هجرت و تمدن؛ از زایش تمدن‌ها تا زایش بحران‌ ها

نویسنده: مهرالدین مشید روایت دوگانه هجرت؛ دیروز امید، امروز اضطراب هجرت به‌عنوان…

طالبان؛ اسطوره شکست ناپذیر با پاشنه اشیل

نویسنده: مهرالدین مشید توهم اقتدار پایدار؛ از فروپاشی امپراتوری‌ها تا شکست طالبان ظهور…

قربانی یاری شو!

امین الله مفکر امینی    2026-02-05! قربانی یاری شو که قربانــــت شـــــــــود     بوقتی سختی…

سلطنت مطلقه ؛ آنارشی جنگل گرگ ها

Hobbes , Thomas (1588-1679) آرام بختیاری هابس؛ فیلسوف سیاسی سلطنت مطلقه.  توماس هابس(1679-1588.م)،…

پایان یا بازتولید قدرت؛ طالبان در آستانه یک چرخش سرنوشت‌…

نویسنده: مهرالدین مشید حاکمیت طالبان و سناریو های آینده؛ تغییر از…

تکنولوژی یا تخیل؟ هارپ در میان واقعیت و توطئه 

از یوتیوب تا توهم خدایی: کالبدشکافی یک روایت خطرناک سلیمان کبیر…

بگذریـــد!

امین الله مفکر امینی          2026-27-04! بـگذرید زحرف وسخن های ممــلو ا زریـــــــــا نـــــدارد…

شب سیاه

رسول پویان شب سیاهی گریخته ماهی، شکـسته چنگی گـرفته نایی سحـر نیامد…

همدیگر ناپذیری

نفاق ، همدیگر ناپذیری ، بلند پروازی ، امتیاز طلبی…

مدافعان خط دیورند؛ واقع گرایان ژیوپلیتیک یا متهمان به همسویی…

نویسنده: مهرالدین مشید موافقان دیورند؛ بازیگران واقع گرا در برابر ستون…

‬‬نه به جنگ و نابرابری، آری به همبسته‌گی جهانی کارگران‬‬‬‬

 ‬‬‬‬اعلامیۀ سازمان سوسیالیست‌های کارگری افغانستان به‌مناسبت اول ماه می، روز…

توهم برتری و بازی قدرت

«جستاری در خودبزرگ‌ بینی و بازی‌های پنهان برتری» تهیه و تدوین…

بالیستیک چی‌ست؟

چرا این واژه‌ی صفت را به جای نام اصلی کار…

طالبان؛ پیامد فساد ساختاری و سازمان یافته حکومت‌های کرزی و…

نویسننده: مهرالدین مشید از امید تا انحطاط؛ فساد ساختاری و بازگشت…

قلۀ پیروزی

از قلـب خراسـان کهـن آمده ام با یعـقوب لیث و تهمتن…

بخاطر انفاذ قانون اساسی به مثابه شاه کلید نجات افغانستان

اعلامیه و فراخوان ملی بنام خداوند حق و عدالت با اتکا بر…

 لیبرالیسم، جنبش روشنگری، و نبوغ جان لاک

john locke (1632- 1704) آرام بختیاری جان لاک ؛ آغاز تئوری تقسیم…

از ترور میر اکبر خیبر تا کودتای ثور؛ بهای سنگین…

نویسننده: مهرالدین مشید تروریکه هنوز هم مردم افغانستان بهای آن را…

با عاشقان وعارفان همصحبت!

امین الله مفکر امینی                     2026-19-04! دل منــــــور میکـــند صحبت بـــا اهلـی عشق…

اهمیت و ضرورت آسیب شناسی تاریخی ، برای امروز و فردا های…

نوشته از بصیر دهزاد   این  مقاله که در کنفرانس علمی انجمن سراسری حقوقدانان…

«
»

اعتراض کوونکي؛ د خلکو استازي که دښمنان؟

د تيرې اونۍ له مرګونو بريدونو وروسته اوس د کابل ښار په ځینو مهمو څلور لارو کې د اعتراض کوونکو په نوم د لطيف پدرام او احمد ضيا مسعود کسانو د اعتراض په دود خیمې درولي او وايي، تر څو چې د پلازمېنې د وروستیو خونړیو حملو په مخنیوي کې د پاتې راتلو او د تېرې جمعې په ورځ پر لاريون کوونکو د ډزو په خاطر ولسمشر، د ملي امنیت سلاکار، د کابل د ګارنیزیون مشر او نور چارواکي برطرفه شوي نه وي، له اعتراضه لاس نه اخلي. که څه هم د کابل په ۵ برخو کې خیمې درول شوي خو په هره خیمه کې د ناستو کسانو شمېر تر ۵ کسانو نه اوړي.

اعتراض کوونکو، چې د احمد ضیا مسعود او لطیف پدرام په شان کسان یې مشري کوي، خپل اعتراض ته قومي بڼه ورکړې او په حکومت کې له ولسمشر نيولی يواځې د ځانګړي قوم مشرانو د استعفا غوښتنه کوي. دغو اعتراض کوونکو د دې تر څنګ چې د کابل ښار ۷ ميليونه اوسيدونکو ژوند يې له کړاو سره مخ کړی دی؛ د افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو خونو د معلوماتو له مخې يې  خصوصي سکتور ته هم ۱۴ میلیون ډالره زیان اړولی دی. دغه راز مرستنديو ادارو هم ګواښ کړی، چې که وضعيت په همدې ډول دوام مومي، دوی به خپل مرستندويه پروګرامونه وځنډوي.

بل لور ته حکومت هم د مدني حرکتونو په نوم هغو کسانو ته چې د کابل ښار په واټونو کې يې خيمې درولې او د ښاريانو عادي ژوند يې مختل کړی خبردارۍ ورکړی، چې خپلې خيمې ټولې او لارې د ټرافيکو پر مخ پرانيزي. د حکومت له لوري معترضينو ته په ابلاغيه کې ويل شوي، چې د ولسمشر په حکم لويه څارنوالي د تېرې جمعې ورځې په لاريون کې پر معترضينو د ډزو موضوع څېړي او له معترضينو غوښتل شوي، چې د لويې څارنوالۍ پلټونکي پلاوي ته خپل استازي ور وپېژني. حکومت ويلي، معترضين دې له سړکونو خپلې خيمې ټولې کړي او که داسې ونه کړي، نو دوی به د خلکو د امنيت د ټينګښت په موخه لاس پر کار شي او له معترضينو سره به قانوني چلند وکړي.

په داسې حال کې چې د حکومت په وېنا لويه څارنوالي د تېرې جمعې ورځې په لاريون کې پر معترضينو د ډزو موضوع څېړي او له معترضينو غوښتل شوي، چې د لويې څارنوالۍ پلټونکي پلاوي ته خپل استازي ور وپېژني؛ نو بيا خېمې نور د څه لپاره درول کيږي او ولې په لوی لاس له ۷ ميليونه کابل ښاريانو سره دښمني کيږي او ورځنی ژوند يې تريخ کيږي؟

څو تنو محدودو له حکومته شړل شويو څېرو لکه احمد ضيا مسعود او لطيف پدرام او د دوی ډلو ټپلو، ولې ۷ ميليونه کابل ښاريان انحصار کړي او ژوند يې تريخ کوي؟

که د ضيامسعود او پدرام موخه د ولسمشر او اجرايه رياست استعفا وي، نو دا خو له امکان څخه ډيره ليرې خبره ده چې له ملي يووالي حکومته د نړيوالې ټولنې او اکثريت افغان ولس ملاتړ په شتون کې دې ضيا مسعود او پدرام خپلو موخو ته ورسيږي. ځکه نړيواله ټولنه په غوڅ اکثريت د اوسني حکومت ملاتړ لري او همداشان د افغانستان اکثريت ولس له احتمالي بدترو حالاتو څخه په اوسنيو بدو حالاتو خوښ دی. اکثريت ولس نه غواړي چې د ضيا مسعود او لطيف پدرام په شان منفورو څېرو ملاتړ وکړي او د حکومت په راپرځولو کې ورسره همکاري وکړي.

اصلاً د ولسمشر يا اجرايه رياست استعفا د ستونزو د حل لار نه ده او که داسې وشي نو پرته له شکه چې حالات به له بدو بدتر شي او د همدغو پلورل شويو څېرو چې د کابل ښار ۷ ميليونه نفوس يې منحصر نيولی دی؛ له امله به په هيواد کې کورنۍ جګړه پېل او ولس به يو ځل بيا د نفاق په لمبو کې وسوځي.

اصلاً د ضيا مسعود او لطيف پدرام په شان په ولس کې منفور شوې څېرې څوک ولس په خپلې استازولۍ نشي نيولی. ښه بېلګه يې له حکومتي دندې د ضيا مسعود له ګوښه کولو وروسته د نوموړي لاريون و چې ټول ديرش کسان په کې نه و راټول شوي. همدارنګه په اوسنيو درول شويو خېمو کې يې هم په شمار پنځه ـ پنځه نفره شتون نه لري. نو دا ډيره ليرې خبره ده چې په دغه ډول اعتراضونو دې پدرام او مسعود خپلو شومو موخو ته ورسيږي. دوی يواځې هماغه پېسې هضمول غواړي چې د حکومت پر ضد د همدغو اعتراضونو د ترسره کولو لپاره دوي ته د پاکستان او ايران سفارتونو لخوا ورکړل شوي دي.

لهذا څو محدودې څېرې دې د ۷ ميليونه کابل ښاريانو او په ټوله کې د ټول افغان ولس حوصله نه ازمويې. که چيري د ولس د صبر کاسه ډکه شوه نو بيا به دغه پلورل شوې څېرې د ايران او پاکستان سفارتونو کې خو څه چې آن د ځمکې لاندې به هم خلاص نه شي.

لیکنه : خوشحال آصفي