ونزوئلا؛ نشست اسلو و خواسته های متعارض

 نمایندگان مخالفان و دولت ونزوئلا در پایتخت نروژ مذاکراتی را انجام دادند که می تواند به تنش های چند ماهه در این کشور پایان دهد؛ بااین حال کارشناسان خواسته های دو طرف را دور از یکدیگر و متعارض ارزیابی می کنند.

 ادامه جنگ قدرت در کاراکاس موجب شد تا برخی کشورها به فکر راه چاره ای برای پایان دادن به بحران داخلی در ونزوئلا باشند. رسانه ها اعلام کردند پیش از این مذاکراتی در کوبا میان دو گروه برگزار شده بود و در واقع نشست اسلو دومین تلاش بین المللی برای پایان دادن به تنش های سیاسی در این کشور به شمار می رود. دیدار در نروژ حدود دو هفته پس از کودتای نافرجام مخالفان در ونزوئلا برگزار شد و نمایندگان از سوی دولت قانونی و مخالفان برای مذاکره بر سر ایجاد صلح و ثبات در این کشور به نروژ رفتند.
از ژانویه گذشته «خوان گوایدو» به عنوان رئیس مجلس ملی روند مخالفت آشکار خود با دولت را آغاز کرد و انتخابات سال 2018 را که به پیروزی «نیکلاس مادورو» منجر شده بود باطل اعلام کرد و خود را رئیس جمهور این کشور نامید. ایالات متحده و برخی کشوهای غربی در کنار تعدادی از همسایگان ونزوئلا از گوایدو حمایت کردند و در مقابل بیشتر کشورها از جمله روسیه، چین، ایران و ترکیه از دولت قانونی کاراکاس پشتیبانی کردند. مسکو در این مسیر حمایت های سیاسی و حتی نظامی را از دولت مادورو به عمل آورد و نقش مهمی را در شکست توطئه های آمریکا و حتی نافرجام شدن کودتا برعهده داشت.

**نروژ؛ میانجی سنتی برای صلح
نروژ به صورت سنتی علاقه ای خاص به تحولات در آمریکای لاتین دارد و پیش از این در زمینه پایان دادن به درگیری های داخلی در کلمبیا میان دولت و گروه فارک هم نقش آفرین بود. این بار اما نشست ها در سکوت کامل خبری برگزار شد و رسانه ها نتوانستند گزارش دقیق و کاملی را از فرایند و نتیجه مذاکرات منتشر کنند.
در واکنش به ابتکار نروژ «خوان گوایدو» رئیس جمهوری خودخوانده ونزوئلا و رهبر مخالفان این کشور هم نمایندگانی را به عنوان مذاکره کننده برای حضور در فرایند میانجیگری بحران ونزوئلا به نروژ فرستاد.
به نقل از رسانه ها از سوی مخالفان «استالین گونزالز» و دو مشاور گوایدو در نشست اسلو شرکت کردند و در مقابل «خورخه رودریگوئز» وزیر اطلاعات و «هکتور رودرگوئز» فرماندار ایالت میراندا از سوی دولت در گفت وگوها حضور یافتند.
در این فرایند هر یک از دو طرف به صورت مجزا با میانجی های نروژی گفت وگوهایی را انجام دادند و هیچ مذاکره مستقیم میان دولت و مخالفان صورت نگرفت. هنوز مشخص نیست این نشست که در سکوت خبری کامل صورت گرفته و حتی مکان آن هم اعلام نشده است در آینده پیگیری خواهد شد.
گفتنی است پیش از این نروژ علاوه بر کلمبیا در زمینه صلح در سریلانکا، سودان و حتی میان اعراب و اسرائیل نقش آفرین بوده است.

**چرا دو طرف به گفت وگو روی آوردند؟
اگرچه تاکنون به صورت رسمی نتیجه ای از دیدارها در اسلو منتشر نشده است اما تحلیلگران اعتقاد دارند شرایط داخلی نزوئلا هر دو گروه را به گفت وگو و حل اختلاف ها وادار کرده است. روزنامه «واشنگتن پست» انجام این دور از مذاکرات را 17 ماه پس از شکست مذاکرات قبلی میان دولت و مخالفان مهم دانست و در مورد دیدگاه مخالفان به مذاکرات، بخش هایی از سخنان گوایدو را منتشر ساخت که گفته بود: نباید اهداف و مکانیسم را با یکدیگر در هم آمیخت. ما پیش از این گفتیم همه گزینه ها را امتحان می کنیم؛ اما اشتباه نکنید ما عاشق ونزوئلا هستیم و نه هر مکانیسمی.
طبق تحلیل این روزنامه آمریکایی، تصمیم برای آغاز مذاکرات با وجود تردیدها در مورد موفقیت گفت وگوها باعث افزایش فشار بر هر دو طرف خواهد شد. گوایدو تاکید کرده است که نگرانی و خواسته اصلی مخالفان همان تنها هدف آن ها از حضور در گفت وگوها است. به نوشته این روزنامه برکناری مادورو خواسته ایی است که رهبر مخالفان آن را دنبال می کند.
«جوف رمزی» دستیار مدیر دفتر آمریکای لاتین در واشنگتن اعتقاد دارد حضور مخالفان و دولت در گفت وگوها نشان داده است که هر دو گروه دریافته اند ضعیف تر از آن چیزی هستند که پیش از این می پنداشتند؛ درواقع آن ها فهمیدند که توان شکست کامل رقیب را ندارند.
نشریه «تایم» نیز در گزارشی در زمینه دلایل تمایل مخالفان و دولت به مذاکرات آورده است اگرچه همزمان با آغاز گفت وگوها امیدواری به موفقیت آن بالاتر رفت اما اقدامات دولت در برخورد با مخالفان و جلوگیری از ورود آن ها به پارلمان باعث افزایش تنش شد.
بر اساس این تحلیل شکست آشوب های کودتاگونه دو هفته قبل مخالفان به آن ها نشان داد که از قدرت کافی برای فلج کردن دولت و نظامیان برخوردار نیستند. همین امر مخالفان را مجاب ساخت تا با نمایندگان مادورو گفت وگو کنند.
تایم همچنین مدعی شد در طرف مقابل هم این تحولات در بدنه دولت کاراکاس شکاف هایی را ایجاد کرد. اما یکی از دلایلی که هردو طرف را به مذاکره علاقه کرده است به تعویق انداختن تاثیر تحریم های نفتی ایالات متحده است که بیش از 97 درصد درآمدهای خارجی ونزوئلا را تامین می کند.

**انتظارات دوطرف از مذاکره
به اعتقاد برخی تحلیلگران و رسانه ها اگرچه رهبر مخالفان ونزوئلا تاکید دارد که فرستادگان وی هیچ مذاکره مستقیمی را با نمایندگان دولت انجام نمی دهند اما حضور هیات های دو طرف در نروژ گامی مثبت و نشان دهنده تمایل آن ها برای ایجاد آرامش و صلح در ونزوئلا است. تارنمای شبکه خبری «الجزیره» در گزارشی با نگاهی مثبت به دستاورد نشست به نقل از مادورو آورد که مذاکرات نروژ به دنبال راه کار مسالمت آمیز برای بحران ونزوئلا است.
حزب سوسیالیست«PSUV» که قدرت را در ونزوئلادر دست دارد پیش از این هم بارها اعلام کرده بود که دیدگاه مثبتی نسبت به مذاکره دارد و از انجام آن استقبال می کند. با اینحال به نوشته الجزیره مخالفان نسبت به موفقیت مذاکره تردید دارند و مدعی هستند مادورو از گفت وگو به عنوان تاکتیکی برای حفظ قدرت و حتی افزایش مشروعیت خود استفاده می کند.
درحالی که دولت مادورو این دیدارها را اکتشافی و گامی برای بررسی زمینه ها دانسته است، گوایدو فرایند میانجی گری را «پایان غصب» و آغازی برای برکناری مادورو تفسیر کرد.
از نگاه رسانه های خبری اتکای گوایدو به ایالت متحده و درخواست وی از کاخ سفید برای دخالت نظامی در ونزوئلا مهمترین محوری است که در خط مشی های اخیر گوایدو برجسته است. طبق تحلیل نشریه تایم، گوایدو علاوه بر این اعلام کرد به فرستاده خود در آمریکا دستور داده است تا با فرماندهان نظامی در جنوب آمریکا که مسوولیت تحولات در آمریکای لاتین را برعهده دارند ارتباط برقرار کند. گفته های وی احتمال مداخله نظامی واشنگتن در ونزوئلا را افزایش داد.
به اعتقاد کارشناسان اولویت مخالفان حداقل این خواهد بود که ساختار تازه ای را برای برگزاری انتخابات و اعلام برنامه زمانی برای آن به تصویب برسانند. اما حداقل خواسته دولت مادورو این خواهد بود که دوره ریاست جمهوری وی تا سال 2025 بدون تغییر باقی بماند.