موعظهّ خواجه عبدالله « انصاری »
مولانا داکتر محمد سعید « سعید افغاني »
حاصل موعظهّ خواجه عبدالله « انصاری » که به
معرفت اخلاق و فضایل پسندیده تعلق دارد .
« بخش ششم »
شیخ الاسلام گفته است :
خدای تعالی برای عبد سه چیز را عنایت کرده است ، زبان ، قلب و تن ؛ تا او را با زبان بخوانی و به قلب دوست بداری و با تن خدمت نمایی .
لیک تو بر عکس با زبان بیهوده می گویی و در دل او را فراموش می نمایی و با جوارح کار نیکو انجام نمی دهی .
نیازمند خدای تعالی باش . با زبان حکمت بگو ، با دل پشیمان باش و با اعضای امانت داری کن .
با زبان ذاکر و با قلب شاکر و با دل صابر باش .
با زبان گویا باش و با دل صادق و با اعضا سبقت گیرنده « به سوی رضای پرودگار .» باش .
با زبان با لطافت باش و با قلب سبک و با اعضا عفیف باش .
با زبان خدا را ستایش کن و با دل در یاد او باش و با تن در خدمت او باش .
با زبان ستایش خدا و صفات او را بگو و در قلب ترسان و امیدوار باش و با اعضاء دفع بلا کن .
با زبان قرآن بخوان و به دل مؤمن باش و به اعضای فرمان بردار .
شیخ الاسلام گفته است :
سالک را سزد که چهار چیز را داشته باشد ، تا شایسته سلوک این راه باشد: « اول علم ، دوم ورع ، سوم تفکر در باره خداوند و چهارم وجد » .
ــ کسی که علم ندارد . جهل برای او زهر کشنده خواهد بود .
ــ کسی که ورع ندارد ، عاقبت امر او عقاب است .
ــ کسی که درباره خدا نمی اندیشد ، در دل کافر است .
ــ کسی که وجد ندارد ، دل او رانده شده است .
و گفته است : رضای حق در سه چیز است ، در مخالفت هوا ، در ترک دنیا و در کشتن نفس در طریق خدای تعالی .
و نیز گفته است : دنیا را بده برای کسی که تو را یاری می کند ، یا به سگی ده تا پایت را نگیرد و بد ان که اگر راه پاک باشد ، از دشمن ترسی نیست .
دریا با زبان سگ نجس نمی شود و سگ با هفت دریا پاک نشود .
علامت زهد سه چیز است : آرزوی کوتاه ، بی اعتماد بودن برعملش ، ونزدیک دیدن اجل .
سپس گفته است : اعتماد تو به آن که خداوند ، کریم است ، نباید موجب غفلت شود . نباید صبر او موجب جرآت بر معاصی شود . « برای یاد خداوند » شب به پا خیز تا در روز قیامت تو را کمک کند .
اگر دیروز را به غفلت گذراندی ، امشب را بیدار باش و توشه با خود بردار که سفر قریب است . با پشیمانی چراغ را روشن کن که راه تاریک است .
« از مکر خداوند » ایمن مباش تا هلاک نشوی . ایمنی وقتی حاصل می شود که آدامی با ایمان در قبر استراحت کند . بیدار باش که وقت طاعت سپری می شود . در دنیایت عاقل باش ، تا در آخرت هلاک نشوی .
***
مولانا داکتر محمد سعید « سعید افغاني »
کتاب شیخ الاسلام خواجه عبدالله « انصاری ـ هروی »
سال ۱۹۶۶ م ــ پوهنتون الازهر ـ مصر
ترجمه دری : عزیز الله علی زاده « مالستانی »
سلسله نشر موعظهّ خواجه عبدالله « انصاری » ادامه دارد .
تهیه و ترتیب کننده : برهان الدین « سعیدی»
