استراتژی واشنگتن در ونزوئلا؛ بازی ژئوپلیتیک برای کسب برتری منطقهای
دولت «دونالد ترامپ» با حمله به کاراکاس و ربودن «نیکلاس مادورو» رئیس جمهور ونزوئلا و انتقال وی به ایالات متحده، اقدامی کمسابقه را انجام داد و معادلات سیاسی و امنیتی نیمکره غربی را وارد مرحلهای تازه کرد. این عملیات که روز شنبه (۱۳ دیماه/سوم ژانویه) انجام شد، از نگاه واشنگتن تنها یک اقدام در چارچوب جنگ با مواد مخدر نبود، بلکه همزمان پیامی راهبردی در رقابت قدرتهای بزرگ، بهویژه با چین و روسیه، به شمار میرود.
«جاناتان شانزر» مدیر اجرایی اندیشکده «دفاع از دموکراسیها» معتقد است که برای سالها، جنگ آمریکا با مواد مخدر به صورت عمده در داخل این کشور و با تکیه بر سیاستهای فرهنگی و تبلیغاتی دنبال میشد و هدف آن تغییر رفتار مصرفکنندگان آمریکایی بود. بسیاری اعتقاد دارند این رویکرد نتوانست جریان ورود مواد مخدر به ایالات متحده را متوقف کند. ترامپ در سال ۲۰۲۵ این سیاست را کنار گذاشت و با دستور حملات نظامی به شناورهای حامل مواد مخدر در مسیر آمریکا، راهبردی تهاجمی و پرهزینه را در پیش گرفت.
این تصمیم با واکنشهای تند و انتقادهای گستردهای همراه شد. حتی برخی از حامیان سرسخت ارتش آمریکا و مخالفان جدی کارتلهای مواد مخدر نیز نسبت به استفاده از نیروی نظامی در حوزه دریایی کارائیب ابراز نگرانی کردند. با این حال، دولت ترامپ این اقدامات را بخشی از یک بازدارندگی ضروری بیان کرده است.
بنابر ادعای این اتاقفکر آمریکایی، ترامپ با بازداشت (ربایش) مادورو، یک گام فراتر رفت و درعمل یک حکومت حامی قاچاق مواد مخدر را تغییر داد. از دید دولت آمریکا، این اقدام ممکن است موجب کاهش قابل توجه جریان مواد مخدر خطرناک به ایالات متحده شود. ضمن آنکه برای کارتلها و گروههای قاچاق پیام بازدارنده بسیار صریحی را صادر کرد که احتمال دستگیری و انتقال آنها به ایالات متحده برای محاکمه وجود دارد.
گزارش تصریح دارد: این اقدام در داخل آمریکا با اجماع کامل روبهرو نیست. پس از شکست پروژههای تغییر حکومت در عراق و افغانستان، جریانهای موسوم به «انزواطلبان جدید» در واشنگتن (neo-isolationists in Washington) هشدار میدهند که هرگونه تغییر رژیم میتواند آمریکا را وارد باتلاقی تازه کند. انتظار میرود در روزها و هفتههای آینده، مخالفتها با این اقدام شدت بگیرد.
طبق این تحلیل، بر اساس برنامه اعلامشده، دولت ترامپ قصد دارد تا زمان استقرار یک دولت مطلوب در ونزوئلا، اداره این کشور را بهطور موقت بر عهده بگیرد. این تصمیم با خطرات جدی همراه است زیرا در صورت بروز فروپاشی سیاسی یا تشدید بیثباتی در ونزوئلا، مسئولیت مستقیم آن متوجه ترامپ خواهد بود و اگر منطقه وارد چرخهای از آشوب شود، پیامدهای آن نیز به نام دولت آمریکا ثبت میشود.
با وجود این، کاخ سفید تأکید دارد که موضوع اصلی فراتر از بحث تغییر حکومت ونزوئلا و بهمعنای تلاش برای بازگرداندن نفوذ آمریکا در نیمکره غربی تلقی میشود.
این اندیشکده تاکید دارد که مادورو تنها رهبر یک دولت متهم به قاچاق مواد مخدر نبود، بلکه متحد نزدیک دشمنان اصلی آمریکا محسوب میشد. مادورو تنها متحد چین نبود بلکه شریک ارزشمندی برای دیگر کشورها از قبیل روسیه، کوبا و ایران نیز به شمار میرفت. حتی ترکیه، بهعنوان یکی از متحدان غیرقابلاعتماد ناتو، در زمره حامیان مادورو قرار داشت.
اکنون این نگرانی از سوی اتاق فکر آمریکایی مطرح شده که شاید برخی از کشورهای فوق تلاش کنند از خلأ قدرت در ونزوئلا بهرهبرداری کنند. اگرچه بازگرداندن مادورو به قدرت بعید به نظر میرسد، اما تلاش برای تحمیل هزینه به آمریکا محتمل است. از همین رو، دولت ترامپ تأکید دارد که باید با قاطعیت هشدار دهد و مانع مداخله بازیگران خارجی در ونزوئلا شود.
به نوشته بنیاد دفاع از دموکراسیها، «اگر این کار بهدرستی انجام شود، برکناری مادورو نفوذ دشمنان آمریکا را در نیمکره ما تضعیف خواهد کرد.»
