیفه حقانی، هرکدام خواهان قدرت وامتیازات بیشتردربدنه ی حاکمیت طالبانی استند. امااین حقیقت هم روشن است ،طالبانی که دیگرحمایت پاکستان وامریکا را با خود نداشته باشند ،هرگاه حمایت اقتصادی هفته وارچهل میلیون دالرازآنان سلب شود ، چگونه خواهند دوام آورد؟ بسیار دورازتصوراست طالبانی که به انتظارات امریکا، پاکستان و جهان پاسخ مثبت نداده است ؛ طالبانی که نخواهند و نتوانند ازحضوروفعالیت گروههای تندرواسلامی تروریستی درافغانستان جلوگیری کنند ؛ وبالاخره طالبانی که بخواهند با لجاجت به سیاستهای تندروانه ی ضد انسانی ، ضد زن ، ضد تاریخ وضد فرهنگ شان ادامه بدهند ؛ دشواراست بتوانند بیش ازین به زنده گی شان ادامه بدهند .
بهرحال ، طالبان یک گروه نیابتیست ، همانگونه که به صحنه آورده شده اند، دیریازود ازصحنه هم دورریخته خواهند شد. آنچه دردآوراست اینست که آنان سقوط کنند یا نکنند، متأسفانه افغانستان میدان رقابت های خونین میان قدرتهای منطقه وجهان با قی خواهند ماند و تاوان همه ی این رقابت ها را بازملت مظلوم افغانستان خواهند پرداخت .
فروغی (ماه نوامبر سال 2025 )
