چه باید کرد 

چه  با ید  کرد  ها  بسیا  ر گشته  از ینکه  راه …

باسط محمد غریب

آقای "باسط محمد غریب" (به کُردی: باست حەمە غەریب) شاعر…

طالبان نماد خشونت، تبعیض و سرکوب علیه زنان و دختران

شباهنگ راد یکی از مهم‌ترین روایت‌ها در تبیین پدیدهٔ طالبان این…

دیار حلبچه‌ای

شاعر کُرد زبان "دیار حلبچه‌ای" (به کُردی: دیار هه‌له‌بجه‌یی) با…

ایدئولوژی ستیزان؛ خود ایدئولوژی گرایند

ideologie . آرام بختیاری ایدئولوژی انسانی؛ ضروری، مفید و رهایی بخش است.  ایدئولوژی؛…

 پری قره‌داغی

بانو "پری قره‌داغی" (به کُردی: پەری قەرەداخی) شاعر معاصر کُرد،…

از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

«
»

رفع نیازهای اجتماعی جان اراده جمعی

رفع نیازمندیهای اجتماعی که شامل صنعتی و تخصصی شدن دولت برای خدمات عامه می گردد٬ که می توان انسجام مردمی افغانستان را٬ به هدف دولت خدمت نهادینه کرد٬ و نیروی انسجام برای تغییر افغانستان دانست. 

زیرا قوم و سمت گرایی در بیست سال جمهوریت صوری٬ هنر سياسيون بود. که تا رسیدن به قدرت با تکیه نمودن قوم و سمت٬ افکار وجدانی مردم درون قومی و سمتی را٬ استفاده می کردند و یا اینکه از قدرت کنار زده می شدند و دوباره این هنر شان احیا مجدد می شد – اما در قدرت همه مجریان از هر قوم و سمت در دزدی وجه مشترک داشتند. 

حالا از مسیر گونه های فرهنگی چون: قوم٬ زبان و باور به ثبات سیاسی نتوان رسید. زیرا ثبات سیاسی به عقلانیت و فرهنگ سیاسی منوط می شود٬ که قدرت در قوه سه گانه جریان پیدا کرده و مسوولین پاسخگو باشند. 

در نتیجه:

تا رسیدن به ثبات سیاسی که منطقه نیز از افغانستان هراسی ضمانت پیدا کند و توسعه کشور هم متجلی شود – بایستی انسجام نخبگان و اراده جمعی را٬ تا برگزاری لویه جرگه حقیقی٬ که بخش حقوق داخلی دوحه ۲۰۱۹ چون نقض شده را٬ احیا کرد٬ همانا حکومت قانون که مرسوم به حکومت همه شمول می باشد. 

در حیطه آیه ۵۹ سوره نساء٬ هیچ آیه و حدیث موجود نیست که اولی الامر را٬ خداوند برای مسلمانان در زمان و مکان های مختلف معرفی کرده باشد. بلکی اولی الامر توسط حکمای اسلام تفسیر شده که انتخاب آن٬ حق مردم است و مردم حاکمیت و اقتدار بازدارنده در بنیاد قدرت محسوب می شود. 

محمدآصف فقیری