مکر دشمن

  نوشته نذیر ظفر با مکـــــر خصم ، یار ز پیشم…

نویسنده ی متعهد نمادی از شهریاری و شکوهی از اقتدار…

نویسنده: مهرالدین مشید تعهد در قلمرو  ادبیات و رسالت ملی و…

اهداف حزب!

امین الله مفکر امینی      2024-12-04! اهـــــدافِ حــزبم بـــودست صلح وصفا ی مــردم…

پسا ۷ و ۸ ثور٬ در غایت عمل وحدت دارند!

در نخست٬ دین ماتریالیستی یا اسلام سیاسی را٬ بدانیم٬ که…

نگرانی ملاهبت الله از به صدا درآمدن آجیر فروریزی کاخ…

نویسنده: مهرالدین مشید پیام امیر الغایبین و فرار او از مرگ؛…

مدارای خرد

رسول پویان عصا برجان انسان مار زهرآگین شده امروز کهن افسانۀ کین،…

افراطیت و تروریسم زنجیره ای از توطیه های بی پایان

نویسنده: مهرالدین مشید تهاجم شوروی به افغانستان و به صدا درآمدن…

عید غریبان

عید است رسم غصه ز دلها نچکاندیم درد و غم و…

محبت، شماره یکم، سال ۲۷م

شماره جدید محبت نشر شد. پیشکش تان باد!

روشنفکر از نظر رفقا و تعریف ما زحمتکشان سابق

Intellektualismus. آرام بختیاری روشنفکر،- یک روشنگر منتقد و عدالتخواه دمکرات مردمی آرامانگرا -…

پیام تبریکی  

بسم‌الله الرحمن الرحیم اجماع بزرگ ملی افغانستان به مناسبت حلول عید سعید…

عید خونین

رسول پویان جهان با نـقـشۀ اهـریمنی گـردیـده پـر دعوا چه داد و…

بازی های ژیوپولیتیکی یا دشنه های آخته بر گلوی مردم…

نویسنده: مهرالدین مشید بازی های سیاسی در جغرافیای افتاده زیر پاشنه…

ادریس علی

آقای "ادریس علی"، (به کُردی: ئیدریس عەلی) شاعر و نویسنده‌ی…

گزیده‌ای از مقالهٔ «هدف دوگانهٔ اکوسوسیالیسم دموکراتیک»

نویسنده: جیسون هی‎کل ــ با گذشت بیش از دو دهه از…

مثلث خبیثه ی استخباراتی ایکه افغانستان را به کام آتش…

نویسنده: مهرالدین مشید اقنوم سه گانه ی شرارت در نمادی از…

اعلام دشمنی با زنان؛ زیر پرسش بردن اسلام و یا…

نویسنده: مهرالدین مشید رهبر طالبان از غیبت تا حضور و اعلان…

ګوند، ائتلاف او خوځښت

نور محمد غفوری  په ټولنیزو فعالیتونو کې د ګډون وسیلې   د سیاسي…

از روزی می‌ترسم 

از روزی می‌ترسم  که سرم را بر روی سینه‌ات بگذارم و تپش…

چرا نجیب بارور را شماتت و تقبیح نماییم ؟

                 نوشته ی : اسماعیل فروغی           به…

«
»

وجه تسمیه اوزبیک

اوزبیک از دو کلمه جداگانه تورکی ترکیب یافته است: اوز = خود و بیگ= بزرگ قوم, صاحب اختیار و همچون کلمات مشابه المعنی که قیاسآ معنی مرکب آن (خود اختیاردار, خود بزرگ قوم و امثالهم میباشد.

به تصور بنده آنچه که در معنی این کلمه نهفته است ویا به عباره دیگر ضمیر معنی این کلمه مرکب,  یکنوع ابراز خوداردیت و خود استقلالیت است و تآکید میکند که تابع غیر بوده نمیتواند ویا تابعیت غیر را نمی پذیرد.

گیورگی ورنادسکی تاریخدان امریکائی روسی الاصل (20 اگست 1887 – 12 جون 1973) در اثر خود بنام ” مغول و روس ” مینویسد: اسم

Узбек (Özbäg)

به معنی صاحب خود

(maître de sa personne)

یعنی انسان آزاد میباشد

ورنادسکی مینویسد: درین صورت اگر کلمه اوزبیک را اسمی برای یک ملت نظر اندازیم پس معنی آن “ملت انسانهای آزاد” تعریف میگردد.

Savelov P. C.

سویلوف پی اس نویسنده کتاب (اوزبیک های بخارا – سال 1830) تقریبآ نظر مشابه با ورنادسکی دارد و میگوید معنی اوزبیک یعنی ( خود بالای خود آقا و بادار) میباشد

تاریخ نویس اوزبیک ایرماتوف م در اثر خود بنام ” تکوین عرقی و تشکیل اجداد خلق ازبیک – تاشکینت اوزبیکستاان 1968″ تصور میکند که کلمه اوزبیک” مآخوذ از نام قبیله تورکی “اوزوب” است و بعدآ هم در ارتباط به همین موضوع در پاورقی “اوغوز” ها را تشریح میکند که آنها در تشکیل اتنیکی اقوام تورکمن, تاتار کریمیا, ازبیک های خوارزم, تورک های اناتولی یا عثمانی, تورک های میسحیتین, تورک های گاگاوز و آذربایجانی ها سهیم بودند.

درحالیکه بنده پیچیدگی این گره را باز نتوانستم اما اشتقاق کلمه ازبیک از نام قبیله تورک بنام “اوزوب”در هیچ جای دیگری دیده نشده و به نظر میآید که این تصور خیلی ضعیف و بدون مدرک مقنع است

صورت تحریر “اوزبیک” اگر با الفبای عربی یا الفبای سرلیک یا لاتین وقتی میتواند صحیح تلقی شود که افاده اصل معنی را بکند.

در بین تمام صورت تحریر ها اعم از عربی, سرلیک و لاتین منبع ایکه ایران ارایه میکند و در حلقات رسمی افغانستان نیز مآخذ قرار میدهد (ازبک) کاملآ نادرست, غلط و بی معنی بوده و احساس میشود که درینجا یک تحریف آگاهانه کلام صورت گرفته باشد.

این صورت تحریر هیچگونه معنی و مفهوم را افاده نمیکند اما درست نوشتن این کلمه همانا (اوزبیک) است که عرب ها ” أوزبِك ” به کسر ب,

 اویغورها ئۆزبېك وشکل سرلیک ویا لاتین این کلمه مرکب

 Ўзбек, yzbek, Oʻzbek, Özbək, Öz Beg, uzbek و Үзбәк

نوشته شده است.

کلمه “اوزبیک” به صفت اسم شخص از زمانه های دور مروج بوده است

نویسنده سوری و فرمانده لشکر حسام ابن منقض (4 جولای 1095 – 1188 متولد “شیزر” شهر شمالی سوریه) در کتاب خود بنام “تنویر” حوادث دوران سلجوقی ها را دنبال میکند و مولف یادآور میشود که یکی از فرماندهان اردوی همدان که موصل “عراق ” را اداره میکرد , “امیر اوزبیک” بود

از قول دولتمدار و وقایع نگار رشیدالدین ( تولد 1247 در همدان وفات 18 جولای 1318 در تبریز) آخرین حکمروای سلسله تورک ها که در تبریز حکومت کرد, “ازبیک مظفر 1210 – 1225” نام داشت

یکی از فرماندهان جلال الدین خوارزمشاه که در سال 1221 اردوی خوارزمشاهی را در افغانستان امروزی سوق داد “جهان پهلوان اوزبیک تایی” نام داشت.

مطابق به نوشته الن جی. فرانک و پیاتر ب گولدن

 (Allen J. Frank و Peter B. Golden)

از یونیورسیتی کامبریج, نام “ازبیک” به صفت اسم شخص قبل از اوزبیک خان در دشت قبچاق در صفحه تاریخ ظاهر گردیده است.

منابع:

1 – شخصیت اوزبیک خان

http://readitall.ru/culture/0030.html

2 – براقچی خاتون

http://www.proza.ru/2010/02/09/83

3- فرماندهان مشهور جهان

http://all-generals.ru/index.php?id=1220

4- اوزبیک, خان آلتین اوردو

http://www.k2x2.info/istorija/zolotaja_orda_i_zarozhdenie_kazachestva/p18.php

5 – شورای مفتی تاتارها (ازبیک خان

http://www.muslim.ru/articles/98/1633/

6- اوزبیک ها قصر نشینان تورک ها

http://www.iarex.ru/articles/20548.html

7- ازبیک ها, سوالات و جوابات

http://xn--80ad7bbk5c.xn--p1ai/ru/content/han-uzbek-voprosy-i-otvety

8 – افسانه ها و واقعیت های آلتین اوردو

9 – اردوی نهگی ها

http://www.youtube.com/watch?v=YTT2qv3XXBg

10 – ویکپدیا به زبانهای اوزبیکی, آذری, تورکی, عربی,هالندی و روسی از نظر دور نیست

داکتر همت فاریابی

Bijlagen

Voorbeeld van YouTube-video Золотая Орда: мифы и реальность weergeven

Золотая Орда: мифы и реальность