مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

فیلسوفان یهودی تبار؛ آته ایسم ناتمام،سوسیالیسم احساسی

Hermann Cohen (1842- 1918 ) آرام بختیاری هرمان کوهن؛ میان کانت و…

حماسه هایی که به بهای خیانت نخبگان به سوگواره تبدیل…

نویسنده: مهرالدین مشید روایت تراژدی ملتی که بهای جاه‌طلبی نخبگان را…

د دموکراسۍ د ناکامو تجربو انتقادي ارزونه

نور محمد غفوری سریزه  د تحمیلي جمهوریت او تقلبی دموکراسۍ تجربې موږ ته…

حکمت چیست؟

برهان الدین « سعیدی» حکمت دنیا فـزاید ظن و شک ــ …

این خون کسی ریخته یا می سرخ است یا توت…

نویسنده: جمشید کوهستانی    نظامی سابق فرستنده: محمد عثمان نجیب  ##########################نوتبرعلاوه شعر حضرت سعدی لکه…

افغانستان در تنگنای بن بست؛ انحصار طالبان و پراکنده گی…

نویسنده: مهرالدین مشید روایت یک بن بست تاریخی؛ قدرت یک دست…

«
»

څه رنګه ریس جمهور ته ضرورت دی ؟؟؟؟

لیکونکۍ : دفلسفی دکتور طاوس وردک لندن د جون دوهمه ۲۰۱۷ کال .

هیواد والو افغانستان د تقریبا ۳۰ ملیتو یا قومو هیواد دی ، او هر قوم یا ملیت ځانته خوی ، عادت او خصلت او کرکتر لری ، او بیا هر انسان پدیدو ته د خپل عقل او درک او احساس له مدرکه قیمت ورکوی او هغه وینی ، هیڅوک هیڅکله یو شانته نظر نه لری ، لکه چی موږ وینو دوه ملګری یو رستورانت ته ځی او هلته یو چاینکی فرمایش ورکوی اوبل قابلی ، یعنی ډیر کم خلک یو دبل سره هم نظره لیدل کیژي همدا وجه ده چی جمهورو ریسانو ، پادشاهانو ، امیرانو ،  وزیرانو او والیانو په خپله زمامداری کی ډیر اشتباهات او خطاګانی کړی او نن هم د ( احساساتو او هیجاناتو ، خودخواهیو او حرص او آز) له خاطره یو دبل سره نه جوړیژي ،پرون په یوه قوم کی یو لوی زمیندار وو یا یو لوړرتبه افسر یا جنرال یا والی یا وزیر وو چې پلار او نیکه ېې هم جایداد لرلو ، خو د کودتاچیانو یا انقلابیونو یا مجاهدینو یا طالبانو له خوانه سپک او یا ورباندی ظلم وشوو ، یا د مجاهدینو په صفوف کی داسی کسان ډیر وو چی پرون په یوه ګوله ډوډۍ ماړه نه وو ، خو نن د پلوو او کبابو سره هره لحظه ژوند او عیش کوی ، ډیرو یی حرامی د بیت المال یا منفردو کسانو جایدادونه اوپیسې  غلا کړې ،جایدادونه ، کورونه او اپارتمانونه ېې غصب یا نیولی او نن یو ملیونر دی ،بل ېې ملیاردر دی، خلک یی وژلی ، بندی کړی ، تهدید کړی دخلکو په نجونو او هلکانو ېې تیری کړی او اوس د وسلو انبارونه لری او دولت هم څه نه شی ورته ویلای ، زرهی موټران لری او ډیر زیات سړی وژونکی د ځان د ژوندی پاته کیدو له پاره د یوه معین معاش په بدل کی ساتی، په دولت او ادارو کی ېې هم خپل اولادونه او طرفداران یا مزدوران تعین کړی او ددوی له طریقه خلک نعل کوی او کډ نپوی او وژنی  ؟؟

حکومتی چارواکی په سر ددې چې د خارجی هیوادو له خوانه د ادارو په راس کی ګمارل شوی او خارجی اشغالګرو ته ېې د اشغال زمینه برابره کړی ده ، نن د خارجیانو د مادی او معنوی مرستو او حمایت نه برخورداره دی ، او همدا وجه ده چی ریس جمهوران ېې نه شی صلب صلاحیت کولای ، که ېې صلب صلاحیت هم کړی مجبور دی چی د اشغالګرو نه مرسته او د حل لاره  ورنه وغواړی او مشوره ور سره وکی ، د  دا ډول هیوادو د حکومتونو عمر ډیر کم وی ؟؟ ځکه که یوه ورځ د خارجی په خوله ونه کړی دوهم واری ورته توطیه جوړوی او داسی ېې وژنی یا بد ناموی لکه چی ضیاولحق ته یی جوړه کړه ، یا ېې مرسی ته په مصر کی جوړه کړه یا ېې داود خا ته جوړه کړه، یا ېې ربانی ووژلو یا ېې فهیم تیر کړو ، یا ېې احمد ولی تیر کړو ،یا ېې دوستم ته جوړه کړه   ؟؟

د افغانستان د اداری له پاره په او سنیو شرایطو کې ریاستی نظام یوازنی سیستم بولم ځکه د پارلمانی نظام معنی د ننیو مجاهدینو یا تجزیه طلبو خود خواه ، مقام او څوکۍ غوشتونکو بیسیواده ټوپکسالارانو په وخت کی زهر قاتل دی ،ځکه دوی د صدارتی نظام په ماهیت نه پوهیژي ، صدر اعظم باید موازی  حکومت ونه لری ، یا ۵۰٪ شریک نه وی  زموږ هیواد وال د پوهې هغو حد ته نه دي رسیدلی چی اقلا ( پوهه – حیا – حوصله – صبر – برده باری – تحصیل – تعلیم – تخصص – نظم او اداره – دځان او بل حقوق – د ښځوحقوق – د کار او مزد حقوق –)  او ډیر نور شیان ېې  زده وی اوس له پاره ددی چی د تفرقه اچونکو – تجزیه غوښتونکو – ډ پاکستان او ایران د هیوادو د نوکرانو او مزدورانومخه ونیول شی باید یوه ( مستقل افغان ، یوه اصلی افغان ، یوه بیطرفه افغان ، یوه با جراته افغان ، یوه جدی او ازادی دوسته افغان ، یوه معتدل  مسلمان افغان ، یوه همدیګر پذیر افغان ، یوه دملی وحدت غوشتونکی افغان ، ) د نوی موقتی دوری له پاره وټاکل شی ضرورت دی، او اشرف غنی او عبدالله ته رخصت ورکړی ، ترڅو د داخلی او خارجی ( رنګ په رنګ دشمنانو او دسیسه کارانو ) خوله ورماته کړی اشد ضرورت دی :

ولی او په څه باید داسی ریس جمهور را منځ ته شی ؟؟؟

تر څو ددغو لاندې شیانو مخنیوۍ وکړی ،او اصلی مجرم ددغو ټولو ناخوالو شاغلۍ حامد خان کرزۍ وو چی دغو فاسدو عناصرو ته مخه ورکړه او سر ېې ورته ټیټ کړو ،څوک ېې قهرمانان کړل ، څوک ېې مارشالان کړل ،   او ننۍ اشرف غنی او عبدالله چون خرڅ شوی دی ( با زاغ بودنه ګرفته نمی شود ) ؟؟؟ ددوی دوسه نه ده پوره نو زما په عقیده یوه داسې ریس جمهور ته ضرورت دی ، کوم چی ما دده صفات پورته ولیکل ،  تر څو دغه کارونه تر سره کړی ؟؟؟

اول ::::- دمجاهدینو بیسیواده ، خوار ، بیکاره ، مزدور ، قاتل ، غاصب ، رشوت خواره ، رهبران او قوماندانان چی د جهاد له برکه نن ملیونران شوی غواړی د تل له پاره نسل بن نسل ریس جمهوران ، دجمهوروریسانو معاونین ، وزیران ، معینان ، والیان او قوماندانان او د امنیتی ارګانو مشران ووسېې ؟؟؟؟

دوهم :::- دغه ملیونر شوی ، ملیاردر شوی ، دقصرو او بنګلو خاوندان شوي ، دبلند منزلو خاوندان شوي اود شخصی بانکو او شهرکو خاوندان شوي ، ویریژي چی یوه ورځ به ددوی نه پوشتنه کیژي چې د کومه د کړله دغه آرګاه او بارګاه ، جهاد خولو افغانانو وکړو ، ولی ټول ددغو سرمایی خاوندان نه شول ؟؟؟

دریم :::- پاکستان – ایران – عربستان سعودی او نور عربی هیوادونه لکه قطر، کویټ ، امارات متحده عربی  – چین – هندوستان – روسیه – ( غربی هیوادونه په راس کې ېې امریکا ) ، دیوی خوانه خپلو ستراتیژیکو اهدافو ته درسیدو په خاطراو دبلی خوانه د اقتصادی ګټو په خاطر ، د وسلو او قاچاق او قاچاقبرانو د حمایت او ساتلو په خاطر نه غواړی په افغانستان کې دغه ډیری شدی ورکونکی غوا له لاسه ورکړي ، دوی غواړی همیشه ماجرا جویی وکړی ، انتحار او انفجار وکړی تر څوخپلی اشغالګرې سلطې ته دوام ورکړي  او ددغو  تیورۍ نه په استفادی سره ( سرکوزي – بی ننګه – بی غیرته – خرڅ شوی ـ پردی پرسته پرونی او ننی جهادی مشران په غیږ کی ونیسی  او ددوی نه د خپلو اهدافو د پوره کولو استفاده وکړي ؟؟؟

دپورتنیو موادو د عملی کیدو په خاطر باید یو داسې غیر جهادی مشر ، یو پاک ( چې لاسونه ېې د خلکو په وینو او رشوت ککړ نه وی ) را منځ ته شی ، او داسې اداره جوړه کړی چی ملی – وطنی – مستقله او خودمختاره وې د شرق او غرب ، خاصتا پاکستان – ایران او عربانو نوکره او مزدوره اداره نه وی ، تر څو ملی او مردمی اهداف په ښه توګه او پوره استقلالیت سره عملی کړې دا یوازڼۍ درست او منطقی کار دی چی باید عملی شی ؟؟؟؟