پارادوکس انرژی در افغانستان: زغال‌سنگ یا آب؟

​تحلیلی بر گذار از سوخت‌های فسیلی به توسعه پایدار ​ ​افغانستان در…

افتضاح اپستین و فروپاشی وجدان بشریت در سرمایه‌داری پسین

نویسنده: مهرالدین مشید در دهه‌های اخیر، مطالعات انتقادی قدرت و جرم…

«او با تلخی، بیهوده‌گویی و خودپسندی را تمسخر می‌کرد…»

 به مناسبت دویستمین سالگرد تولد م. ای. سالتیکوف- شچدرین برگردان: رحیم…

مرگ ارزش و اخلاق

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

از دوری ی میهن سوزم!

امین الله مفکر امینی     2026-01-02! چنان از دوری ی میهن سوزم بجان…

        یک نـامـه به تاریخ؛ و یک نـخوانـدنی ترین!

با هدیه سلام ها و احترامات قلبی و وجدانی؛ این…

افغانستان؛ از کانون تروریسم فراملی تا عرصه‌ی مانورهای ژئوپلیتیک قدرت‌های…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در دو دهه‌ی اخیر به یکی از…

گلهای خشم کلان شهرهای بورژوایی

Baudelaire, Charles (1821-1867) آرام بختیاری شعر نو بودلر میان: نیما، هدایت، و…

                                            واقعیت چیست

واقعیت با نظریات مختلف و دید گاه ها ی متنوع…

هزیان تب آلود!

شدت تب تروریسم که بیش از نیم قرن استبلشمنت پاکستان…

 افغانستان قربانی سیاست‌های امنیتی منطقه‌ای است، نه متهم دائمی

نور محمد غفوری در سوسیال میدیا خواندم که وزارت دفاع طالبان…

وحدت نیروهای ملی دموکراتیک ومترقی

وحدت بمثابه واقعیت انکار ناپذیری ضرورت تاریخی در برابر استعمار…

عدالت اجتماعی

نوشتهء نذیر ظفر‎عدالت روزی پیـــــدا میشه آخر‎سفاکان ترد و رســـوا…

خودتحقیری و خودتخریبی؛ تبیین فلسفی مفهومی

۱. خودتحقیری (Self-Denigration) در معنای فلسفی، خودتحقیری حالتی است که در…

سرمایه‌داری لیبرال و واکنش سوسیال‌دموکراسی

نور محمد غفوری تقابل، اصلاح یا همزیستی انتقادی؟ مقدمه سرمایه‌داری لیبرال به‌عنوان نظام…

             تشدید تنش تهران و واشنگتن؛ پس‌لرزه‌های منطقه‌ای آن

نویسنده: مهرالدین مشید سرنوشت دیکتاتوری‌های دینی؛ آزمون بقا برای اخوندیسم و…

دربارۀ «اصولنامۀ جزایی محاکم» اداره طالبان

اعلامیۀ انجمن سراسری حقوق؜دانان افغانستان بنام خداوند حق و عدالت انجمن سراسری…

هر که را مشکلی است!

امین الله مفکر امینی          2026-30-01 ! هر که را مشکلی باشد ناچار…

آ.و. لوناچارسکی

برگردان. رحیم کاکایی و.گ. بلینسکی پیشگفتار مترجم درباره ویساریون بلینسکی نویسنده، منتقد…

برهنه گویی و عریان سالاری؛ سیاستِ بی‌پرده و حاکمیتِ بی‌نقاب

نویسنده: مهرالدین مشید تحلیلی از زوال مشروعیت و فروپاشی پوشش های…

«
»

علم او ټکنالوژي؛ د رښتینې خپلواکۍ محور

په اوسني عصر کې د نړۍ بڼه په بشپړه توګه بدله شوې ده. نن ورځ د ملتونو ځواک، وقار او د ژوند حق یوازې په شعارونو نه، بلکې په دې پورې تړلی دی چې هغوی د وخت له تمدن او کاروان سره څومره ملګري دي. هغه ملتونه چې د ننني تمدن، علم او مدنیت له کاروانه وروسته پاتې شي، د تاریخ په پاڼو کې مړه ګڼل کېږي او نشي کولی خپل شتون ثابت وساتي.

په تېرو وختونو کې شاید خپلواکي یوازې د جغرافیایي سرحدونو ساتلو ته ویل کېدل، خو نن د خپلواکۍ مانا بدله شوې ده. رښتینې خپلواکي په علمي او ټکنالوژیکي ځان بسیاینه کې ده. یو ملت هغه وخت په رښتیا خپلواک بلل کېږي چې:

خپلې اړتیاوې په خپله پوره کړی شي.

د پردیو له اقتصادي او سیاسي احتیاجه خلاص وي.

د نړۍ په پرېکړو کې د اغېزمن غږ درلودونکی وي.

د خپلواکۍ دا مانا یوازې هغه وخت حقیقت موندلی شي چې ملتونه له عصري وسایلو او ټیکنالوژیکو مهارتونو برخمن وي. په دې بهیر کې، د نجونو زده کړې یوازې یو انتخاب نه، بلکې یوه حیاتي اړتیا ده. هیڅ ملت نشي کولی د خپل نفوس د نیمایي برخې له فکري وړتیاوو پرته د پرمختګ لوړو پوړیو ته ورسېږي. کله چې نجونې له زده کړو بې برخې وي، په حقیقت کې د ټولنې راتلونکی نسل له علمي روزنې محرومېږي.

کوم ملتونه چې له علمي او ټکنالوژیکي پلوه وروسته پاتې وي، خپلواکي یې تل تر فشار لاندې وي. د داسې ملتونو برخلیک د نورو په لاس کې وي او نشي کولی په نړیوالو معادلو کې خپلواک تصمیم ونیسي. که غواړو د یو ژوندي او باوقاره ملت په توګه پاتې شو، باید د وخت له علمي کاروان سره ځان ملګری کړو.

په لنډه توګه، علم او ټکنالوژي د ننني عصر د بقا یوازینۍ وسیله ده. که یو ملت غواړي چې رښتینې خپلواکي ولري، باید له خپلو ټولو بشري سرچینو (نارینه او ښځینه) ګټه پورته کړي او په علمي وسلو سمبال شي. له کاروان څخه وروسته پاتې کېدل مړینه ده او مخکې تلل د تلپاتې ازادۍ ضامن دی.

حبیب الله فتاح