بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

فیلسوفان یهودی تبار؛ آته ایسم ناتمام،سوسیالیسم احساسی

Hermann Cohen (1842- 1918 ) آرام بختیاری هرمان کوهن؛ میان کانت و…

حماسه هایی که به بهای خیانت نخبگان به سوگواره تبدیل…

نویسنده: مهرالدین مشید روایت تراژدی ملتی که بهای جاه‌طلبی نخبگان را…

«
»

برگشت تاریخ 

                                                                                                                                                            میرعنایت الله سادات                                                                    اگست 2020 

خوانده بودم که تاریخ برنمیگردد … 

نیرو های مؤلد رشد میابند و

این رشد ، مناسبات کهنه ای اجتماعی را ، 

دگرگون میسازد 

                *********

همه به بالیدن نیروها دل بسته بودند

تا این جریان به راه افتد و 

مردم ما ازکوره راه تاریخ موفقانه بگذرند ، 

وعقب ماندگی ها به گذشته متعلق گردند .

               ********** 

ولی این آرمان  بسر نرسید 

قبل از وقت ، 

به عوض مردم ، 

واحد های نظامی را به حرکت درآوردند 

            *********** 

گفتند : ما ” راه کوتاه ” را انتخاب کردیم …. 

عجب راه کوتاهی … واپسگرایان ، 

ببخشید ، واپسگراترین واپسگرایان 

از همه جا سربلند کردند 

            *********** 

” زرنگترین ” آنها فتوا داد 

که کابل 

شهر کفرشده است ، باید 

خاک آن به عمق ” هفت بلست ” عوض گردد 

             ***********

آنها نه تنها ، 

شگوفایی نیرو های مؤلد را نشانه گرفتند ، 

بلکه آنچه هم وجود داشت ، 

منهدم کردند . 

             *********** 

سپس عقب گرا های دیگری ، 

در معرکۀ تاریخ ظاهرشدند 

آنها برگروه اولی اعتراض کردند 

که چرا ….؟ 

             *********** 

چرا ؟ به تخریب مدنیت موجود ، 

اکتفاء میکنید ؟ 

این مسامحه است ، 

باید آثارگذشته را هم از ریشه برکنید .

             ************ 

مدنیتی که عقب مانده ترین عقب مانده ها 

آنرا درتمام دوره های تاریخ 

تحمل نموده بودند 

حالا اینها ، آنرا به آتش انفجار سپردند .

             ************* 

مدنیتی که تاریخ مارا بازگو میکرد 

آثاری که نه تنها به افغانها ، 

بلکه به تمام بنی آدم مربوط میشد 

ازجانب آنها محکوم به انهدام گردید . 

           *************

در برابر این حکم 

جهان با معرفت اعتراض کرد 

اما عقب گرایان به آن خندیدند ونا بخردانی دیگر 

درآنسوی مرزها ، به آهنگ انفجاررقصیدند 

             ***********

آنها شادیانه کشیدند ، 

که گویا چرخ تاریخ به عقب برگشت 

خوش بودند ، که با این ” کارنامۀ بی مثال ” 

برگشت تاریخ را به نمایش گذاشته اند . 

              ************ 

اما مردم متعجبانه پرسیدند : 

که با این ” شهکار” ،  

آیا تاریخ به عقب برگشت … ؟؟؟ 

ویا صرفا” به شکل مضحک آن تکرارشد ؟ 

             ************ 

افسوس که 

اندیشه پردازان تیوری تکامل تاریخ ، 

سالهاست 

که در بستر لحد جا گرفته اند 

             **************

آنها زنده نیستند تا ببینند ، 

که چه گونه ؟ کارنامه های چنگیز و هلاکو

در کشورما تکرارشد …. و به زعم واپس گرایان ، 

به چی سادگی ” تاریخ به عقب برگشت” 

               *************

               ختم – سال 2011