افغانستان؛ وقتی دخالت خارجی سرنوشت یک انقلاب را تغییر داد

https://www.youtube.com/watch?v=cX5Rlj8weaA از ورود شوروی تا فاجعه نجیب‌الله؛ چه بر سر افغانستان…

خاطرات امین الله مفکر

خاطرات اینجانت امین الله مفکر امینی شاعر و نویسنده درچـــاربــــــخش مختصرا…

افغانستان در دوراهی تاریخ؛ تداوم بحران یا گذار به حاکمیت…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان امروز در نقطه‌ای حساس از تاریخ معاصر…

بی تفاوتی جهان در برابر تروریزم جهادی در افغانستان!

القاعده و طالبان دو رویی یک سکه اند! جهان در برابر…

اخلاق و تمدن

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیـطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

مشروعیت‌زدایی قومی طالبان؛ خلع سلاح قومی این گروه

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر حل بحران…

آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

نیهلیسم؛ محصول شکست سیاسی یا فردی؟

Nihilism. آرام بختیاری نیهلیسم یعنی پوچی، انفعال، زوال، بطالت، و فاقد هدف.  نیهلیسم…

گزیده‌ی اشعار شرمین ولی

اشعار کتاب اندوه ارغوانی یک سیب گزیده‌ی اشعار شرمین ولی مترجم: زانا کوردستانی (۱) پاییز…

«
»

په خپل ځان عريضه کول

د هيواد د بهرنيو چارو سلب اعتماد شوی وزير او د جمعيت اسلامي ګوند مشر صلاح الدين رباني چې تېره ورځ بدخشان ولايت ته د خپل پلار برهان الدين رباني د وژل کېدو د شپږم تلين غونډه کې د ګډون لپاره تللی و؛ يو ځل بيا عجيبې او غريبې څرګندونې کړي. نوموړي يو ځل بيا پر هغه حکومت نيوکې کړي چې دی يې د ولسي جرګې لخوا د سلب اعتماد کېدو سره سره بيا هم په څوکۍ کېنولی او د وزارت امتيازات اخلي. رباني په ملي يووالي حکومت نېوکې کړي چې ګويا واک يې انحصار کړی او ټينګار يې وکړ چې چې په نظام کې انحصار باید پای ته ورسیږي.

بدخشان ولايت ته د رباني سفر ولې جالبه دی؟

لومړی خو دا چې بدخشان ته د نوموړي شخصي او ګوندي سفر د ټولو اصولو خلاف د ملي اردو په هغه الوتکه کې شوی چې د امریکا لخوا یواځې د امنيتي ځواکونو د مرستې لپاره ځانګړې شوې. په داسې حال کې ده چې د ملي اردو پولیسو ډيری ټپي سرتېري د الوتکو د کموالي له کبله د درملنې لپاره روغتونونو ته نه رسول کېږي او ډيری وختونه د وینې د ضایع کېدو له کبله په سنګرونو کې سا ورکوي. خو صلاح الدين بيا د خپل ګوندي فعاليت لپاره له خپلو ملګرو سره يو ځای د ملي اردو په الوتکه کې سفر کوي. تر دې هم بده يې لا دا چې بيا د حکومت په دې دومره لوی امتياز سره چې ده ته يې ورکړی دی؛ سترګې پټوي او دوباره پر حکومت نيوکې کوي چې ګويا واک يې انحصار کړی دی.

دويم دا چې بدخشان ته د صلاح الدين رباني سفر او کړې څرګندونې يې په دې جالبې دي چې نه د بهرنيو چارو وزارت په چوکاټ کې راځي او نه هم د حکومت د يو برحاله وزير په چوکاټ کې. يو خو دا چې نوموړی په داسې حال کې د بهرنيو چارو سرپرست وزير دی؛ په دغه غونډه کې يې ټولې خبرې او څرګندونې د بهرنيو چارو د وزير په توګه نه بلکې د حکومت د يو ګوندي مخالف او اپوزيسيون په توګه دي. دی د بهرنيو چارو سرپرست وزير دی خو خبرې يې د راتلونکو ټاکنو او په حکومت کې د نوموړي په باور د انحصار په اړه دي. له رباني څخه دا ډول خبرې اورېدل کوم نوی کار او لومړی ځل نه دی بلکې په هر وار چې نوموړي فرصت پيدا کړی؛ پر حکومت يې د سياسي مخالف په توګه ګوزار کړی دی.

رباني څنګه په ځان عريضه کړې؟

راځو د صلاح الدين لخوا پر حکومت د انحصارګرايې تور ته. بدخشان ته د سفر په لړ کې چې ښاغلي رباني په حکومت تور پورې کړی چې ګويا واک يې انحصار کړی او باید په جوړښت کې يې بدلون راوړل شي؛ اصلاً پر خپل ځان يې عريضه کړې ده. په خپل ځان يې عريضه کول په دې معنا ، په داسې حال کې په خپله صلاح الدين د ولسي جرګې لخوا سلب اعتماد شوی دی خو نوموړي بيا پر څوکۍ ځان سرېښ کړی او پرېښودلو ته هيڅ زړه نه کيږي. له دې ورهاخوا که د بهرنيو چارو وزارت داخلي تشکيلاتو ته وکتل شي؛ واک حکومت نه بلکې پخپله وزير صاحب رباني په بهرنيو چارو وزارت کې انحصار کړی دی. تاسې ورشئ وګورئ چې په بهرنيو چارو وزارت کې او په نورو هيوادونو کې د سفارت خانو کارکوونکي اتيا سلنه څوک دي؟

په خپله بهرنيو چارو وزارت کابو ټول کار کوونکي د جمعيت ګوند اړوند او د يو ځانګړي ولايت او قوم خلک دي. همداراز په بهرنيو هیوادونو کې د افغانستان ټولې سفارت خانې هم د جمعيت ګوند له ځرو او د يو ځانګړي قوم له افرادو ډک دي. په دغو سفارت خانو کې ډيری هغه څوک دي چې د جمعيت ګوند او د خپل قوم ګټې ورته لومړيتوب لري او نور که د هرې ژبې او قوم يو څوک سفارت خانې ته خپل مشکل وړاندې کوي؛ دوی يې په قيصه کې نه دي. ښه بېلګه يې په سويډن کې د افغانستان په سفارت کې د يو کارکوونکي رويه يادولی شو چې د هيواد لوی قوم او ژبه يې د هیواد خلک او ملي ژبه نه و بللي او برعکس سپکې سپورې يې ورته ويلې وې.

له دې ټولو بدتر يې دا چې ښاغلي رباني د بهرنيو چارو وزارت څخه سم د جمعيت ګوند سياسي دفتر جوړ کړی دی، د ګوند اړوند غونډو پلانونه او هماهنګي يې له همدې ځايه پر مخ وړي. د دې تر څنګ مالي او اداري فساد په دغه وزارت کې خپل اوج ته رسېدلی دی. همدا تېره ورځ هم سرخط ورځپاڼې د بهرنيو چارو وزارت له ستر مالي فساده پرده پورته کړه. سرخط په يو خبر کې ويلي و چې د دغې وزارت اداري او مالي مرستيال نصير اندېشه د اسټراليا له سفير سره د ملاقات له‌پاره، دوه بيرغونه په يو سل او څلور دېرش زره او اووه سوه او پنځوس افغانۍ پېرلي. همداراز په کابل کې د سولې کنفرانس لپاره يوازې دوه بېنرونه په څلور سوه او پنځه اويا زره افغانۍ چاپ شوي دي. په داسې حال کې چې په بازار کې دغسې بېنرونه چې نرخ يې بېخي اسمان هم ته ورسېږي، ايله پنځه زره افغانۍ کېږي.

نو هيله ده د بهرنيو سلب اعتماد شوی وزير ښاغلی صلاح الدين رباني که په حکومت کې د واک انحصار او فساد له منځه وړل غواړي نو لومړی دې له خپل ځان او شاوخوا څخه پېل وکړي. که رباني صاحب بايد په دې پوه شي چې که يوه ګوته بل ته نيسي نو درې ګوتې يې په خپل لور راتاويږي.

لیکنه : خوشحال آصفي