اینشتین؛ جمهوری خواه، سوسیالیست احساسی

Albert Einstein (1879-1955) آرام بختیاری آلبرت اینشتین: دانشمند، فیلسوف، هومانیست، جهان وطن.  آلبرت…

آموریم خود کفایی !

امین الله مفکر امینی                    2026-16-02! هـــر که آمد در این خطه ی…

آگاهی، عدالت و دموکراسی؛ سه رکن تحول پایدار

نور محمد غفوری تحول سیاسی و اجتماعیِ پایدار، نه با شعار…

بحران روایت ملی در افغانستان؛ غلبه گفتمان‌های قومی و ایدئولوژیک

نویسنده: مهرالدین مشید  بحران داعیهٔ ملی و جست‌وجوی رهبری راستین در…

نمونه های اشعار کهن فارسی، بخش دوم با اضافهء اشعار…

******** در ادامه مطالب فبلا ارايه و نشر شده در سایتهای…

پارادوکس انرژی در افغانستان: زغال‌سنگ یا آب؟

​تحلیلی بر گذار از سوخت‌های فسیلی به توسعه پایدار ​ ​افغانستان در…

افتضاح اپستین و فروپاشی وجدان بشریت در سرمایه‌داری پسین

نویسنده: مهرالدین مشید در دهه‌های اخیر، مطالعات انتقادی قدرت و جرم…

«او با تلخی، بیهوده‌گویی و خودپسندی را تمسخر می‌کرد…»

 به مناسبت دویستمین سالگرد تولد م. ای. سالتیکوف- شچدرین برگردان: رحیم…

مرگ ارزش و اخلاق

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

از دوری ی میهن سوزم!

امین الله مفکر امینی     2026-01-02! چنان از دوری ی میهن سوزم بجان…

        یک نـامـه به تاریخ؛ و یک نـخوانـدنی ترین!

با هدیه سلام ها و احترامات قلبی و وجدانی؛ این…

افغانستان؛ از کانون تروریسم فراملی تا عرصه‌ی مانورهای ژئوپلیتیک قدرت‌های…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در دو دهه‌ی اخیر به یکی از…

گلهای خشم کلان شهرهای بورژوایی

Baudelaire, Charles (1821-1867) آرام بختیاری شعر نو بودلر میان: نیما، هدایت، و…

                                            واقعیت چیست

واقعیت با نظریات مختلف و دید گاه ها ی متنوع…

هزیان تب آلود!

شدت تب تروریسم که بیش از نیم قرن استبلشمنت پاکستان…

 افغانستان قربانی سیاست‌های امنیتی منطقه‌ای است، نه متهم دائمی

نور محمد غفوری در سوسیال میدیا خواندم که وزارت دفاع طالبان…

وحدت نیروهای ملی دموکراتیک ومترقی

وحدت بمثابه واقعیت انکار ناپذیری ضرورت تاریخی در برابر استعمار…

عدالت اجتماعی

نوشتهء نذیر ظفر‎عدالت روزی پیـــــدا میشه آخر‎سفاکان ترد و رســـوا…

خودتحقیری و خودتخریبی؛ تبیین فلسفی مفهومی

۱. خودتحقیری (Self-Denigration) در معنای فلسفی، خودتحقیری حالتی است که در…

سرمایه‌داری لیبرال و واکنش سوسیال‌دموکراسی

نور محمد غفوری تقابل، اصلاح یا همزیستی انتقادی؟ مقدمه سرمایه‌داری لیبرال به‌عنوان نظام…

«
»

مدني حرکت که سرکشي؟

د روښنايې غورځنګ ښکرې وکړې

له کله نه چې د پخواني ولسمشر حامد کرزي په حکومت کې پرېکړه شوې  چې له ترکمنستان څخه افغانستان ته د ۵۰۰ کیلو ولټه برښنا مزي د سالنګ له لارې کابل او ۱۰ نورو ولایتونو ته تېر شي، او اوسني حکومت يې د نهايې کيدو پريکړه کړې؛ د هزاره هيوادوالو څو تنه مغرض او خود خواه اشخاص چې له ايرانه خړوبه کيږي؛ د روښنايې غورځنګ په نوم راټول شوي او د ايران په غوښتنه د دغې ملي پروژي د عملي کيدو د مخنيوي لپاره په بيلابيلو بڼو لاس په کار شوي دي. په څو ځلونو يې د کابل ښار واټونه او سړکونه بند کړي دي او د ټولو مدني قوانينو خلاف يې لاريونونه کړي چې د يو شمير خبريالانو د ګواښل کيدو سربيره يې ګڼو کابل ښاريانو او سوداګرو ته په ميلونو افغانۍ زيان اړولی دی. په لندن کې يې د ولسمشر غني سپکاوی وکړ. په داسې حال کې چې پخپله د يو ځانګړي قوم لپاره د يوې ملي پروژي چې د هيواد ميشت ټول قومونه په کې برخه لري، د پلي کيدو غوښتنه کوي؛حکومت يې په قومي برخورد تورن کړ.

له دې ورهاخوا اوس يې په تازه کې د يوې نوې سرکشۍ لپاره ملا تړلې ده. تيره ورځ يې په یوه غونډه کې د برښنا شرکت بیلونه وسوځول او اعلان یې وکړ چې نور نه د برښنا د لګښت پیسې ورکوي او نه مالیه ادا کوي. روښنايي غورځنګ په یوه خبرپاڼه کې وايې، د دې لپاره چې حکومت د دوی د مظاهرو امنیت نه شي ساتلی، د برښنا د محصول د نه ورکولو او د مالیې د نه ادا کولو په شان مدني حرکتونه کوي. دوی ګواښ وکړ، که په دې ډول یې هم حکومت د خپلې پرېکړې بدلولو ته اړ نه کړ، له نورو شېوو به کار واخلي.

د روښنايې غورځنګ په داسې حال کې خپلو سرکشيو ته د مدني حرکت په نوم دوام ورکوي چې د پخواني ولسمشر حامد کرزي په حکومت کې پرېکړه شوې وه چې د ترکمنستان د ۵۰۰ کیلو ولټه برښنا مزي د سالنګ له لارې کابل او ۱۰ نورو ولایتونو ته تېر شي او که اوس دا مسیر بدل کړي نه یوازې دا چې په دې پروژه څو سوه ميلون ډالره اضافي لګښت راځي بلکې شاوخوا ۳ کاله یې کار اوږدېږي. دوی ظاهراً پر حکومت د فشار راوړلو لپاره دا سرکشي څو د ترکمنستان د برښنا مزې د بامیان له لارې کابل ته وغځوي؛ خو په حقيقت کې د ايران لخوا ورکړل شوې پيسې هضموي چې د دغې ملي پروژې د مخنيوي او د افغان حکومت د تضعيف لپاره يې روښنايې غورځنګ ته ورکړي دي.

که څه هم له وړاندې معلومه ده چې د روښنايې غورځنګ د افغانستان د حکومت د تضعيف، د هيوادوالو تر منځ قومي تعصب ته د پراختيا ورکولو او د ملي پروژو د عملي کيدو پر وړاندې د خنډ جوړولو لپاره جوړ شوی دی؛ خو په ورستي سرکشه حرکت چې د برښنا بيلونو ته يې اور ورته کړ او اعلان یې وکړ چې نور نه د برښنا د لګښت پیسې ورکوي او نه مالیه ادا کوي؛ په خپل غورځنګ د قومي او سمتي تعصب رسمي ټاپه ولګوله. په دې معنا چې تيره ورځ په غونډه کې د روښنايې غورځنګ غړو وويل چې له دې وروسته به د ۱۳ حوزې اړوند په دشت برچي کې ميشت د دغه غورځنګ غړي حکومت ته ماليه او د برښنا بيل نه ورکوي. د دې معنا همدا ده چې دا غورځنګ د يو ځانګړي قوم او څو مشخصو کړيو لپاره کار کوي.

بل دا چې د برښنا شرکت خو يو خصوصي شرکت دی په داسې حال کې چې د دوی ناحقه دعوه له حکومت سره ده؛ نو د برښنا د بيلونو نه ورکول همدا معنا لري چې دوی له ځانونه له قانونه پورته ګڼي. دوی په دې کار سره لا هم روښانه کړه چې د پرديو په اشاره په خپلو لاسونو د ملي پروژو مخنيوی کوي، د حکومت د تضعيف لپاره کار کوي او د ايران په اشاره د افغانانو تر منځ قومي تعصب ته لمن وهي.  

لیکنه : خوشحال آصفي