مرگ البغدادی هیچ چیزی را در وضعیت داعش تغییر نخواهد داد

آندریوف کوریبکو

Adrew Korybko

Résultat de recherche d'images pour "Andrew Korybko"

آندریوف کوریبکو تحلیلگر سیاسی آمریکائی مستقر در مسکو، کارشناس امور استراتژیک ایالات متحده در آفریقا، اورآسیا، راه ابریشم نوین و جنگ ترکیبیست. او در حال حاضر به عنوان تحلیلگر سیاسی در آژانس اسپوتنیک کار می کند و دورۀ دکترا در انستیتو دولتی مناسبات بین المللی مسکو MGIMO بوده و  مونوگرافی « جنگ ترکیبی، رویکرد انطباقی غیر مستقیم برای تغییر رژیم» (2015) یکی از نوشته های اوست. مقالۀ حاضر به کتاب نظریۀ جنگ ترکیبی در آینده ضمیمه خواهد شد.

مرکز پژوهشهای جهانی سازی، 8 نوامبر 2019

https://www.mondialisation.ca/wp-content/uploads/2019/11/Al_Baghdadi-400x300.jpg

هفتۀ گذشته مرگ رهبر مشهورترین گروه تروریستی  از سوی نیروهای ویژۀ ایالات متحده در نتیجه یک حمله در سوریه در منطقۀ ادلب اعلام شد. ولی روی اهمیت این رویداد نباید دچار توهم شویم : امروز داعش بیشتر به یک شبکۀ تمرکز زدائی شده شباهت دارد تا به ارتش «خلیفه» سنتی که در دوران طلائی اش در پنج سال پیش از این بود. این سازمان هنوز باید به مثابه خطری جدی برای کل منطقۀ آفریقا و اورآسیا تلقی شود.

چنانکه بنظر می رسد البغدادی رهبر داعش هفتۀ گذشته در کوران حملۀ نیروهای ویژۀ ایالات متحده در منطقۀ ادلب در سوریه کشته شده است. اگر این گزارش حقیقت داشته باشد، به معنای تیر خلاصی است که به مشهورترین گروه تروریستی در جهان شلیک کرده اند. طی سالها، به مناسبتهای مختلف چندین بار خبر مرگ او را شنیده بودیم، ولی این بار گویا که گزارش منتشر شده معتبرتر از دفعات پیش است : و البغدادی حقیقتاً  به همین شکلی که گزارش شده از پا درآمده است. اگر چنین باشد، ایالات متحده عملاً شایستگی آن را خواهد داشت تا مرگ او را به حساب خودش بگذارد، با وجود این، تردید اینجاست که به شکل غیر مستقیم سازمان او را برای اهداف مشترکشان در جنگ سوریه به مثابه ابزار به کار بسته و هدایت نموده، بجای مبارزۀ صادقانه علیه داعش همانگونه همیشه ادعا کرده است. ولی سرانجام، خبر مرگ البغدادی خبر چندان پر اهمیتی نیست : داعش، در جایگاه « خلیفه » رسمی با قیام مسلحانه طی پنج سال گذشته تحول یافته و امروز به شبکۀ تمرکز زدائی شده تبدیل شده است : این سازمان همچنان تهدیدی جدی برای کل منطقۀ افریقا و اورآسیاست.

این تلاشهای مشترک ارتش عرب سوریه و هم پیمانان ضد تروریست این کشور که عبارتند از روسیه، ایران و حزب الله بوده است که نیروی نظامی داعش را سرکوب کرده اند و نه بمبارانهائی بی تأثیر ائتلاف ایالات متحده که فقط برای باز کردن راه برای گروه های تروریست کارائی داشت، در نزدیکی دمشق سال گذشته در مداخلۀ نظامی ضد تروریست تعیین کنندۀ مسکو در جمهوری عرب سوریه. به مدد بمباران توسط نیروهای هوا فضای روسیه با پیشرفته ترین تجهیزات نظامی، از این پس تروریستها هیچ قطعۀ قابل توجهی از خاک سوریه را به شکلی که در گذشته برایشان ممکن بود کنترل نمی کنند و توانائی شان برای تصرف سرزمینها قویاً تنزل یافته است. ضد حمله ای که در زمین ارتش عرب سوریه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و به همین گونه حزب الله انجام دادند ، به انضمام همکاری روسها، بخش بزرگی از کشور را آزاد کرد، و فقط این نیروها هستند که شایسته اند تا حذف تروریستها و نجات جهان را به حساب خودشان بگذارند، که  اگر «خلیفه» با موفقیت تشکیل می شد می توانست به نتایج سهمگینی برای جهانیان تمام شود.

از امروز، داعش آن تهدید متعارفی نیست که در گذشته بود : زیرا این سازمان ضرورتاً به شکل کاملاً نامتعارف تحول یافته، و شماری از راهکارهائی را به کار می بندد که پیش از این رقیبش القاعده به کار می بست. ولی تفاوت اصلی بین دو گروه تروریستی در این امر نهفته است که موفقیت کوتاه مدت داعش برای دست و پا کردن یک «خلیفۀ» خود برگزیده منبع الهام قوی تری برای اعضای جدید خواهد بود، و به همین گونه برای پی گیر کنندگانش در جنگ اطلاعاتی که برای تسخیر افکار عمومی مسلمانان جهان ( «امت» ) به راه انداخته بود نقش مهمی داشت و از سوء قصدهای 11 سپتامبر 2001 که القاعده تقریباً بیست سال پیش آن را به رسمیت شناخت پا فراتر می گذارد . بر این اساس است که شبکه توانست در نیمکرۀ شرقی پراکنده شود و سپس در آفریقای غربی تا افغانستان، به گفتۀ  آنچه برخی ناظران « حق آزاد استفاده از مارک» ترسیم کرده اند که توانست آن را در سطح یک خطر جدی برای ثبات در فضای بین المللی وسیعی مطرح کند که از کانون منطقۀ آفریقا و اورآسیا پخش شده است. نتیجه می گیریم که قتل رهبر آن که نقش نمادیه ای داشت، فراسوی منطقۀ مجاور به جائی که مخفی شده بود تأثیر قابل ذکری در فعالیتهای [داعش تمرکز زدائی شده] ندارد.

خلاف القاعده که دارای سلسله مراتب است، داعش به ویژه تمرکز زدائی شده، یعنی وضعیتی که خطر آن را افزایش می دهد. زیرا مخدوش کردن گسترۀ شبکۀ پراکنده با « آزادی استفاده از مارک [داعش] » یعنی شکل نوینی که بخود گرفته مشکلتر می شود. راه حل مطلوب حرکت جمعی توسط جامعۀ بین الملل خواهد بود، با متحد کردن تلاشهایشان برای مقابلۀ جمعی علیه ترورریستها، و اطمینان حاصل کردن از این امر که «خلیفه» دیگر در هیج کجا قد علم نخواهد کرد، ولی بی گمان هرگز چنین نخواهد شد : رقابت بین قدرتهای بزرگ جهان  در انتقال جاری سیستمیک جهان خیلی سر سختانه و جنگ سرد جدید به آن پیوند خورده است. در نتیجه پاسخ بی گمان بیشتر به شکل عملی در گردهمآئی هر چه بیشتر « ائتلافهای داوطلبانه » در هدایت فعالیتهای مشترک در زمینۀ نظامی، اطلاعاتی، و جامعه شناختی و اقتصادی پس از منازعات در چشم انداز تثبیت بخشیدن به وضعیت زیر کنترل دولتهائی که از دیدگاه بین المللی در صحنۀ  عملیات نظامی شناخته شده اند.

برای مثال، اخیراً «بازگشت روسیه به آفریقا» مسکو تحرکات نظامی داشت چه به مفهوم متعارف (در اشکال گسیل مستشار) و چه به مفهوم نامتعارف (شرکتهای نظامی خصوصی) به دعوت چند کشور میزبان که در تهدید «مارک آزاد» داعش به سر می برند. قدرت بزرگ اورآسیائی به این ترتیب توانست توانائی خود را در زمینۀ « امنیت دموکراتیک » بهبود بخشد، و از تکرار بر پا کردن « خلیفه » به گونه ای که در سوریه و عراق درسال 2014 روی داد جلوگیری کند. مثلث غرب آفریقا بورکینافاسو-مالی- نیجریه از این دیدگاه مجموعه ای مشابه سوریه و عراق است، و می تواند در مرکز توجهات فعالیتهای ضد تروریستی به فرماندهی روسیه باشد که این بار بر اساس الگوی متعارف دراماتیک که در سوریه به آزمون گذاشت هدایت نمی شود بلکه روش خیلی با احتیاطتری را به کار می بندد که به هیچ وجه مانعی برای توفیق آن نخواهد بود. نتیجه هر چه باشد، باید بدانیم که با وجود اعلام مرگ ابوبکر البغدادی داعش همچنان به مثابه مشکل بر جا مانده، و روسیه نقش کلیدی خود را در مبارزه علیه این سازمان در سراسر جهان حفظ کرده و ادامه خواهد داد و خود را با خصوصیت تهدید در اشکالی که بروز می کند تطبیق خواهد داد.

Andrew Korybko

 لینک متن اصلی :

ترجمۀ حمید محوی

پاریس، 11 نوامبر 2019