اینشتین؛ جمهوری خواه، سوسیالیست احساسی

Albert Einstein (1879-1955) آرام بختیاری آلبرت اینشتین: دانشمند، فیلسوف، هومانیست، جهان وطن.  آلبرت…

آموریم خود کفایی !

امین الله مفکر امینی                    2026-16-02! هـــر که آمد در این خطه ی…

آگاهی، عدالت و دموکراسی؛ سه رکن تحول پایدار

نور محمد غفوری تحول سیاسی و اجتماعیِ پایدار، نه با شعار…

بحران روایت ملی در افغانستان؛ غلبه گفتمان‌های قومی و ایدئولوژیک

نویسنده: مهرالدین مشید  بحران داعیهٔ ملی و جست‌وجوی رهبری راستین در…

نمونه های اشعار کهن فارسی، بخش دوم با اضافهء اشعار…

******** در ادامه مطالب فبلا ارايه و نشر شده در سایتهای…

پارادوکس انرژی در افغانستان: زغال‌سنگ یا آب؟

​تحلیلی بر گذار از سوخت‌های فسیلی به توسعه پایدار ​ ​افغانستان در…

افتضاح اپستین و فروپاشی وجدان بشریت در سرمایه‌داری پسین

نویسنده: مهرالدین مشید در دهه‌های اخیر، مطالعات انتقادی قدرت و جرم…

«او با تلخی، بیهوده‌گویی و خودپسندی را تمسخر می‌کرد…»

 به مناسبت دویستمین سالگرد تولد م. ای. سالتیکوف- شچدرین برگردان: رحیم…

مرگ ارزش و اخلاق

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

از دوری ی میهن سوزم!

امین الله مفکر امینی     2026-01-02! چنان از دوری ی میهن سوزم بجان…

        یک نـامـه به تاریخ؛ و یک نـخوانـدنی ترین!

با هدیه سلام ها و احترامات قلبی و وجدانی؛ این…

افغانستان؛ از کانون تروریسم فراملی تا عرصه‌ی مانورهای ژئوپلیتیک قدرت‌های…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در دو دهه‌ی اخیر به یکی از…

گلهای خشم کلان شهرهای بورژوایی

Baudelaire, Charles (1821-1867) آرام بختیاری شعر نو بودلر میان: نیما، هدایت، و…

                                            واقعیت چیست

واقعیت با نظریات مختلف و دید گاه ها ی متنوع…

هزیان تب آلود!

شدت تب تروریسم که بیش از نیم قرن استبلشمنت پاکستان…

 افغانستان قربانی سیاست‌های امنیتی منطقه‌ای است، نه متهم دائمی

نور محمد غفوری در سوسیال میدیا خواندم که وزارت دفاع طالبان…

وحدت نیروهای ملی دموکراتیک ومترقی

وحدت بمثابه واقعیت انکار ناپذیری ضرورت تاریخی در برابر استعمار…

عدالت اجتماعی

نوشتهء نذیر ظفر‎عدالت روزی پیـــــدا میشه آخر‎سفاکان ترد و رســـوا…

خودتحقیری و خودتخریبی؛ تبیین فلسفی مفهومی

۱. خودتحقیری (Self-Denigration) در معنای فلسفی، خودتحقیری حالتی است که در…

سرمایه‌داری لیبرال و واکنش سوسیال‌دموکراسی

نور محمد غفوری تقابل، اصلاح یا همزیستی انتقادی؟ مقدمه سرمایه‌داری لیبرال به‌عنوان نظام…

«
»

  چیرې ټاکنې او ډیموکراسي او چیرې نظارشورا!

     ځار شه د هوا او حرص خیال تر قناعته

چیرته ملک د مصر، چیرته ده د غلامان

رحمان بابا

ځو ورځې وړاندې،امریکا غږ سرهښاغلي ګلین کوانچې افغانستان کې د رایو د تفتیش یو نړیوال څارونکي او د ډیمو کراسۍ انټرنشنل مشر دی، مرکه کړې وه چېهغې کې يی ویلي وو د « رایو تفتیش به اعلان شوې پایلې بدلې نه کړي».

بلخوا کله چې کابل کې د امریکا سفیر کننګهم د رایو د تفتیش په پایته رسېدو د ټینګار ترڅنګ وویل : « د رایو د تفیتش بریالۍ پروسه او د سیاسي موافقو په پای کې چې د ملي یووالي حکومت به یې په نتیجه کې جوړ شي؛ نه یواځې د افغانستان د امنیت او پرمختګ لپاره اهمیت لري؛ بلکې د افغانستان او نړیوالو تر منځ اړیکې هم پراخې او زیاتې ټینګوي.دا د کاندیدانو هدف دی هغه هدف چې موږ یې په بشپړه توګه ملاتړ کوو چې د سپټمبر په لومړیو کې د ناټو په سرمشریزه کې نوی جمهور رییس د افغانستان په استازیتوب برخه واخلي. تاند»

دګلین کوان او کننګهم  دغو روستیو څرګندونو او د رایو د تفتیش بهیر، د نظارشورا څو معلوم الحال لنډه غر،یوځل بیا وتورول او د ټاکنو د بهیر او د اساسي قانون په وړاندې يي د څرګند یرغل نوی پړاو راپیل کړ!

په نظارشورا کې د لنډه غرو سرخېلي د پرون په توپير، نن د بلخ تښتېدلی والی عطامحمد نور پر غاړه لري. عطا نور د بلخ ولایت چارې پخپل فرمان مرستیال والې ته حواله کړې او خپله  لومړی په بهر او اوس کابل کې د ټاکنو د پایلو په وړاندې د مدني پاڅون په نوم یوې شرمېدلې کودتا ته په تمه دی.

عطا نور چې خونړي اسلامي جمعیت کې يي د عمر له مخې زوړ پښت نه شو ګڼلای، په اندونو او لیدلورو کې، تر ټولو جمعیتیانو متحجر او توندلاری شمېرل کیږي.عطانور په نظارشورا کې د ټاکنو د بهیر او اساسي قانون سره په ډغرو کې، د جمعیتیانو په مخکي لیکه کې ولاړ دی. دی یوازې هغه ټاکنې مني چې په پایله کې يي نظارشورا خامخا بریالۍ شي. دی وايي « که عبدالله بریالی نه شي، مدني پاڅون به وکړو»

د عطانور په اند، د ۹۰ یمې لسیزې پشاند کابلښار بیا چور، تالان ،کنډواله او ټولوژنه ، مدني پاڅون ګڼل کیږي. نوموړی د نظارشورا له حرفوي غلو او مدني ضد څېرو څخه، مدني پاڅون غواړي او د نظارشورا لیکوالان او رسنوال لګیا دي، هغه بیا افغانانو ته سپین او قانوني ځلوي!

ډیموکراسۍ لپاره په ټاکنو کې، لومړۍ خبره د ماتې او بریا په مهال زغم دی. د ماتې نه زغم او د بریالي ټيم په وړاندې هر ډول خوځښت او غبرګون که څه هم هغه ته د مدني خوځښت اویا پاڅون نوم ورکړو، ملي او دیموکراټیک ضد عمل دی.

عطانور یوازې د ټاکنو کمیسیونو ته پټکې او ګواښونه نه کوي بلکې هغه دا هم وايي چې د بهرنیانو تر څارنې لاندې پر هغه تفتیش چې دا بهرنیان هم د نظارشورا په غوښتنه د ټاکنو د تفتیش د څارنې لپاره راغلي، باور نه لري.

عطا وايي:«دا ځل ټول پوهېږي چې ده (عبدالله) وګټله، خو د ارګ، حکومت او د انتخاباتو د کمیسیون مثلث درغلي وکړه. »

عطا نور دلته بیا هم د نظارشورا پریکړه، د ټولو افغانانو پریکړه بولي اوغواړي« عبدالله وګټله» تر سرلیک لاندې د خپلو غلو ډله، د ۹۰ یمو کلونو پشان په یوې بلې کودتا سره خو دا ځل د « مدني پاڅون » په نوم پر افغانانو وتپي. دلته د یوه مخکیني پلان له مخې ارګ، حکومت او د ټاکنو خپلواک کمیسیون سره ګډوله کیږي او د ټاکنو د پایلو په وړاندېد « مدني پاڅون»په نوم کودتا پلانیږي!

دا شان، نن پنجشنبه د اګست په ۲۱ مه، د عبدالله ټیم دوهم مرستیال محقق هم مخکې له دې چې د رایو تفتیش بشپړ شي او د ټاکنو خپلواک کمیسیون دټاکنو پایلې اعلان کړي، ډبل عبدالله په ټاکنو کې بریالی اعلان کړ. ټول پوهیږي چې د محقق او عطانور دا ډول څرګندونې، د ټاکنو د بهیر د سبوتاژ، بدنامۍ او ناکامۍ لپاره ترسره کیږي!

همدارنګه په نننۍ غونډه کې عبدالله د « رایو د روان بهیر ملاتړ وکړ او هم یې پر هغه انتقادونه وکړل. عبدالله همداراز هم ځان بریالی وباله او هم یې خبرداری ورکړ چې که دوهم کاندید ته مساوي واک ورنه کړای شو په هیڅ صورت به یې ونه مني.»

د عبدالله د ګډووډو او اړوپیچ خبرو څخه څرګندیږي چې هغه د نظارشورا او د محقق ډلېتر سخت فشار لاندې دی. د رايو د بهیر ملاتړ يي د عطا نور او محقق له دریځ سره توپير لري، ځکه هغوی دواړه په ښکاره د رایو په بهیر باور نلري. خو په ورته وخت کې دا چې عبدالله وايي په ټاکنو کې بریالی دی او بلخوا وايي « که دوهم کاندید ته مساوي واک ورنه کړای شو په هیڅ صورت به یې ونه مني»، ښايي دا ګډې وډې د خپل بایلونکي ټیم د خوشحالۍ او مورال لپاره وکړي.

د عبدالله ټاکنیز ټیم چې د نظارشورا پر محور راغونډ دی، له متوفي مجاهدینو لکه تورن اسماعیل او عبدالرب سیافه نیولې، د ستمي سیکټاریستانو لکه پدرام او نورو او د کارملي بدنامو پرچمیانو لکه علومي، مجیبالرحمان رحیمي او نورو څخه چې د بهرنیو بېلابېلو جاسوسي کړیو څخه يي لارښوونه کیږي او بېلابېلې تګلارې لري، په ټاکنو کې هم ټاکلې کړنلار نلري. تصادفي نه ده دغه ټیم، ټاکنې چې د ډیموکراتيک نظام بسیا لپاره یوازینۍ لار ده، سبوتاژ کوي. ددغه رسوا ټیم ټولې ترکیبي لومړۍ کړۍ د ټولنې رنځوره، روسته پاتې او پریوتې څېرې دي. ددوی ټولو لاسونه د افغانانو په وینو ککړ دي، دوی د کرزي د پير او حکومتد فساد او چور بنسټيزه برخه جوړوي. دوی هم حامد کرزی حکومت کولو ته پرينښود او هم يي په افغانستان کې نړیواله ټولنه افغانانو ته بېکاره او بدنامه وځلوله.

د ټاکنو په وړاندې ددوی تېره څو میاشتنۍ  کرونولوژي ښۍ چې دوی نه په دیموکراسي او نه په ټاکنو باور لري او نه يي غواړي، دوی د دیموکراسۍ پېښې او اکټونه له لویدیځ څخه د ډالرو د شکولو او د افغانانو د زندۍ کولو لپاره ترسره کوي!

هغه روشنفکران چې د نظارشورا او پر دې محور د راټولې مافیا لپاره لیکنې کوي چې ګني دوی ټاکنو او دیموکراسۍ ته ژمن دي، په حقیقت کې دوی خپله د ټاکنو او د هغو په مټ ددیموکراسۍ ریښه په تیشه وهي!

طالبانو د ټاکنو په دوهم پير کې افغانان له ګډون څخه منعه نکړل او د ټاکنو په وړاندې يي د مدني پاڅون په نوم کودتا ونکړه. بلخوا اسلامي ګوند په ټاکنو کې پراخه ونډه واخیسته او خپل پخواني دریځ يي د تاریخ په ګورنډي ومنډه. دا هغه ګوندونه او ډلې دي چې د نظارشورا لیکوالان يي ټاکنو او ډیموکراسۍ سره ددوښمنۍ په پلمه، په غندلو نه مړیږي او ددوی په تور او پلمه ټول پښتانه په نښه کوي!

خو اوس د نظارشورا په لیکوالو او رسنوالو غږ کوم چې د خپلې نظارشورا لنډه غرو ته پرتوګ واغوندي چېهم يی ټاکنې وشرمولې او هم يي هغه دیموکراسي وشرموله چې دغو ښاغلو ورته ددوی په استازیتوب مقالې لیکلې!

د ۲۰۱۴ کال د اګست ۲۱ مه

سرلوڅ مرادزی