فیسبوک و استفادۀ هوشمندانه از آن
فیسبوک بدون تردید یکی از مهمترین، پرنفوسترین، و موثرترین وسیلۀ اطلاعات جمعی با کیفیت کثیر المراد است. فیسبوک علی رغم بازتابنده احساسات، افکار و عواطف شما، معرف شخصیت شما در دنیای بیرون نیز میباشد. اگر به تاریخ کاربرد فیسبوک در دنیا بنگریم در خواهیم یافت که این وسیلۀ ارتباط جمعی در سرزمین های مختلف کاربرد متفاوت دارد. ملت هایی که از لحاظ فکر و اندیشه، کفایت، بصیرت، فرهنگ و تمدن در ردۀ فقر قرار دارند از فیسبوک آنگونه که ایجاب میکند و توقع میرود نه تنها که استفاده نکرده؛ بلکه در جادۀ چپ روزگار مصروفشده و با سیر فیسبوکی شان به بیراهه منتهی میشوند. برعکس ملتهای هوشمند، آگاه، شایسته، مطلع، ماهر … با کمال هوشمندی و مدیریت عالی توانستند از این وسیله استفاده بهینه نمایند و خویشتن را به مدارجی از موفقیت و پیشرفت برسانند.
حال می پردازیم به این مطلب که ما افغانها که تازه به فیسبوک دست یافتیم در جمعی کدام یک از این جوامع قرار داریم؟ از گروه که در جادۀ اغفال فیسبوک به سر می برند یا هم از گروه که در جاده هوشمندی و کمال دارند سعادت و وحدت را تمرین میکنند.
قضاوت را میگذارم دست شما، اما میخواهم تجربه و برداشت فیسبوکی خویش را فشرده بنویسم. عده یی از دوستان کارفهم، چیزفهم، دانشمند، خبره و … خیلی سودمندانه و عالی از فیسبوک کارمیگیرند و توانسته اند که حداقل راه منزل به مقصود را هموار سازد؛ اما برخی های دگر که تعداد شان خیلی زیاد اند برعکس راه طی شده به منزل را به بن بست مواجه کرده اند و با نشر و تبلیغ موارد تفرقه افگن و تعصب زا راه رسیدن به منزل مقصود را تاریکتر از گذشته ساخته و تا حد توان به نفع دشمن و ایجاد فاصله میان اقوام شریف کشور تبلیغ کرده و گلو پاره می کنند.
بیاید اینگونه فکر کنیم و برای افکار مان جامه عمل بپوشانیم: که ما ملت متحد ومتفق و مرتبط به همین مرزوبوم هستیم، افغانستان بوستان گلهای رنگارنگ است، اقوام وتبارهای ساکن افغانستان گلهای معطر همین گلستان با رایحه متفاوت و دلپذیر میباشد. از تنوع لسانی، تباری، سمتی، مذهبی، فرهنگی و کلتوری کشور مان لذت ببریم و در رشد و غنای هر چه بیشتر فرهنگ و ارزشهای متعلق به کشورمان از هیچگونه تلاشی دریغ نکنیم و از تنوع قومی، فرهنگی، زبانی…به عنوان فرصت استفاده کرده و خود را به عنوان یک ملت متمدن و دارای فرهنگ غنی به جهان معرفی کنیم.
همانطوریکه پیشتر اشاره شد فیسبوک امروزه به عنوان موثرترین وسلیه ارتباط جمعی تبدیل شده است، کودتاها، تحولات کشورهای عربی، راه پیمایی ها… همه وهمه محصول استفاده از این وسیله اجتماعی میباشد.
بیجا نخواهد بود ما افغانها هم اندکی مسوولانه و مدبرانه با توجه به وضع زمان و روزگار مان از این وسیلۀ اجتماعی و اطلاعاتی جهت بهبود وضعیت و اتحاد و باهمی مان استفاده بهینه کنیم و خود را در جمع کاربران هوشمند فیسبوک قرار دهیم.
به باور من برای رسیدن به این مامول، حفظ و رعایت چند اصل در استفاده از فیسبوک ضروری به نظر می رسد که من حسب ذیل اشاره می کنم:
- اصل مدیریت زمان برای فیسبوک
با توجه به این شعر که خیلی زیبا میفرماید ” قیمت عمر اگر بداند مرد / پس بگرید برآنچه ضایع کرد” وقت با ارزشترین سرمایۀ انسان است که برگشت آن امکان ناپذیر است؛ لذا مهم است که وقت کافی و مناسب را برای استفاده از فیسبوک برنامه ریزی کنیم در غیر آن استفاده از فیسبوک وقت گیر خواهد بود و مسلما که به کارهای دگر زنده گی نخواهد رسیدیم.
- 2. اصل اخلاق فیسبوک
اخلاق فیسبوک یک سری از ارزشهای فیسبوکی است که باید در جریان به کارگیری از فیسبوک باید رعایت شود. یکی از مواردی که دوستان در فیسبوک رعایت نمی کنند برگرفتن مطالب یا تصاویر از صفحۀ فیسبوک دیگران بدون ذکر فرد اصلی که اخلاقا کاری خوب نیست و از شخصیت و اعتبار فکری و علمی فرد می کاهد می باشد.
مورد دوم که اینکه در اغلب موارد دیده شده است که برخی کاربران فیسبوک چنان مصروف فیسبوک میشوند و به حرف و سخن دگران گوش نمیدهند، حتا در هنگام صحبت و احوال پرسی…وسخنرانی ها این گروه از کاربران مصروف دیدن پیام هاو تصاویر…فیسبوک میباشند که این عمل از نظر اخلاق کار مذمومی است که باید از آن اجتناب کرد.
مورد دگر اینکه برخی ها با نام مستعار و گاهی هم اصلی عفت کلام وسخن را مراعات نمیکنند و جملات و واژه های به دور از اخلاق و ارزشهای انسانی را به کار می برند که از نظر عموم کار ناصواب است و به ترویج بد زبانی و بد اخلاقی میفزاید.
- اصل پست کردن تصاویر
اصول روان شناسی ایجاب میکند که در پست کردن تصاویر دقت باید کرد و تصاویر که به بیننده انگیزه مثبت بدهد و انرژی تولید کند شریک ساخت، نه تصاویر دلخراش، غیرفرهنگی، غیرعاطفی … که این کار، کاری است نا پسند و شنیع؛ زیرا اگر ضمیر ناخوداگاه انسان یکبار به سوی بیراهه سوق داده شد دیگر خیلی محال خواهد بود حالت عادی را به خود بگیرد. اکثر کاربران در کشور ما تصاویرنهایت خشن و وحشتناکی از جنایتهای بشری را پست میکند در حالیکه پست کردن اینگونه تصاویر تاثیر منفی برجا خواهد گذاشت به ویژه به اذهان اطفال و نوجوانان.
برای اینکه بتوانیم جنایت های ضد بشری را در قالب تصاویر بیان کنیم میشود این کار را با احتیاط انجام داد، نه عجولانه و شتابزده در پخش و نشر اجساد و زخمیهای ..وصحنه های جنگ از یکدگر در صفحات اجتماعی؛ چون فیسبوک پیشی گیرم…که اینکارفوق العاده ذهن و ضمیر آدمی را ناآرام میسازد.
- اصل نوشتن در فیسبوک با زبان متن فیسبوک
خواننده باید با توجه زبان متن کمنت و دیدگاه بنویسد، در اکثر موارد دیده شده است که متن نبشته شده فارسی است، خواننده محترم به زبان پشتو ویا انگلیسی پاسخ ویا کمنت داده است ویا برعکس توجه در این زمینه هم خیلی مهم است.
اگر خلاف زبان نویسنده کمنت بدهیم این امر در واقع نوعی توهین به زبان نویسنده تلقی خواهد شد زیبنده این است که زبان متن را به زبان خود متن پاسخ دهیم.
اگر متن منتشر شده به زبان فارسی است بهتر است فارسی بنویسم، اگر پشتو است بهتر است به پشتو کمنت بدهیم و اگر متن فارسی و پشتو را به انگلیسی پاسخ و یا کمنت دادیم این در واقع نهایت استعمار زده گی فرهنگی مان را نشان خواهد داد و از طرفی بی توجهی و نادیده انگاشتن زبان نویسندۀ متن.
مسالۀ دیگر اینکه یکتعداد دوستان مینوسند که اگرمسلمان استید بنویس ویا کمنت بده: (آمین) (الله اکبر) (سبحان الله)…این یعنی یک آدم را به طرف گناه سوق دادن، ممکن طرف ننویسد و یا به صحت وسقم مساله آگاهی ندارد خاموش میگذرد؛ اما مجبور ساختن اینکه بنویس آمین، بنویس الله اکبر… کار درست نیست
مورد دگر اینکه عده یی از دوستان مان متن پشتو و فارسی را به حروف انگلیسی می نویسند من نمیدانم به کدام دلیل وچرا؟ اگر به فرهنگ و زبانت ارزش واهمیت قایل استی، هیچ دلیلی در این زمینه موجه شده نمیتواند که به حروف انگلیسی و یا زبانی غیر اززبان مادری بنویسی.
- اصل حوصله مندی برای گفتمان فیسبوکی
مهمترین اصل فیسبوک، داشتن حوصلۀ کافی برای وارد شدن به یک گفتمان در صفحۀ اجتماعی فیسبوک است. برخی ها در فیسبوک وقتیکه به قلت منطق و تعقل با بعضی مسایل مواجه میشوند آنان با توسل به دشنام، تحقیر و توهین… وارد بحث میشوند این عمل، یعنی نادانی و اوج جهالت فرد را می نمایاند و از طرفدگرنشانی از تربیۀ فامیلی فرد می کند از این جهت به شخصیت خود و خانوادۀ خودلطمۀ بزرگی وارد می کند؛ لذا مهم است با حوصله مندی، دقت و احترام به دیدگاه طرف وارد بحث گفتمان شویم.)
خلیل الله توحیدیار ساپی استاد پوهنتون
