چگونه پای قوای اتحاد شوروی به افغانستان کشانیده شد؟
(گذارش تحلیلی وضعیت وخیم بمیان آمده در جمهوری دموکراتیک افغانستان)
(بخش ششم)
محمد قاسم آسمایی
بازپخش اسناد اشد محرم مقامات حزبی و دولتی اتحاد شوروی
در مورد مناسبات افغانستان و اتحاد شوروی بعد از شورش مسلحانه هرات ۲۴ حوت سال ۱۳۵۷
ترجمه داکتر خلیل وداد
یادآوری: در این بخش نیز در مورد اعزام قوای اتحاد شوروی از جانب نورمحمد تره کی و خاصتاً حفیظ الله امین پا فشاری صورت گرفته است. اسناد آن چنان صریح است که جای برای تبصره اضافی نمیگذارد. ق. آسمایی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
شماره ۲۷۹/گ. اِس.
شماره ۲۵-اِس. ۵۷۶.
۱۷-ای.اِم.
او. اُل
***
بتاریخ 6 اپریل برای بررسی اوضاع افغانستان هیأت نظامی شوروی در رأس رییس امور سیاسی ارتش و نیروهای بحری شوروی دگر جنرال آ. آ. اپیشیف بکابل رفت. رییس هیأت با ن. م. تره کی، حفیظ الله امین و دیگر رهبران نظامی و سیاسی دیدار کرد. در جریان این دیدارها افغانها دوباره مسأله کمک نظامی با اشتراک مستقیم قطعات شوروی را مطرح نمودند، ما بازهم اعلام کردیم که اتحادشوروی نمیتواند این کار را عملی کند. مگر رهبری ج.د.ا. به این موقف ما راضی نبوده و بالای طرح شان پافشاری کردند.
در ارائهء این درخواست حفیظ الله امین اصرار جدی میکرد. هم در ملاقات با اپیشیف و همچنان در دیدار نخستینش با دگر جنرال ای. پ. پاولوفسکی در حضور جنرال ل. گوریلوف. ح. امین مستقیماٌ مسألهء ورود سریع یک فرقهء شوروی را به کابل پیش نمود. از جمله او گفت که این واحد شوروی نباید در عملیات نظامی اشتراک کند، بلکه بمثابهء سپر مطمئن تأمین آرامش و ضمانت پایدار کار حکومت ج.د.ا. باشد. برعلاوه اردوی افغانستان نیروی کافی دارد که از عهدهء وظایف محوله اش در امر مبارزه با اپوزیسیون داخلی و گروههای خرابکار بدرآید.
مگر پس از یک هفته بتاریخ 14 اپریل 1979 حفیظ الله امین سرمشاور نظامی شوروی در ج.د.ا. برید جنرال ل. گوریلوف را دعوت کرده و از او خواست به رهبری شوروی اطلاع دهد…
گذارش (اطلاعیه) از کابل
(محرم)
… نزد رفیق امین دعوت شده بودم، که به سپارش ن. م. تره کی تقاضایش را مبنی بر گسیل 15 تا 20 هلیکوپتر جنگی با مهمات و عملهء شوروی برای استفادهء آنها در حالات بحرانی در نواحی مرزی و مرکزی علیه شورشیها و تروریستهای گسیل شده از پاکستان، در میان داشت.
گوریلوف 14.4. 1979
رییس ستاد کل (لوی درستیز) قوای مسلح اتحاد شوروی مارشال شوروی ن. و. اوگارکوف در زیر این اطلاعیه فیصله اش را نوشت: «این کار را نباید کرد».
پس از مشوره با د.ف. اوستینوف، منشی عمومی کمیته مرکزی ح.ک.ا.ش. نیز برعلیه گسیل نیروها به افغانستان نظر داد، مگر همزمان سپارش کرد دربارهء کندک ویژه یی برای نگهبانی ن.م. تره کی اندیشید.
سند
کارگران جهان متحد شوید! در جریان ۳ روز قابل برگشـت به کمیته
ح.ک.ا. ش. (شعبه اسناد و ارتباط سکتور ۱) است.
کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
اشد محرم
پرونده ویژه
شماره پ. ۱۵۰/۹۳
به رفقا، بریژنف، کاسیگین، اندروپوف، گرومیکو، سوسلوف، اوستینوف، پوناماریوف و سمیرتیوکوف.
نقل از پروتوکول شماره ۱۵۰ جلسه بیروی سیاسی کمیته مرکزی مؤرخ ۲۱ اپریل سال ۱۹۷۹.
پیرامون صلاح نبودن شرکت عملههای هلیکوپترهای نظامی شوروی در سرکوب فعالیتهای ضد انقلابی در جمهوری دموکراتیک افغانستان*.
۱. پشنهاد شماره ۳۱۸/۳/۰۴۳۰ مؤرخ ۱۸اپریل ۱۹۷۹ وزارت دفاع تائید است.
۲. طرح سفارشات به مستشار نظامی اتحاد شوروی در جمهوری دموکراتیک افغانستان تصویب است، (پیوست).
منشی کمیته مرکزی بریژنف
*- تذکر: (بشکل ریز و ناخوان چاپ شده)
رفقا، سندِ حاضرِاشدِ محرمِ کمیته مرکزی ح.ک.ا.ش نباید بدون اجازه کمیته مرکزی به کسان دیگر داده شود. کاپی برداری از اینچنین اسناد و بازنویسی آن بطور قطعی ممنوع است. رفقایی که برایشان سند ارسال گردیده باید آنرا پس از مطالعه با قید تاریخ امضأ نمایند.
۱۳-ز .اِم.
او. اُل.
****
پیرامون بند ۹۳ پروتوکول شماره ۱۵۰
اشد محرم
پرونده ویژه
کابل
به سرمشاور نظامی*
با نخست وزیر جمهوری دموکراتیک افغانستان حفیظ الله امین ملاقات نموده باو بگویید که در خواست شما مبنی بر ارسال ۱۵-۲۰ فروند هلیکوپتر جنگی با عمله شوروی به اطلاع حکومت اتحاد شوروی رسانده شده است.
به او بگویید، که قبلاً به رهبری افغانستان در خصوص بیهودگی اشتراک مستقیم قطعات شوروی در امر سرکوب فعالیتهای ضد انقلابی در ج.د.ا. توضیحات داده شده، زیرا چنین اقدامات توسط دشمنان انقلاب افغانستان و نیروهای مخالف خارجی برای بدنام سازی کمک انترناسیونالیستی اتحاد شوروی و اشاعه تبلیغات ضد حکومتی و ضد شوروی در میان مردم افغانستان مورد بهره برداری قرار خواهد گرفت.
به وی خاطر نشان سازید که قبلاً در جریان ماه مارچ – اپریل سالروان ۲۵ فروند هلیکوپتر جنگی که دارای تجهیزات لازم حربی و مهمات اند، به ج.د.ا. تحویل داده شده است.
حفیط الله امین را متقاعد سازید که هلیکوپترهای موجود با عمله افغانی در همآهنگی با قطعات زمینی اردو و نیروی هوایی قادر اند، خود اقدامات ضد انفلابی را سرکوب نمایند.
به سر قوماندانی افغانستان مشورههای لازم برای حل این مسئله را طرح کنید.
*- تذکر: (بشکل ریز و ناخوان چاپ شده)
رفقا، سندِ حاضرِاشدِ محرمِ کمیته مرکزی ح.ک.ا.ش نباید بدون اجازه کمیته مرکزی به کسان دیگر داده شود. کاپی برداری از اینچنین اسناد و بازنویسی آن بطور قطعی ممنوع است. رفقایی که برایشان سند ارسال گردیده باید آنرا پس از مطالعه با قید تاریخ امضأ نمایند.
۱۵-ار. ای.
اِم. ک.
****
در نیمهء اپریل اپوزیسیون مسلح بشکل عمدتاً در ولایات بادغیس، بدخشان، تخار، کنر، پکتیکا و پکتیا فعال بود.
در موضع نمایندگان شوروی در کابل تردیدهایی پدیدار شد- آنها پیشنهاد میکردند مرکز تعلیمی همانند آنچه ما در کوبا داشتیم ایجاد شود.
آگاهان امور میدانستند که زیر این افسانه لوای موتورریزه ایجاد شده بود.
گذارش (طلاعیه) از کابل
(اشد محرم. عاجل…)
… معقول خواهد بود اگر در ناحیهء کابل مرکز واحد تعلیمی اردوی خلقی ج.د.ا. (همانند کوبا) ایجاد شود.
پوزانوف، ایوانوف، گوریلوف. 6.5.1979.
این پیشنهاد با امضاهای پوزانوف، گوریلوف، نیشوموف )نیروهای مرزبان شوروی) و بوگدانوف )نمایندهء ک.گ.ب. شوروی) بتاریخ 7 جون 1979 به مرکز گسیل شد.
آغاز گسیل قطعات شوروی به افغانستان
در ماه می اوضاع در افغانستان وخیمتر از پیش شد، از جمله شورشهای ضد دولتی مسلحانه در ولایات پکتیکا، غزنی، پکتیا، ننگرهار، کنر، بلخ و کابل بوقوع پیوست. در تمام مناطق قوای دولتی آنها را سرکوب نمودند.
در پایان ماه می نظر به خواهش حکومت افغانستان یک کندک ویژهء «مسلمانان» که عمدتاً از افراد ملیتهای بومی جمهوریهای آسیای میانه تشکیل یافته بود، برای حفاظت آن (دولت افغانستان. مترجم) ایجاد شد.
افغانها بازهم موضوع کمک نظامی را پیشکش نمودند. این مسأله در جلسهء بیروی سیاسی مؤرخ 24 می 1979 بررسی شد.
***
سند
کارگران جهان متحد شوید! درجریان ۳روز قابل برگشـــــت به کمیته مرکزی
ح.ک.ا. ش. (شعبه اسناد و ارتباط سکتور ۱)
کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
اشد محرم
پرونده ویژه
شماره پ. ۱۵۲/۱۵۹
به رفقا، بریژنف، کاسیگین، اندروپوف، گرومیکو، سوسلوف، اوستینوف،
پوناماریوف، بایباکوف، پاتولیچف، سکاچکوف، سِربین و سمیرتیوکوف.
نقل از پروتوکول شماره ۱۵۲جلسه بیروی سیاسی کمیته مرکزی مؤرخ ۲۴ می سال ۱۹۷۹.
در مورد ارائه کمک اضافی نظامی به جمهوری دموکراتیک افغانستان.*
۱. طرح دستور شورای وزیران اتحادجماهیر شوروی در این مورد (پیوست)، تصویب است.
۲. به وزارت پلان و وزارت روابط خارجی اقتصادی سپارش میشود، ضمن پیشکش طرحی در ظرف دوهفته خواهش جانب جمهوری دموکراتیک افغانستان مبنی بر دادن ۱۵۰۰ عراده موتر را برای بررسی آماده کنند.
۳. متن سپارش به سفارت اتحادشوروی در جمهوری دموکراتیک افغانستان در اینمورد تصویب است (پیوست).
منشی کمیته مرکزی بریژنف
*- تذکر: (بشکل ریز و ناخوانا چاپ شده)
رفقا، سندِ حاضرِاشدِ محرمِ کمیته مرکزی ح.ک.ا.ش نباید بدون اجازه کمیته مرکزی به کسان دیگر داده شود. کاپی برداری از اینچنین اسناد و بازنویسی آن بطور قطعی ممنوع است. رفقایی که برایشان سند ارسال گردیده باید آنرا پس از مطالعه با قید تاریخ امضأ نمایند.
پ ۱
فیصله شورای وزیران ا.ج.ش.س.
شماره۱۴۷ پ.ث. مؤرخ۷۹- ۰۴-۲۴ ۱۷-ک.اِ ث.ال. شماره ۲. دیده شود، بند ۱۵۵/۳۶
مؤرخ ۱۲- ۴-۷۹ شماره۱. بند ۱۵۶/۴۳ مؤرخ ۲۸-۴-۷۹
****
مربوط بند ۱۵۹ پروتوکول شماره ۱۵۲
اشد محرم
پرونده ویژه
کابل
به سفیر اتحاد شوروی
با نورمحمد تره کی دیدار کرده و با استناد بر سپارش ما اطلاع دهید، خواهشات رهبری افغانستان در مورد کمک اضافی به جمهوری دموکراتیک افغانستان مورد بررسی قرار گرفته اند.
به ایشان بگویید که مسکو نگرانی رهبری افغانستان را به دلیل تشدید فعالیت ضدانقلابی نیروهای ارتجاعی درک مینماید. حکومت اتحاد شوروی با تلاش در جهت کمک انترناسیونالیستی به جمهوری دموکراتیک افغانستان تصمیم گرفته است. در سالهای ۱۹۷۹- ۱۹۸۰کمکهای بلاعوض مادی را به ارزش ۵۳میلیون روبل، از جمله ۱۴۰ میل هاوان، ۹۰ عراده زرهپوش (از جمله ۵۰ عراده آن بشکل عاجل تهیه میشوند)، ۴۸ هزار میل اسلحه ماشیندار،۱۰۰۰ میل راکت انداز، ۶۸۰عدد بم هوایی و همچنان در جریان ماههای جون- جولای ادویه و وسایل طبی را به ارزش ۵۰ هزار روبل تحویل دهد. همچنان در ماه می سال روان ۱۰۰ هزار فیوز بم و ۱۶۰ عدد کسِت بم یکبار مصرف بشکل عاجل در اختیار تان قرار داده میشود. اما ارائه بمهای گازی بدون مواد زهری مسموم کننده ناممکن است.
در باره خواهش جانب افغانی در باره گسیل هلیکوپترها و طیارات ترانسپورتی با عمله شوروی و دیسانت کوماندوهای ما به کابل باید گفت که مسئله استفاده نیروهای نظامی شوروی با دقت هنگام سفر رفیق نورمحمد تره کی در ماه مارچ سال روان مورد بررسی قرار گرفته است. ما اعتقاد ژرف داریم که چنین اقداماتی مشکلات بیشماری را در سیاست داخلی و عرصهء بین المللی ببار آورده، بدون شک مورد بهره برداری نیروهای مخالف قرار گرفته و بضرر منافع ج.د.ا. و استحکام دستآوردهای انقلاب ثور تمام خواهند شد.
از اجراآت تان تلگرافی خبر دهید.
۱۹- گ.ار.
م.ک.
