انعکاس هستی در هستی

رسول پویان هست وخواهدبودوژرفای شدن عریان کنید دانـش و انـدیـشـه و تحـقـیـق…

افغانستان؛ جایی که خطاهای راهبردی از مرزها عبور می‌کنند

ناهم‌زمانی تصمیم‌های سیاسی، رقابت قدرت‌ها و پیامدهای امنیتی در نظم…

فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

پَسیخانیان؛صدای «اصالت انسان»

علی میرفطروس اَسْتَعِنْ بِنَفْسِكَ الَّذِي لَا إِلٰه إِلَّا هُوَ از خویشتن یاری…

د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

افغانستان؛ سرزمین فرصت‌ های ازدست‌ رفته و توطئه‌های پی‌درپی

 نویسنده: مهرالدین مشید از کودتای داوود تا بازگشت طالبان؛ افغانستان در…

سیاسي سیستم– سیاسي فعالان او ډلې

نور محمد غفوری (دریمه برخه) ۳.۳ . سیاسي فعالان او ډلې سیاسي فعالان…

سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونه

نور محمد غفوری د لومړي څپرکی: سیاسي سیستم(دوهمه برخه) ۳.  د سیاسي…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (3)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...انسان تنها موجودی نیست که…

«
»

ايران د افغانانو که د طالبانو دويم کور دی؟

په داسې حال کې چې په 2012 کال په جنوري مياشت کې والسټريټ ژورنال ورځپاڼې خبر ورکړی و چې ايران په زاهدان ښار کې طالبانو ته دفتر پرانیستی دی خو ايران دا خبر رد کړ؛ اوس په تازه کې وسله والو طالبانو ويلي چې ايران د افغان ملت دويم کور دی. ذبيح الله مجاهد چې ځان د طالبانو وياند بولي؛ له يوې ايراني رسنۍ سره په خبرو کې تاييد کړې چې ايران د افغان ولس لپاره دويم کور دی. په 2012 کال کې د والسټريټ ژورنال ورځپاڼې د راپور رد کولو څخه وروسته بيا په 2015 کال کې يو ځل بيا همدغې ورځپاڼې د بهرنيو چارواکو له قوله وويل چې طالبان د ايران په مشهد کې دفتر لري. هغه مهال سرچينو والسټريټ ژورنال ته ويلي و چې په مشهد کې د طالبانو دفتر له 2014 کال څخه فعال شوی او په ډير کم وخت کې يې په طالبانو کې پراخ نفوذ پيدا کړ.

اوس پوښتنه دا ده چې ايران د افغان ملت دويم کور دی که د طالبانو پټ دفتر؟

د طالبانو د وياند وروستيو څرګندونو ته په کتو دلته بايد یاده شي چې د طالبانو په باور هغه څوک په ولسونو کې شمېرل کيږي چې د طالبانو سره ايډيالوژيک ورته والی لري. طالبان هغه چا ته چې په افغانستان کې د طالبانو نظام مني، د دوی اطاعت کوي او له حکومت او حکومتي چارواکو سره دښمني ولري؛ افغان ولس وايې. طالبان هغه څوک چې په حکومتي دستګاه کې کار کوي که نظامي وي او که ملکي نو وژل يې ورته د دين له اړخه روا معلوميږي. په همدې اساس طالبان يواځې هغوی ته افغان ولسونه وايې چې د طالبانو سره ورته عقيده او طالباني مفکوره لري. دلته چې ذبيح الله مجاهد له ايراني رسنيو سره ويلي چې ايران د افغان ملت دويم کور دی؛ له افغان ملت څخه يې هدف يوازې او یوازې هغوی دي چې د طالبانو سره ورته عقيده لري یا مفکوره يې طالبان دي. په همدې دليل ويلی شو چې ايران د افغان ملت نه بلکې د طالبانو دويم کور دی.

د طالبانو اصلي دفتر چيرته دی؟

که څه هم وسله وال طالبان يواځې په قطر کې د خپل دفتر تاييد کوي؛ خو کله چې د افغانستان د سولې خبرې توديږي نو طالبان د قطر تر څنګ مسکو، ترکيه، پاکستان او ايران ته هم سفرونه کوي او له هغه ځايه له مشورو اخيستلو وروسته د سولې پروسه کې د ګډون او نه ګډون پرېکړه کوي. د افغان سولې په تړاو په وروستيو بحثونو کې د طالبانو استازي مسکو، قطر، اسلام آباد او تهران ته تللي دي او له دغو ځايونو د بېرته راګرځېدو په صورت کې يې د سولې په تړاو نوې خبرې کړي دي. اوس دلته په افغانستان کې خلکو سره دا پوښتنه پيدا کيږي چې د طالبانو اصلي مرکز چيرته دی او له کومه ځایه رهبري کيږي؟

د طالبانو اصلي مرکز د پاکستان په کويټه کې شتون لري چې رهبري يې د کويټې شورا په غاړه ده او په راس کې يې ملا هيبت الله شتون لري. دغه شورا چې د پاکستان د استخباراتو تر مستقيم اغېز لاندې ده؛ طالبانو ته د جنګ  او سولې مشوره ورکوي او د دوی په خوښه نورو هيوادونو ته سفرونه کوي. خو که په وروستيو کې د سيمي هيوادونو ته د غې ډ‌لې سفرونو ته وکتل شي نو داسې ښکاري چې د کويټې شورا او قطر دفتر تر څنګ دغه ډله په مسکو او تهران کې هم دفترونه لري چې له هماغه ځايه ورته د سولې خبرو کې د ګډون او نه ګډون مشورې ورکول کيږي. نه يواځې د سولې مذاکرات رهبري کوي بلکې مستقيماً د جنګ قومانده هم ورکول کيږي.

د کوټې شورا يې د افغانستان په ختيځو، جنوبي او جنوب لويديځو ولايتونو کې د جنګ رهبري کوي، د ايران د مشهد شورا يې د افغانستان په لويديځو ولايتونو کې جنګ رهبري کوي او د مسکو دفتر يې د افغانستان په شمالي ولايتونو کې د جنګ رهبري په غاړه لري. د طالبانو د قطر دفتر يواځې نمونه او سمبوليک دی چې د ډيپلوماټيک دفتر په توګه کار کوي اما د مسکو او مشهد دفترونو او د کويټې شورا له مشورې پرته د هيڅ پرېکړې صلاحيت نه لري.

د ايران او طالبانو اړيکې څه وخت جوړې شوې؟

که څه هم لويديځې رسنۍ آن له 2012 کال راهيسې د طالبانو او د ايران د اړيکو خبرونه ورکوي خو په حقيقت کې د ايران او طالبانو يارانه هغه وخت ګرمه شوه کله چې پر پاکستان د طالبانو د ملاتړ له امله نړيوال بنديزونه ولګېدل. هغه مهال طالبانو هڅه وکړه چې د پاکستان تر څنګ بل کلک ملاتړی هم ځان ته پيدا کړي. د طالبانو د همدې هڅو په لړ کې د دغې ډلې پخوانی مشر ملا منصور ايران تللی و. کله چې پاکستان ايران ته د ملا منصور له سفره خبريږي نو امريکا ته خبر ورکوي او د بيرته راتګ پر مهال په لاره کې د بې پيلوټه الوتکې ښکار کيږي. په دې سره پاکستان له يوې خوا طالبانو ته پيغام ورکوي چې د دوی له منګولو د وتلو کوښښ ونه کړي او له بلې خوا د نړۍ له فشاره ځان اوباسي چې ګويا دوی د ترهګرۍ په خلاف دي او په همدې لړ کې يې ملا منصور هم په نښه کړ.

بيا په وروستيو کې کله چې ډونالډ ټرمپ د امریکا ولسمشر شو او پر پاکستان فشارونه نور هم زيات شول نو په دې وخت کې د طالبانو او ايران يارانه پخيږي او ايران نه يواځې طالبانو ته نظامي مرستې ورکوي بلکې د ايران په بيلابيلو ښارونو کې ورته کورونه او استوګنځايونه هم ورکوي. په وروستيو کې چې د ايران سيال سعودي عربستان د سولې په خبرو کې داخل شو نو ایران خپلې اړيکې له طالبانو سره نورې هم نيږدې کړي دي.

لیکنه : خوشحال آصفي