نخستین کنگره زبان شناسی اوراسیا
.
ساعت هشت و نیم صبح . محل برگزاری مراسم : هتل پریزیدنت
نشست امروز پس از خوش آمد گویی میزبان و تشکر از حضور اعضای شرکت کننده در این همایش ، باسپاس از از وزارت امورخارجه ادامه یافت که : در بر پایی این کنگره ، وزارتخانه مزبور نقش محوری داشته اند» و در ادامه افزود:» اکنون ۵۰۰ آکادمی از سراسر اروپا و آسیا در این کنگره گرد هم آمده اند تا در باره زبان شناسی در جهان امروز گفت و گو کنند . زبان شناسی به سمت مردم شناسی و انسان شناسی می رود .»
میزبان در ادامه سخنانش چنین بیان داشت : روسیه اولین کشوری ست که در حفظ زبان بومی کوشش پیگیرانه ای از خود نشان داده و در این راه همواره سطح دوستی را مد نظر داشته است . هدف اصلی ما در برگزاری این نشست ها حفظ زبان های بومی و دیگر زبان های در معرض خطر است رویکرد ما در این کنفرانس آن است که ایده های جدیدی مطرح کنیم و شبکه بزرگی تشکیل دهیم تا تمام زبان های بومی ی در معرض خطر را حفظ کنیم . دانشگاه دولتی روسیه در رشته زبان شناسی ۲۵ سال است چنین گردهمایی هایی را برگزار می کند و جشن می گیرد
روشن است ، زبان شناسی از سویی ، دانش ، آوا ، معنا و گرامر است … و از جانب دیگر شناخت فرهنگ هاست . این که چه کسی پاسخ درست پرسش ها را می دهد ، چگونه و با چه چیزی به چرایی آن ها می پردازد که چه هست ؟… [از چمله نکاتی ست که در باره آن اندیشه می شود ]
سخنران در ادامه به این نکته نیز پرداخت که : در سال ۲۰۲۸ این گونه نشست ها ( حفاظت از زبان های بومی جهان ) صد ساله می شود و به سمت انسانیت پیش می رود اکنون باید تلاش کرد که پیشرفت دانش و هوش مصنوعی موجب از بین رفتن انسانیت نشود ( مترجم : دکتر مهدی نیکخواه )
دومین نشست کنگره زبان شناسی اوراسیا ، در ارتباط با ما ، در مورخه 21آذر 1403 مطابق با 11 دسامبر 2024 در آکادمی علوم روسیه برگزار شد . تاکیدم رو کلمه » ما » بدان خاطر است که هر روز چندین نشست از کشورهای مختلف اروپایی و آسیایی در هتل پریزندنت ، دانشگاه دولتی مسکو و آکادمی علوم تشکیل می شد
در نشست امروز چند نفر در باره زبان های ایرانی به انگلیسی و روسی سحنرانی کردند . از جمله سخنرانان امروز پروفسور ایوانف بود به عنوان سرگروه مان ( دکتر لیلی .ر. دادیخدایووا ، طیار یزدان پناه لموکی ، دکتر حسین موسویان ، دکتر سید مهنا سید آقایی رضایی و مهدی مهر آرا ) که در باره چگونگی شکل گیری مجموعه مشترک » پژوهش هایی در باره کرانه های دریای کاسپین » به سخنرانی پرداخت که در سال 2015 بنا به در خواست طیاریزدان پناه لموکی از دپارتمان زبان های ایرانی آکامی علوم روسیه در مسکو و حمایت دکتر ابوالقاسم اسماعیل پور از پیشنهاد ایشان و توافق جمعی ی آکادمسین ها ( پروفسور النا مالچانووا ، پروفسور ولادیمیر ایوانف ، دکتر لیلی دادیخدایوا ، دکتر سوفیا پیتروونا و دکتر ظریفه نظراوا ) این مجموعه پایه گذاری شد و بعد با پشتیبانی دکتر اسماعیل پور و برگزاری نشست در دانشگاه شهید بهشتی و پیوستن دکتر کتایون مزدا پور ، دکتر زهره زرشناس ،دکتر مجتبی منشی زاده ، دکتر ایران کلباسی ، دکتر ژاله آموزگار و دکتر حبیب برجیان … و نیز آکادمیسین های آسیای مرکزی از جمله :دکتر سیف الدین میزرایف ، پروفسور شادی گل عمراوا و در ادامه پروفسور فرنگیس شریف اوا و از افغانستان دکتر کریم پوپل و قفقاز دکترتامبرلان صلبی یف و از خلق ترکمن رحیم کاکایی ، شورای علمی قدرتمندی شکل گرفت » پروفسور ایوانف در ادامه به نقش محوری طیاریزدان پناه لموکی به عنوان سرپرست این مجموعه مشترک پرداخت که : از گرد آوری مطالب تا تماس با دانشمندان ، اساتید ، و محققان درچهاررشته تاریخ اقوام ، تاریخ زبان ، تاریخ فرهنگ و تاریخ هنر، در محدوده ارضی گسترده ای که از کنار دیوار چین تا قفقاز ، افغانستان و شمال هندوستان را در بر می گیرد ، اشاره کرد که تاکنون به طور مستقل با فراهم آوردن کلیه تدارکات لازم به چاپ این مجموعه تا جلد نهم ، اهتمام ورزیده اند » که تشویق همگان را در برداشت پرفسور ایوانف در ادامه از خانم دکتر سید مهنا سید آقایی رضایی و همسر شان مهدی مهر آرا بابت دومورد تشکر کرد نخست آن که گروه زبان شناسان آکادمی علوم و دانشگاه دولتی مسکو را در پژوهش و تماس با مراکز علمی – پژوهشی و کارهای میدانی طی سال های 2012 تا 2014 کمک فراوان کردند و دیگرآن که باب آشنایی با طیار یزدان پناه لموکی را فراهم نمودند که مورد تشویق مهمانان ایرانی و غیر ایرانی قرار گرفتند . در این نشست دکتر لیلی دادیخدایوا ضمن سخنرانی کوتاه ، کتاب » فرهنگ واژگان مازندرانی » اثر حسین وندادی را که در این سفر به همراه آورده بودیم ، معرفی کرد و دکترمهدی نیکخواه آملی در باره موسیقی مازندرانی به زبان انگلیسی سخن گفت و گاه آواز امیری و کتولی را به زبان مازندرانی می خواند که مورد توجه قرار گرفت و همچنین دو خانم آستیایی در باره این زبان سخنرانی کردند …
لازم به اشاره است دعوت اینجانب که در کارت صادره نخستین کنگره هم با عنوان» پژوهشگر مستقل «آمده به پاس انتشار 9 جلد ی دانشنامه پژوهش هایی در باره کرانه های دریای کاسپین بود که مورد تجلیل و تقدیر قرار گرفت .
نکته دیگر موضوعی بود که چه در فرهنگستان و نیز در دانشگاه دولتی مسکو ( لاماناسوف ) در جمعی محدود بدین شرح مطرح کردم که : در ایران و افغانستان در 50 سال اخیر تحولی رخ داد که به موجب آن بدون شرح ساختار شکل گرفته تمامی اقوام با گویش های مختلف به شهرها روی آوردند و در آن گسترده شدند . زبان تمام استان های کشور به طور غالب بومی شد . آیا این مساله زبان معیار را تضعیف کرد یا به ذخیره زبانی افزود ؟ پروفسور ایوانف گفت : موضوع تازه ای را مطرح می کنی . » گفتم : رئیس جمهور فعلی هم اگر به آذر بایجان برود بیشتر آذری صحبت می کند تا فارسی » نمی دانم کدام یک از اساتید ایرانی گفت : 50 سال پیش اگر کسی به زبان محلی حرف می زد اورا مسخره می کردند » در ادامه این گفت و گو افزودم : اکنون ادبیات گویش های مختلف در سراسر ایران به تقریب گرد آوری شد ، فرهنگ های زیادی از جمله واژگان و مثل ها … به نگارش در آمد ، ترانه های عامیانه به طور وسیع ضبط ، ثبت و چاپ گردید ضمن آن که موسیقی محلی برای خود بیش از گذشته مرتبه یافت . این که فرهنگستان ایران تا چه اندازه توانست از این همه تولیدات فرهنگی اقوام ، به ذخیره زبانی افزوده باشد از نگاه اینجانب به دور است . » گویا یکی ازحاضران ایرانی گفت : اقداماتی صورت گرفت » که گفتم : کاش در هر استان فرهنگستان ما شعبه ای داشت » …
در روز پایانی کنگره ، یاد داشت کوتاهی از طرف اینجانب به سه تن از دانشمندان آکادمی علوم روسیه و دانشگاه دولتی مسکو در باره نخستین کنگره زبان شناسی اوراسیا به شرح زیر ارسال شد :
» جناب پروفسور ولادمیر. ب . ایوانف ، بانو دکتر لیلی .ر. دادیخدایوا و پروفسور النا . ک . مالچانووا … اگر شماها را ندیدم ، نظرم در رابطه با نخستین کنگره بزرگ زبان شناسی اوراسیا چنین است : کاری بسیار عظیم پر محتوی با برنامه ریزی دقیق و نظمی عالی برگزار گردید ، گرد اوردن این همه نخبه ، و انسان های شایسته از سرزمین های دور و نزدیک بیانگر برنامه ریزی حساب شده و همه جانبه بوده است . اگر در گفت و گو و یا در پیامم نکاتی را یاد اور شدم ، امری طبیعی ست که حاکی از نهایت علاقه و احساس تعهد م جهت غنای کارتان بوده است که خود را نسبت به ان بسیار نزدیک می بینم . خیلی پرشکوه ظاهر شدید ، تبریک می گویم . در خاتمه از: جناب پروفسور ایوانف نسبت به ارج گزاری و تقدیرو تحسین از دانشنامه ۹ جلدی » پژوهش هایی در باره کرانه های دریای کاسپین » که از آن در مرکز آکادمی علوم روسیه ابراز داشتند ، از طرف خودم و شورای علمی پرهیمنه ما که در تداوم تدوین این مجموعه نقش بسیار ارزنده ای دارند … تشکر می کنم . ۲۳ آذر ۱۴۰۳ مطابق با ۱۳ دسامبر ۲۰۲۴
شب 13 دسامبر، میزبان ، مهمانی باشکوهی در هتل پریزیدنت برگزار کرد که تا پاسی از شب ادامه داشت . روز 14 دسامبر پس از صرف نهار با آکادمیسین خانم دکتر ظریفه نظراوا گفت و گویی حول زبان اشکاشمی به میان آمد با این اشاره که خانم دکتر در این زبان صاحب نظر ومتخصص هستند قرار شد مقاله اش را برایمان ارسال دارند تا در جلد دهم پژوهش های … کاسپین آن را به چاپ برسانیم . ناگفته نماند جناب دکتر علمشاه از تاجیکستان نیز وعده دادند در باره زبان های پامیری مقاله اش را جهت چاپ در جلد دهم برایمان بفرستند
قابل ذکر است دو خانم یاد شده آستیایی ، در شب آخر یعنی در مهمانی بزرگ هتل پریزیدنت ، قول دادند مقاله شان را پس از ویرایش از طریق آکادمیسن خانم دکتر لیلی .ر. دادیخدایووا برایمان ایمیل کنند …
مسکو هوا ی بسیار سردی داشت ، اما دلها گرم و مناسبات انسانی بین تمامی شخصیت های حاضر در کنگره قوی و صمیمی بود . دست مریزاد
طیار یزدان پناه لموکی
28 آذر 1403
