پام

مولانا داکتر محمد سعید « سعید افغاني »

هرڅه ته په دقت ګوره .

هواس دی بیداره ساته .

اسباب ، عوامل او مناشی په پام کښی نیسه .

پل دی غلط  لیاره مه ږده .

پوره خوښیار او بیداره اوسه ،  بد بیني بده  ده .

خوښبیني هم اندازه لری .

نو پام کوه چی د بدبیني او خوشبیني مفیده اندازه پیدا کړی .

خطائی  بده ده  او تکرارئی  شنیع دی، نو اول کوښښ کوه چی خطا نه شی او که خطا شی  باید  د شناعت  سره  مواجه نشی .

پام  کوه چه ونه ښوئیږی ؛  او که د ښوئیدو احتمال  وي،  نو امسا  د ځان  سره  ملګری  ساته .

بیا هم وایم :

پام کوه چی  خطا نشی ؛ او که خطا  شوی ، د خپلی  خطائي  څخه باید  عبرت  واخلی  تر څو بیا  خطا نشی …  ځکه چی  دغه شان  عادت د انسان  منزلت ټیټوی.

خلک ډیر هوسیږی چی د خپلو شخصي منافعو د لاس ته  راوړلو لپاره خلک تیر باسی ، که څه هم د شخصي  منافعو لپاره تیرویستل  ګناه ده .                                                                        

تیرویستل  کمزوری  ده !                                                                                         تیرویستل اخلاقي  ضعف دی  او دا دهغو کسانو کار دی کوم چی په میړانی  نشی کولی مطلب لاس ته راولی .                                                                                                          تیرویستل اعتماد او اطمینان له  مینځه وړي ، او په جامعه کښی تیرویستونکی  کسان  آخر د رسوائی سره مخامخ  کیږی .                                                                                                     تیروتل سادګی او تیرویستل  نا ځوان مردی ده،  نو پام کوه چی نه ساده او نه نا ځوان مرد اوسی .

ننی  عصر ډیر ایجابات لری ؛  او په ننی عصر کښی  زرنګی  زیاته  شـوی  ده .                            نو پام کـوه چی  تـل  د شرایطو، ایجاباتو او د زرنګیــو خیـال د ځـان سره قـوي وساتی .

احتیاط  ښـه دی؛ خو چی د احتیاط  څخه مضر احتیاط  جـوړ نشي  او د جمود او خمود موجب  و نه  ګرځي .

شکاکي  بده  ده ؛ هغه  دا چی هر څه ته  په شک وکتل شي  او په  شک  کښی بیاهم  شک پیدا  شي،  او که نه  ډیر  کرته شک  د تصفیی ،  یقـین  او باور موجب  ګرځي .                                 نو پام  کـوه چی څو مره  شک څخه  باید کار واخستل  شي؛ همدا  وجه  ده چی  شک د علمــاو او اهــل دل  خاونـدانو  په نزد ،  د علم او معرفت  لپاره  یو ضروري  پړاو  ګڼل  کیږی.

اعتـدال ښه شی دی ؛ خو د اعتـدال  پیژندل ګران  کار دی او د اعتدال  مدعیان  ډیر  دي ، مګر ؛  په عملي صحنه  کښی د اعتدال پیدا کـول  اکثر د خبطونو سره  مواجه  کیږی او د عامه منافعو  د تامین  د اټکل په اساس زیات غور او دقت ایجا بوي.                                                                     نو پدی اساس د اعتدال معلومول باید د ټکولو  پوهانو یوه پیاوړی کمیټه او یا کمیټی  تخمیني  کړی.

مونږ ټول غواړو چی په سمه لیاره روان اوسوو، او دلیاری د پاسه خڼد او خار نوي . خو دا چی سمه لیاره کومه او ورڅخه څنګه خنډونه  او خار لری شي ،  دا مطلب موندل ګران کار دی چی  پوره بحث او پا ملرنی  ته ضرورت لري .

ژوند سراسر لوبه ، یا حرکت ، فعالیت ، هڅه ، کار او عمل دی ؛ خو دا چی دا  لوبه  او یا دا  حرکت، فعالیت ، هڅه ، کار او عمل د ښی  نتیجی  موجب شي . پوره پام  لرنی ته  ضرورت  لري .

راتلونکی حالات مرموز دی ؛ خو د علائمو او قرائنو په حساب او تخیل کښی کیدی شی چی ورته ښه پلان او نقشه ترتیب کړی شي  . نو باید مونږ را تلونکی حساب هم پوره په پام او نظر کښی ونیسوو.

د خیر  مفکوره  د خیر  او  خیرونو  مولــد ګرځی  او زیات دوام  او حسن عاقبت به پیدا کوی ،  د شر مفکوره که څه د شر او شرونو  مولد ګرځی ؛ خو زیات دوام  او حسن  عاقبت نه لری.

نو په دی اساس :                                                                                                          باید په جوامعو کښی  په عاملانه  ډول د خیر احساس  قوي وساتل شي ، او پام  و ساتو چی د شر په مقابل کښی عالمانه مجادلی ته  دوام  ورکړی شي .

***

سعید افغاني

د سنبله  میاشت ، د  ۱۳۶۱ هجري شمسي کال ــ  کابل

ترتیب کوونکی :  برهان الدین « سعیدی »