!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

افغانستان؛ سرزمین فرصت‌ های ازدست‌ رفته و توطئه‌های پی‌درپی

 نویسنده: مهرالدین مشید از کودتای داوود تا بازگشت طالبان؛ افغانستان در…

سیاسي سیستم– سیاسي فعالان او ډلې

نور محمد غفوری (دریمه برخه) ۳.۳ . سیاسي فعالان او ډلې سیاسي فعالان…

سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونه

نور محمد غفوری د لومړي څپرکی: سیاسي سیستم(دوهمه برخه) ۳.  د سیاسي…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (3)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...انسان تنها موجودی نیست که…

هرات؛ جغرافیایی که تاریخ را به راهبرد پیوند می‌دهد

وحیدالله نورزی بنیان‌گذار NIDA | افسر ارشد سابق ANP/ANCOP | استراتژیست…

سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونه

نور محمد غفوری ځانګړتیاوې، داخلي جوړښت او د فعالیت څرنګوالی سریزه انسانان په…

مهاجرت سیاسی ایرانیان به افغانستان؛ روایت ورود، اسکان، زندگی و…

https://www.youtube.com/watch?v=4VlvDEplC-8 گفت‌وگوی سیزدهم رسانه ما با اسدالله کشمند، از رهبران حزب…

پا شیده گی وحدت!

امین الله مفکر امینی                      2026-04-11 ســالها رنج کشیــدیم ز پاشیده گی…

محمد بشیر دودیال

د ښاغلي پروفیسور استاد محمد بشیر دودیال د یو خوندور…

کتابی در خدمت ایمان یا ابزاری برای تحکیم قدرت

 نویسنده: مهرالدین مشید  از ادعای حقیقت دینی تا بهره‌برداری سیاسی و…

ادبیات مدرن، شعار " هنر برای هنر " نیست

Modernism . آرام بختیاری ادبیات مدرن؛ پیش از انقلاب و قبل از…

 اندیشهٔ روشن، قلم آگاه و رسالت روشنگری

داکتر سید احمد جهش؛ داکتر سید احمد جهش از نویسندگان و…

غوث الدین بهروز؛ شاعر خوش‌قریحه 

سخنی به قاضی غوث الدین بهروز ! صدای بیداری در…

عنایت پژوهان گردانی

 سمنگان گنجینه‌ای از انسان‌های فرهیخته دارد. عنایت پژوهان گردانی شاعر برخاسته…

د سیستمونو ډولونه (دوهمه برخه): اصلي او فرعي سیستمونه او…

نور محمد غفوری سریزه سیستمونه د جوړښت، فعالیت، موخې او له چاپېریال…

هرات؛ جغرافیایی که تاریخ را به راهبرد پیوند می‌دهد

Wahidullah Noorzai از میراث تمدنی خراسان تا ساختار اجتماعی، قدرت منطقه‌ای…

 ابتکار ملی؛ یگانه راه گذار به صلح پایدار و حاکمیت…

 نویسنده: مهرالدین مشید رهایی افغانستان در کرو ساز و کار ملی،…

«
»

جهان در تهدید کرونا 

نگفت هیچکس که کرونا زچیست 

و یا خلقت این  مزض کار کیست 

تاریخ تمدن بشری بیانگر مدنیت ها ومملو از ایجاد گریها ،آفرینشها وسازنده گیهاست . بشر از همان آغاز پیدایش خویش مدنیت زمان خود را ایجاد کرد ودر مسیر رشد با کار ومبارزه ومرحله ی گذار از تیره گی های کمون و حصر مغاره ها با شکستاندن سنگهای موانع ویوغ برده گی ، و شناخت جهان  برزمین ، هوا ، کوه ها دریاها ومنابع 

طبیعی مسلط گردید وبا ایجاد تمدنی ده هزارساله قبل از میلاد و گذشت ازچالشهای دوران تقسیم کار ومبارزه با اربابان قدرت ، سه هزار سال قبل از میلاد تمدن شهری را در کره خاکی اساس گذاشت .

این تحرکات تاریخی در مسیر پیشرفت واندیشه ی شگوفایی با انکشافات ،اکتشافات ، اختراعات ، سازنده گیها ،آفرینشها ، ایجاد گریها ، خلاقیتها ، جهشها ،تحولات وتغیرات همراه بود که تا بلاخره در قرن ۱۵ میلادی با ایجاد ماشین ، انقلاب صنعتی ودوره رنسانس را زقم زد و با ساخت تجهیزات علمی وتخنیکی فضا را تسخیر وسرمایه را در دستان خود متمرکز ساخت  ودر راستای تسخیر کاینات وعصر نوین تمدن تا بنده ازشگوفایی و رشد موفقیت آمیز ساینس وتکنالوژی وبخصوص اختراع کمپیوتر وانترنیت انقلاب تازه علمی را آغازنموده و پا به هستی نوین گذاشت . 

آنگاه بر تمام داشته ها وفراورده های علمی وافرینشهای زمینی وفرازمینی ، به کشف نا مکشوف ترین پدیده ها، شناخت سیارات ، واکاوی ذره های نخستین وتحلیل پیچیده ترین مسایل علمی وبه عالیترین سطح دانش بشری دسترسی پیدا کرد .

بتوفیق کامیابها ودستاوردهای بزرگ علمی بود که انسان با عبور از هرگونه چالشها ،جنگهای  خان ومانسوز ومرضها ی گسترده ونسلکش بآنهم به سکوی موفقیت نشست . ولی در عین حال ودر چنین هوا وفضا و برهه ی از تاریخ ، با مواجهه به ویروس کرونا متحیر گردید وبا نگاه مترصدانه وبا احتیاط کامل به مبارزه متحدانه بخاطر دفع این ویروس خطر ناک برخاست . 

به باور تحلیلگران بنظر میرسد کرونا پیش زمینه ی یک انقلاب و استراتیژی کلان وهمه گیر را در عرصه های گوناگون حیات بشری در ذهن انسانها مجسم میسازد .

سوال اساسی اینست که چرا بشر با داشتن تمام موفقیتهای فوقالعاده یی که در فوق گفته آمدیم با این پدیده ی گویا نامکشوف ونا مرعی با نگاه مترصد ومتعجب خیره خیره مینگرد.

 طوریکه معلوم است از طرف تمام قدرتهای دنیا ومنابع معتبر علمی ومتخصصین طبی جهان در مبارزه با این مهمان ناخوانده ، مرموز ونامرعی فقط با یک فراخوان ویک صدا مردم به پاکیزه گی ، رعایت حفظ الصحه ، نظافت دوری ،ایجاد فاصله و قرنطینه هدایت میشوند که این امر برای صحت وسلامتی انسانها بسیار مهم وضروری میباشد .

اما در حالیکه این مرض صدها میلیون انسان را بیکار وخانه نشین ساخته و میلیونها نفر را بیمار وصدها هزار نفر را سربه نیست میکند  تا هنوز ابزاری برای دفع نابودی این ویروس بدسترس قرار نگرفته است در حالیکه بشر با این همه دستاوردهای علمی واکادمیک چگونه میتوان از دفع مرض کرونا عاجز بیاید .

در حالیکه اگر ویروس کرونا ساخته طبیعت یا فرازمینی باشد طوریکه در فوق گفته آمدیم بشر از بسیار دیر بکمک علوم به شناخت طبیعت وماورای طبیعی وفرازمینی دسترسی پیدا کرده است پس چرا با این همه امکانات علمی واکادمیک با این پدیده شوم اولاً با شناخت نسبی ، درمان زمانگیر وصعب العلاج نگاه میشود که انسان  به ساختن واکسین آن برای مدت زمان زیادی لحظه شماری کرده واین ویروس را سر آمد همه ویروسها بداند که در تمام عرصه ها بروی استراتیژی سیاسی و اقتصادی جهان اثر میگذارد برای توضیح بیشتر این بحث با توجه به مطلبی تحت عنوان « آیا سرمایداری پایان تاریخ است » به نقل از سایت همایون گفته میشود که * نقش دولتها در بازار اقتصاد سرمایداری بر خلاف اقتصاد سیاسی نیو لبرالیزم امروز افزایش یافته است .حمله کرونا به اقتصاد سرمایداری که نیروی کار را قرنطینه کرده است نقش دولتها را در گردش و چرخش اقتصاد سرمایداری خصوصی در مارکیت اقتصاد داخلی وخارجی بر جسته تر ساحته است .از سوی دیگر وارد شدن احزاب سیاسی راست افراطی ملی گرا نژاد پرستانه که با سیاست مهاجر ستیزی به میدان جامعه وسیاست آمده است شکست فلسفه سیاسی لیبرال را در قلمرو سیاست وجامعه وآزادی ودموکراسی وحقوق بشری مینماید . 

در کشور عزیز ما که مردم حسته از جنگ ودارای هفتاد فیصد نفوس بی بضاعت ونبود تجهیزات طبی وپرسونل نا کافی مسلکی ، کمبود بستر وشفاخانه و معشیت در شرایط بیکاری وقرنطینه خانگی ودرگیر مانده در حملات جنگی دشمنان وطن وانسانیت وکمبود بودجه دولتی برای امرار معشیت مستمندان همه وهمه مصیبتهایی است که برغم تلاشهای شریفانه ی آنها  تاب وتوان عامه را در برابر مبارزه با مرض کرونا خورد وخمیر مسیازد. بنا بر آن راه و چاره چیست وچه باید کرد ؟ 

بنظر بنده حقیر کم از کم چیزی که کرده میتوانیم اینست توجه جامعه جهانی را در رابطه به خطرات احتمالی این مرض کشنده معطوف بداریم و هرکدام از هموطنان با امکانات و با کمکهای حتی المقدور خود باید در کنار تیمهای صحی ومردم مستضعف افغانستان در مبارزه بخاطر محو نابودی کرونا  سخاوتمندانه قرار بگیریم تا بتوانیم با قوت بیشتر گریبان مردم بلا کشیده افغانستان را از چنگال این دشمن نا مریُی خلاص بسازیم .

همچنان باید گفت که علاج این ویروس خطر ناک توجه متحدانه دانشمندان وعلمای بزرگ واکا دمیک را میطلبد که در چشم انداز آینده بشریت روزنه امیدی برای دفع این ویروس کشنده بمیان آید تا جهانیان بخوبی بدانند که این ویروس کار کیست وعلاج آن چیست .

عبدالوکیل کوچی