زایش نظم نوین جهانی وشدت عمل امریکا
بخش نخست: سرنوشت ونزوئیلا وایران
درموردتجاوز بی بند وبارانه امریکا برونزوئلا وتبعات وپی آمد های آن تاکنون اخبارو گذارشات فراوانی ارائه شده که افزودن برآن ها، ملال آور خواهد بود. ببینیم منطق درونی برخورد تجاوزگرانه امریکا که همه قوانین بین المللی رانادیده می گیرد، نه تنهادرمورد ونزوئلا بلکه درمقیاسی وسیع تر، درچیست.
دروضع بغرنج کنونی، حملات جنون آمیز، فاقد منطق ومغایرتمام نورم های روابط بین المللی که ازجانب امریکا به هرسوانجام می شود، مانند آخرین شعله های شمعی است که می میرد؛ پرجوش وخروش ولی باافول حتمی. دراینجا منظوراز افول این نیست که امریکا به مثابه قدرت بزرگ نظامی، اقتصادی وسیاسی- دیپلوماتیک به یک بارگی محو می شود؛ نه! چنین نمی تواند باشد ولی مرگ نقش مسلط کنونی آن درعرصه ژئوپولیتیک محتوم به نظر می رسد. این مرگ محتوم چیز دیگری نیست مگر ازدست دادن تدریجی قدرقدرتی تام وتمام درهمه عرصه های زندگی بین المللی وتغییر و اُفت نقش آن به مثابه فکتورتعیین کننده این عرصه؛ یعنی امریکای بزن بهادرمطلق می رود به طرف مبدل شدن به امریکای قدرتی درردیف قدرت های دیگر. درآن صورت، تناسب نوین نیروهای جهانی چهارچوب روابط آینده بین ملت ها وکشورهاراتعیین خواهد کرد نه قواعدی که اکنون امریکابه تنهائی برجهان تحمیل می کند. درآن صورت است که دیگر قادرنخواهد بود بدون کیفر وهزینه ای، هرآنی که دلش خواست به زورسرنیزه ونیرنگ وبه وسیله “انقلاب های رنگی” کشورهاراویران وحکومت هاراسرنگون سازد و رژیم هاراتغییر بدهد، دلارش بتواند تمام دنیارابچرخاند، روابط وقوانین درعرصه تجارت بین المللی را درعمل به تنهائی تعیین کند، قدرت تحریم یک جانبه خارج ازمحدوده کشورش را دارا باشد وغیره . درچنین موقعیتی امریکا دیگرقادرنخواهد بود فرماند هان وسیاسیون کشور های دیگر راترورکند ورئیس جمهوری چون “مادورو” راازمرکز کشورش برباید، واین آن وضعی است که امریکا نمی خواهد درکادرآن قراربگیرد.
امروز که اوضاع کنونی به نظر اکثریت قاطع آگاهان سیاسی وژئوپولیتیک بااعتبارجهان، به مثابه نقطه عطف تغییر وجاگزینی نظم جهانی تلقی می شود، درعین زمان می تواند خطرناک ترین مرحله آن باشد. درهمین نقطه تاریخی است که نیروی مسلط مانند حیوان درنده تیرخورده، آگنده ازخشم ومسخر به احساس انتقام است؛ نمونه گویای این نوع برخوردرا درقبال ونزوئیلا وایران می بینیم. درونزوئیلا به علت وضع جغرافیائی وپیرامونی آن امریکا توانست ازلحاظ فنی عملیات ماهرانه ای راانجام بدهد که ازلحاظ اخلاقی وقانونی به مثابه یک خطا وجرم درتاریخ باقی خواهد ماند؛ با آن هم اقای ترامپ به آن می نازد. این شادی آقای ترامپ ازانجام چنین عملیاتی، ازحد اعلای درماندگی درعرصه سیاست های بزرگ ومشروع وبی برنامگی وعملکرد غیرقانونی وی منشاء برمی دارد. مگر مهارت درآدم ربائی در شرایط بسیاردشوارهم اگر صورت گیرد می تواند ازمنظر قانون وروابط برابر بین المللی مایه سربلندی باشد، آن طوریکه ترامپ به آن می نازد؟
آنچه برونزوئلاگذشت درماهیت خود، بیشترازیک عملیات مافیائی ارزش ندارد.
امریکا ئی ها همزمان با تجاوز برونزوئیلا تمام قوانین وعرف بین المللی درعرصه امنیت رهبران و احترام به انتخاب مردمان دنیارا به طور اجتناب ناپذیری خدشه دارساختند.
ازجانب دیگراین تجاوز، روند انقطاب بیشتر جهانی را به طور بیسابقه ای تسریع می کند.
امریکا تنها به تجاوز به ونزوئیلا بسنده نکرده و درموردایران ماهیتاً همان سیاست رادنبال می کند. درصحنه عمل اما، تفاوت دراین است که ایران ازدهه ها به این سوو به ویژه ازتجاوزصهیونیستی – امپریالیستی جنگ دوازده روزه به این سوبرای چنین روزهائی آمادگی دارد. درمقایسه با ونزوئیلا، اهرم های اساسی متفاوتی درایران عمل می کنند که به طور قاطعی مانع دستیابی امریکا واسرائیل به اهداف شان، می شوند. دراین روز های پرآشوب موقعیت جغرافیائی ایران، ایستادگی جناح چپ رهبری ایران وبه تداوم آن شرکت ملیونی مردم ایران درفردای اغتشاش رهبری شده به وسیله “موساد”و”سی آی ای”، نقش اساسی راایفاکردند. پشتیبانی قاطع سیاسی، عملی وعملیاتی ونظامی روسیه وچین باعث آن شد تاایران نیرومند ترمطرح شودوامریکا عقب نشینی کند. نیات تجاوزکارانه غول نظامی امپریالیستی عجالتاًعقب زده شد. دیده شود آیا بازهم جنون تجاوز غلبه خواهدکرد یانه؛ درنهایت همه چیز بستگی به تناسب نیروهادارد. به طور یقین هردوطرف برای تقویت مواضع خودمی پردازندوهیچ نشانه ای ازاین نیست که این غائله تجاوزگری به زودی پایان یابد. ایران که درنتیجه غلبه تدریجی سیاست های ضدملی طیف غرب گراوحامی نئولیبرالیزم که بخش های قابل ملاحظه ای ازاهرم ها وارکان حاکمیت رادرقبضه دارند، درموقعیت ضعیفی قرارگرفته است، مردم زجرکشیده ایران انتظار دارند تا به سیاست های ضدملی، ضد انسانی وضدمردمی ناشی ازاین تسلط پایان بخشیده شده وشرایط لازم زندگی مطابق نورم های قبول شده بین المللی فراهم گردد. علیرغم همه این ناملایمات مردم ایران با درایتی کم نظیر ثابت کردند که با اکثریت مطلق خود، دربرابرتجاوزگران خارجی و وابستگان داخلی آن ها باقاطعیت مخالف اند ودرلحظات حساس برای دفاع ازموجودیت کشور خود سد واحدی راتشکیل خواهند داد.
همه تحرکات امریکا نه تنها درونزوئیلا وایران بلکه دربسی نقاط دیگر دنیا نشان می دهد که این سیاست تعرضی وتجاوزگرانه، تبارزاحساس تلاش برای تلافی شکست درجنگ اوکراین ازیک سو و مظهرتقابل مذبوحانه با روند پایان بخشیدن به نظم تک قطبی جهان، ازجانب دیگراست.
در این گیر وداراوضاع متشنج کنونی، عملکرد ونیات تجاوزگرانه، غیرقانونی وغیرمنطقی جنگ طلبان امریکائی به روشنی نشان می دهد که دراین بزنگاه عظیم تاریخی که سرنوشت زندگی معیشتی، آزادی، صلح و آرامش همه مردمان دنیا؛ تمام بشریت مطرح است، نیروی مسلط یعنی امریکا می خواهدبا برتری تکنیکی– نظامی که به طور کلی هنوزهم ازآن برخورداراست، ضعف درحال صعود مواضع ژئوپولیتیک وسیاست های جهانی خودرابپوشاند ولی این برتری تکنیکی– نظامی به طور قطع درسایه ضعف های ژئوپولیتیک وتغییرتوقف ناپذیرتوازن قوابه طور اجتناب ناپذیری محدود ومسلماً نابودخواهد شد. خلاف توقع سردمداران نظم تک قطبی، بازی خطرناک اداره ترامپ نسبت به قوانین والزامات روابط بین المللی درحد نزدیک شدن به خط قرمز هسته ای، فرارسیدن زمان این اضمحلال راتسهیل خواهدکرد. ولی متاسفانه درعین حال دراین فاصله زمانی عده زیادی ازکشورها که راه استقلال واعلام هویت خودرادردفاع ازمنافع ملی خود درپیش گرفته اند به تدریج مورد تجاوز قرارخواهندگرفت که ونزویلا متبارزترین نمونه آن است. اگر مقاومت تاریخی مردم ایران و پشتیبانی بی دریغ روسیه وچین ازمردم ایران به این تجاوز لگام بزند، برقراری نظم نوین متکی برعدالت وقانون درروابط بین المللی تسهیل خواهد شد. علایم فراوانی موید این پیشبینی می تواند باشد که ماجرای ایران یک نقطه عطف درنبرد جهانی برای ایجاد نظم نوین خواهد بود.
با این همه، متاسفانه نتیجه مبارزه واقدامات بازدارنده نقش آفرینان جهانی این روند که باترم “جنوب جهانی” نشانی می شود، تاهنوز به آن نقطه ای نرسیده است تاامریکا رادراین اجبارقراربدهد که قبل ازهر عمل ماجراجویانه، تعرضی و خلاف قوانین بین المللی ، به عواقب آن هم عمیقاً فکر کند. چنانچه ترامپ بابی خیالی تمام می گوید:
“من به قوانین بینالمللی نیازی ندارم”
“چه کسی میتواند جلو من را بگیرد؟”
آقای ترامپ درمصاحبه بانیویورک تایمز اعتبار قوانین بینالمللی را رد کرد وباصراحت گفت که اختیارات او به عنوان فرمانده کل قوا فقط توسط “اخلاق خودش” محدود میشود.
زندگی نشان خواهدداد که برخلاف توقع امریکا، این برخوردخشن، قلدر مابانه، تعرضی، جنگ طلبانه وتجاوزکارانه ، امکان ورود جهان به مرحله زندگی درفضای کامل چند قطبی راتسریع می کند. زیرا ادامه این زورگوئی های دورازمنطق زندگی متمدن، برای اکثریت مردمان دنیا دیگر قابل قبول نیست (حتی رهبران مطیع وگوش به فرمان اروپائی نیزاینجا ، آنجا اظهاراتی دارند که از ناخوشنودی شان نمایندگی می کند)؛ این وضع به تبلور اراده تدریجی متراکم ومتحدشده واقدامات قاطع وموثر”جنوب جهانی” منجر خواهدشد. درنتیجه بااطمینان می توان گفت که روزی که هیچ فردی ولو هرقدرنیرومندهم باشد، نتواند دربرابرقانون چنین یاغی گری کندآمدنی است؛ که امید می رودچندان دورهم نباشد. این مامول تنها بااقدامات متقابل دفاعی نه بلکه درنتیجه ایجاد تناسب نوینی از نیرومندی درتمام عرصه های زندگی اعم از اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، تکنولوژیک ونظامی برآورده خواهدشد.
هرعقل سلیمی می داند که همه این تحرکات بعضاً بسیارافراطی اقای ترامپ تراوش تنها ذهن عامی وسوداگرانه خوداونیست. درپشت همه این جنجال ها مانند همیشه حکومت پنهان موضع گرفته است. برخوردخشن تعرضی وبی اعتنائی کامل تحرکات آقای ترامپ دقیقاً با برنامه های حکومت پنهان می خواند چنانچه درسند تازه استراتیژی امنیت ملی امریکا ذکرشده است که: “”استراتژی امنیت ملی آمریکا بر این باور است که جهان وارد دورهای از رقابت راهبردی، بیثباتی و تهدیدات چندبعدی شده است. آمریکا خود را متعهد میداند که از نظم بینالمللی مبتنی بر قوانین، دموکراسی، حقوق بشر و ثبات جهانی دفاع کند.” آقای ترامپ دقیقاً دربرابراین ” رقابت راهبردی، بیثباتی و تهدیدات چندبعدی”به شیوه خودش قرارداشته وعمل می کند که نتیجه آن برخلاف مواد ادعائی استراتیژی امنیتی چیزی جز ایجادتشنج وبی ثباتی جهانی وتجاوز برحقوق خلق های جهان، ایجادخطر دربرابرصلح جهانی، راه انداختن بی نظمی و گریز از برخورد قانونی، نیست.
تمام تلاش امریکا مترکز به این امر است که دراین “رقابت راهبردی”پیروز شود. اقدامات جنون آمیز تجاوزی برضد ونزوئیلا وبه ویژه دروضع کنونی علیه ایران بخش هائی از این تلاش پیش گیرانه درکادراین رقابت است.
جالب است که دراین استراتیژی ازنظم بین المللی مبتنی برقوانین دادزده می شودولی دراولین قدم این اصل درونزوئیلا با صریح ترین وجه ممکن مخالف باقوانین شناخته شده بین المللی پایمال می شود وبابی پرده ترین وجه ممکن رویکردی خلاف قوانین بین المللی رادربرابرایران درپیش می گیرد. به نویسندگان این استراتیژی یادآوری باید کرد که آزمون گاه حقوق بشردرغزه است؛ نقش شما درغزه چیست؟ شما که درحد استراتیژی امنیتی بزرگترین قدرت دنیا حقوق بشررامطرح ساخته اید، درکجای این دنیائی که توسط شما رهبری می شود درکنار مدافعین واقعی حقوق بشر قرارداشته اید؟ دربخش دیگری ازاین استراتیژی امنیت ملی امریکا آمده است:” هدف نهایی، حفظ رهبری آمریکا و شکلدهی آیندهای امنتر، باثباتتر و مبتنی بر قوانین بینالمللی است.” دیده می شود که علیرغم تغییرات دراماتیکی که درجهان رخ داده است، سردمداران حکومت پنهان هنوز حاظرنیستند ازدوکتورین ویرانگر وتجاوزکارانه “پول وولتوویتس” درجهت آقائی برجهان به زور اسلحه فاصله بگیرند. نتیجه این سیاست همان وضعی است که درونزوئلا رخ داد.
درسایه وضع متلاطم ومبتنی برتوازن دوآلیته تداوم نظم کهن وگرایش نیرومند برای تغییر، سردمداران امریکا دوکتورین “جیمز مونرو”رایک باردیگرخلاف روحیه ابتدائی آن که خصوصیت ضد استعماراروپائی داشت، به طور جنون آمیزی وسیله اعمال سیاست های کور نئواستعماری ازطریق اداره تحت قیادت ترامپ مورد استفاده قرارمی دهند. باید یادآوری کرد که امریکائی که برپایه “دوکتورین مونرو”امریکای لاتین وامریکای جنوبی راحیاط خلوت خودمی داند، خودش بابی خیالی تمام تاعمق مرزهای امنیتی دیگران پیش روی می کند. ودر اقصی نقاط جهان به دست درازی وتجاوز متوسل می شود. این سیاست دیگر هیچ ربطی با” شکلدهی آیندهای امنتر، باثباتتر و مبتنی بر قوانین بینالمللی “نمی تواند داشته باشد.
درشرایط کنونی دراین گیر وداری که آخرین میخ هابه تابوت نظم تک قطبی جهان نخورده است، استفاده امریکا ازبرتری های تسلیحاتی – تکنولوژیک ونظامی دست داشته خود به وسیله ماجراجویان حکومت پنهان تاآستانه جنگ ذروی، می تواند بااحتمال زیادی یک برخورد نیرومندغریزی باشد؛ این برخورد آخرین استفاده از موقعیتی را تداعی می کند که درجهت غارت دنیا، نمایش قدرت وزورگوئی درقبال مردمان ضعیف جهان به کار می رود.
آری! تمام علایم وشاخص هادرعرصه روابط بین المللی، بحران های داخلی امریکا، تعاملات جاری سیاسی جهانی، سیاست های بزرگ اقتصادی امروزی قدرت های طرف مقابل ، تغییرتعادل استراتیژیک تسلیحاتی درجهان وتغییر ذهنیت های مردمان جهان علایم فروپاشی و افول بطی ولی اجتناب ناپذیرامپراتوری امریکا رانشان می دهد. تمام این عوامل برسیستم اداره عمومی امریکا تاثیرواردکرده وهمراه باعوامل داخلی عمل خواهدکرد. تاریخ نشان داده است که در سقوط امپراتوری ها انحطاط درونی نقش بزرگی داشته است. درموردامریکا؛ اگر برجامعه وبه ویژه هسته ناب تصمیم گیری آن یعنی حکومت پنهان فضای انحطاط مستولی نباشد آیا می توان تصور کردکه کشوری با چنین ظرفیت های اقتصادی، علمی، فرهنگی، فنی وتکنولوژیک، تاسطح سیاست های کنونی سقوط نموده وانزجار عمومی جهان رابرانگیزد؟ امریکا مریض است؛ مریض غرور ناشی از نیرومندی خویش وندانستن مرز واقعی این نیرومندی، الزامات این نیرومندی وعدم شناخت حدودعملکردنیرومندی اش دردنیای قرن بیست ویکم، مریض نادیده گرفتن تبعات این غرور درمقیاس های زمانی ومکانی، مریض حرص پایان ناپذیرخویش، …ومریض دلبستگی به آقائی برجهان وندانستن این امر که هر آقائی راپایانی است. برای گریزازچنین وضعی است که امریکا متجاوزترین ومتعرض ترین چهره رابه خود گرفته است؛ هم درداخل وهم درپهنه جهانی. این امر موجب آن شده است که درمیان بخشی قابل ملاحظه ای ازنیروهای سیاسی منجمله نیروهای چپ روحیه ناامیدی وبعضاً تسلیم پذیری تسری پیداکند. اما اگر دلایل عمقی این وضع به طور جدی جستجو شود، چنین حدی ازناامیدی نخواهد توانست منطق وجودی پیداکند.
