از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

د طالب او روسيې ايډيال؛ پرون دښمني نن ترې سوال

په داسې حال کې چې د مرغومې شپږمه د افغانستان په تاريخ کې هغه ورځ بلل کيږي چې پخواني شوروي لښکر پر افغانستان يرغل وکړ او د دغه هیواد سياسي ، ټولنيز او اقتصادي برخې ته يي دروند زيان اړولی؛ نن ورځ د اوسني عصر په اصطلاح مجاهد (طالب) په مسکو کې د پرون ورځې دښمن ته د سوال لاس اوږدوي. ټاکل شوې چې نن په مسکو کې د چين، پاکستان او روسيې له لوري په درې اړخيزه ناسته کې د وسله والو طالبانو او يادو هيوادونو تر منځ خبرې وشي. که څه هم تر اوسه د دې غونډي په اړه ډیر معلومات نه دي خپاره شوي خو د چين او پاکستان د بهرنيو چارو وزارتونو ويلي چې د افغانستان سوله او امنيت د دې غونډې اصلي اجنډا ده. دا غونډه په داسې مهال ترسره کيږي چې په وروستيو کې روسي چارواکو منلې چې د داعش پر ضد يې له وسله والو طالبانو سره اړيکې هم ټينګې کړي دي.

د افغانستان په تاريخ کې توره ورځ چې د يو نیم ميليون افغانانو د وژلو او ټول هيواد د کنډ و کپر کيدو سربيره له هيواده د پنځه ملیونه افغانانو کډه کيدو سبب شوه. سږکال د جدي شپږمه په افغانستان باندې د پخواني شوروي اتحاد د لښکرو له اووه دیرشمې کلیزې سره برابره ده. پوره اووه دېرش کاله وړاندې د مرغومې په شپږمه د پخواني شوروي اتحاد په زرګونو ځواکونو په افغانستان یرغل وکړ او د خلق د ډیموکراتیک ګوند د واکمن حفیظ الله امین واکمني یې نسکوره کړه او پرځای یې د دغه ګوند یو مشر ببرک کارمل د واک په ګدۍ کښینوه. دغې ورځې افغانستان له داسې بې ثباتۍ سره مخ کړ چې تر ننه بیرته د ثبات حالت ته ندی ستون شوی.

پرون ورځ څو څيرې د انګريز په لارښوونه د مجاهد په نامه راپاڅيدل او د انګريز لخوا په ورکړل شوې وسلې يې د روس پر ضد جګړه وکړه. نن ورځ هماغه کرغيړنې څيرې چې اوس هم له روس سره جهاد يې خپله سياسي وسيله ګرځولې؛ همدې روس ته د خيرات کچکول نيسي او د افغان حکومت د تضعيف او د افغانانو د وژنې لپاره ترې وسله او مرسته غواړي. همدغه طالب چې په افغانستان کې د جګړې او افغان وژنې ته له افغان نظام سره د جهاد نوم ورکړی دی؛ د روس زنه نيسي او ترې د وسلو خيرات غواړي. همدغه طالب چې پر افغان حکومت د نورو هيوادونو د غلامۍ تور پوري کوي او ورسره جنګيږي؛ نن په خپله له يو کفري هيواده د ځان د تمويل او تجهيز ګدايګري کوي.

نه پوهيږم طالب په کوم دليل اوس ځانته په افغانستان کې د افغان وژنې او جګړې لپاره خپله سرتمبګي جهاد بولي؟ طالب به وروسته له دې چې له روسيې سره يارانه اچوي؛ څنګه په افغان حکومت چې د نړيوالو قوانينو او خپلو ملي ګټو ته په کتو له نورې نړۍ سره اړيکې ټينګوي؛ د نورو د غلامۍ تور پورې کوي؟

طالبه اورپکيه غلام ته يې که د افغانستان حکومت؟ تاسې خو تر ننه غلام ابن غلام وئ. په دې معنا چې تاسې خو تر ننه د انګليس د غلام؛ (پاکستان) غلامي کوله. او اوس مو خپل نوم په نړیواله کچه روښانه کړ چې تاسې د پاکستان او د ايران د لوبو نانځکې ياست. هر رنګه چې دوی دواړه هيوادونه وغواړي؛ هماغسې مو خپل ډول ته نڅولی شي. له روسيې سره له اړيکو او يارانې درلودلو وروسته په افغانستان کې د طالب د جهاد دعوه په ځان ملنډې وهل دي. په دې معنا يو څوک چې په خپله د يو کفري هيواد په لمن کې لټيږي نو څنګه بيا په بل چا د کفري هيوادونو د ملګرتيا تور پورې کوي؟ يو څوک چې په خپله وسله، معاش او امکانات له يو کفري هيواده تر لاسه کوي نو په بل هيواد کې د دې له امله چې له نورو هيوادونو سره اړيکې ساتي؛ څنګه د غلامۍ تور پورې کولی شي؟

اوس طالب ښه روښانه کړله چې په افغانستان کې يې جنګ او جګړې د مذهبي ايډيالوژۍ له مخې نه بلکې د خپلو نورو بادارانو د خوشحالولو او د هغوی په اشاره دي.

لیکنه : خوشحال آصفي