سیستم څه ته وایي؟

نور محمد غفوری سریزه سیستم (System) د انسان د ژوند، طبیعت، ټولنې،…

آیا زمان همگرایی نیروهای سیاسی افغانستان فرا نرسیده است؟

 نویسنده: مهرالدین مشید از راست و چپ تا طالبان؛ ضرورت توافق…

آته ایسم؛ ضرورت انقلاب و روشنگری است؟

Atheism: خدا ناوری  آرام بختیاری 2600 سال بحث و جدل خونین؛ آته…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواریهای عصر ساسانی

(بخش۳)،علی میرفطروس -«من فرزندِ جامم؛ از آن شیر می‌نوشم  و تا روز رستاخیز،…

شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

زورا سورونبایوا  شاعر، نویسنده و نمایشنامه‌نویس قرقیزی شوروی

برگردان. رحیم کاکایی زورا سورونبایوا  نخستین نویسنده زن در قیرقیزستان شوروی،…

افغانستان؛ وقتی دخالت خارجی سرنوشت یک انقلاب را تغییر داد

https://www.youtube.com/watch?v=cX5Rlj8weaA از ورود شوروی تا فاجعه نجیب‌الله؛ چه بر سر افغانستان…

خاطرات امین الله مفکر

خاطرات اینجانت امین الله مفکر امینی شاعر و نویسنده درچـــاربــــــخش مختصرا…

افغانستان در دوراهی تاریخ؛ تداوم بحران یا گذار به حاکمیت…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان امروز در نقطه‌ای حساس از تاریخ معاصر…

بی تفاوتی جهان در برابر تروریزم جهادی در افغانستان!

القاعده و طالبان دو رویی یک سکه اند! جهان در برابر…

اخلاق و تمدن

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیـطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

مشروعیت‌زدایی قومی طالبان؛ خلع سلاح قومی این گروه

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر حل بحران…

آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

«
»

افول صد ساله حاکمیت سوسیال دموکراتها درالمان


همانسانیکه انقلاب اکتوبر تغیرات بنیادییی را درچهره جهان بوجود اورد که تاثیر ان ازلحاظ سیاسی اقتصادی واجتماعی درعده یی از کشورهای جهان ازجمله الما ن ویا” پروس” وقت ،روشن ومانده گار است . مارکس این شخصیت پرنبوغ تاریخ مدرن یکی از پیشقرولان ایده سوسیالیزم مدرن ومبارز پیکیر وخلاق انقلابی ،برای رسیدن طبقه کارگربه قدرت در جهان ارزو داشت که انقلاب ازالمان شروع وبه سایر کشورهای اروپایی همزمان ادامه یابد. اما متاسفانه نظر به روحیه راستگرانه در حزب سوسیال دموکرات واتحادیه های صنفی و تعقیب سیاستهای ضد کارگری وکمونیستی ، انهابه مثابه نیروی ارتجاعیی به بازوی بزرگ نظام سرمایداری تبدیل شدند،شوربختانه این ارمان مارکس عملی نه شد.این امر با خیانت بزرگ در انقلاب نوامبر 1918 با سرکوب جنبش شورایی برامده ازان درالمان اغاز گردید است..
بعداز یکسال با پیروزی انقلاب اکتوبر روسیه ، سلطنت قیصر کشور پروس با براه اندازی انقلاب نومبر 1918زوال یافت..
حالا که صد سال ازپیروزی انقلاب نومبر 1918 میگذرد سوسیال دموکراتها ،تقریبأ بیست سال درالمان حکومت داری کرده و به یک حزب قوی توده یی مشهور بود. اما نسبت سیاستهای محافظه گرانه وبر ضد ارمانهای مردمی اعتماد خودرا درمیان توده ها ازدست داده وروبه افول استند . طوریکه انتخابات ایالتی 28 اکتوبر 2018 د رمونشین و هسن  برای پارلمانهاس ایالتی نشان داد ،سوسیال دموکراتها بین 15 الی 20 فیصد ارایی مردم را ازخود کرده اند. که این رقم بسیارناچیز و دلخراش ،تراژیدی بارواسفناک در طول صد سال برایشان میباشد.. 
سوسیال دموکراتها در سال 1914 نخستین بار برای هزینه جنگ در پارلمان المان رایی مثبت داداند، که این امر خلاف روحیه انترناسیونال دوم و اصول شعار اتحاد همه کارگران جهان علیه جنگ درکشورهای خویش متحد و بر خیزند ، بوده است. رای سوسیال دموکراتها برای تامین هزینه جنگ از 1914 الی 1918 خلاف موضع وطنپرستانه مخالف جنگ ناشی میشد، انشعاب رخ داد و سوسیال دموکرات ها نقش رهبری سالهای قبلی خودرا درمیان مردم ازدست داده وبرعکس عمل شان درنزد حاکمان طرفدارجنگ شایسته ومعقول محسوب میشد وچراغ سبز سازشکارانه خود را ازان سال ببعد به انها نشان دادند. اکثریت سوسیال دموکراتها براین اساس ازهم جداشدند. وازجمله تحت رهبری رزا لوکزامبور ک گروه بنام سپارتاکوس اتحادیه را تشکیل داداند، که نقش مرکزی حزب کمونیست المان را بازی میکردند. با اشاعه ارمانهای انقلاب اکتوبر درالمان جنبشها ی کارگری اعتصابات اعظیم را علیه دولت راه اندازی کرداند، که این نارامیها درمیان سربازان وافسران نیز سرایت کرد که با جنبش انقلابی مردم پیوستند. این وضع حاکمان وقت را متزلزل وپریشان ساخته ودست به دامن سوسیال دموکراتها  دراز وانها را درجهت تحقق سیاستهای خویش همنوا ساخته واز نفوذ شان درمیان کارگران ومردم برای خاموشی وسرکوب انقلاب استفاده کردند، تا از پیروز ی انقلاب که در روسیه صورت گرفته بود درالمان جلوگیری نمایند. رهبران سوسیال دمکرات مانند فرید ریش ابرت که درانقلاب 1918 رهبر حزب بود ومسئوولیت ریاست فراکسیون پارلمانی را فیلپ شایدمان به عهده داشت . نفر سومی گوستاو نوسکه نیز ازجمله سیاستمدارن دوران انقلاب 1918 و1919 بود که قیام ملوانها را دربندر کیل موقتأ ارام ساخت. با بوجود امدن چنین فضای انقلابی وگسترش این بحران سبب شد، تا شاهزاده ماکس فن بادن در اکتوبر1918 به عنوان نخست وزیر تعین و ،نمایندگان سوسیال دموکراتهارا درقدرت شامل سازند..
ویلهم دوم قیصر دیوانه حال المان که طرفدار جنگ بود در اکتوبر 1918 همزمان با تغیرات فرمانده ارتش وتعین شهزاده ماکس فون بادن به حیث صدراعظم جدید، بعداز رایزنی بااطرفیان خود به بلجیم رفت واز سلطنت خلع کردید. ابرت رهبر حزب سوسیال دموکراتها اشتیاق انرا داشت تا اوصدراعظم وی شود ودر ضمن طرفدار حفظ سلطنت بود. شایدمان رئیس فراکسیون پارلمانی سوسیال دموکراتها درعمارت رایشتاگ به حاضرین پایان سلطنت وبرقراری جمهوری را اعلام کرد. قیام ملوانها وکارگران کیل به سایر نقاط المان سرایت کرده بود و درمونشین وبرلین وبرخی دیگر شهرها کارگران به رهبر ی چپ حزب مستقل سوسیال دموکرات باسپارتاکیستها قدرت را کسب کرده دراین شهرها اداره امور شورها را گرفتند. متاسفانه به زودی با توطئه نیروهای راستگرا یان سوسیال دموکراتهاو سلطنت طلبان رهبران انها به قتل رسیدند و جنبش انقلابی خاموش کردید. جناح راستگران سوسیال دموکراتها خواهان تدویر مجلس موسسان بودند، که ازترس فعالیت شورها وپایگاهی اصلی نیروهای چپ دربرلین پایتخت المان دایر شده نه توانست ودرشهر کوچک “وایمار” تشکیل شد این نام جمهوری وایمار الی تا روی کار امدن نازیسم بر نظام سیاسی المان اطلاق میشد. فریدریش ابرت به حیث نخستین ریس جمهور کشورالمان بعداز سقوط سلطنت تعین شد . ابرت درسال 1925 درگذشت . سوسیال دموکراتها با انقلاب 1918باسرکوب جنبش شورایی برامده ازان ” قرن سوسیال دموکراسی”درالمان اغاز شد وتا حالا پایه مستحکم واساسی دموکراسی بورژوازی المان بوده است. تنها در مدت بیست سال بعداز جنگ دوم جهانی دوم سوسیال دموکراتها در دولت فدرال المان سهم نه داشتند. پس از جنبش رادیکال 1968 بود که در دوره های مختلقی تا الحال روی کار امد ه اند وبا ایتلافهای گوناگون  با سایر احزاب حکومت کرده اند.

انقلاب المان جمهوری “وایمار” را بنیان گذاشت ، بالاخره نازی ها ازهمین جمهوری سر بلند نموداند.