شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

زورا سورونبایوا  شاعر، نویسنده و نمایشنامه‌نویس قرقیزی شوروی

برگردان. رحیم کاکایی زورا سورونبایوا  نخستین نویسنده زن در قیرقیزستان شوروی،…

افغانستان؛ وقتی دخالت خارجی سرنوشت یک انقلاب را تغییر داد

https://www.youtube.com/watch?v=cX5Rlj8weaA از ورود شوروی تا فاجعه نجیب‌الله؛ چه بر سر افغانستان…

خاطرات امین الله مفکر

خاطرات اینجانت امین الله مفکر امینی شاعر و نویسنده درچـــاربــــــخش مختصرا…

افغانستان در دوراهی تاریخ؛ تداوم بحران یا گذار به حاکمیت…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان امروز در نقطه‌ای حساس از تاریخ معاصر…

بی تفاوتی جهان در برابر تروریزم جهادی در افغانستان!

القاعده و طالبان دو رویی یک سکه اند! جهان در برابر…

اخلاق و تمدن

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیـطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

مشروعیت‌زدایی قومی طالبان؛ خلع سلاح قومی این گروه

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر حل بحران…

آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

«
»

د ډاکتر نجيب د شهادت دېرشمه کليزه

عبداصمد ازهر                                                                         ۲۷/۰۹/۲۰۲۶

د ډاکتر نجيب الله په هکله زيات ليکل شوي  دي او تکراري خبرې خوند هم نه کوي. خو پوښتنه دا ده چې د ده ياد ولې بايد ونمانځل شي؟ 

دی د يوه زورېدلي جګړه ځپلي ملت اتل شهيد دی. د تپل شويو جګړو او دښمنيو نه د خپل ولس د ژغورلو له پاره يې په ملي کچه د ملي مصالحې او په نړيوالې کچې له ملګرو ملتونو سره د همکارۍ له لارې ستر ګامونه واخيستل او له خپلو ټولو مقامونو او امتيازونو نه تېر شو. ده ته ولس او وطن او د دوی هوساينه او ودانۍ هومره په لومړيتوب کې وې چې خپل سر يې هم په همدې لاره کې بايلود.

نجيب هم د خپل سياسي ژوند په لومړيو پړاوونو کې د هر چا په شان تشې درلودې، خو د ده پوهې، تجربې او له کليوال ولسي ژوند او دودونو سره پخې آشنایۍ د ده لاس ونیو او د واقع بينۍ کمال خوا ته يې بوته. د قدرت په مهال، د ګاونډيانو او لوېديزيانو د دښمنۍ، د روسانو مخ ګرځولو، د سياسي اسلام پياوړي کېدو او د رڼا او پرمختګ له دښمنانو سره د ځينو اغيزوالو ګونديانو تړاو ټينګېدو په چاپېريال کې، هوډمن شو چې د هيواد د ژغورلو په موخې د سترو بدلونونو په راوستو او هغو پرله پسې اقداماتو چې ټول پرې خبر يو، له لارې سوله او امن راولي. سوله ايز حل په وروستيو پړاوونو کې د شا له خوا په نامردۍ تر ګوذار لاندې راغی او د کودتا په پايله کې دا ښکارنده ناکامه شوه چې پايله يئ کټ مټ همغه شول چې نجيب يې وړاندوينه کړې وه. 

ډاکتر نجيب همغسې چې د سولې اتل و د جګړې په ډګر کې هم وتلی قوماندان و او د جلال آباد په جګړه کې يې د پاکستان د پوځ او لاسپوڅو مجاهدانو پوزونه په خاورو کې وموښل. نجيب له دې وېره نه درلوده چې واک به د وطن ګوند له لاسه ووځي، د ده وېره له داخلي جګړې او وحشت او بې پولې جنايتونو نه وه چې له بده مرغه همغه پېښ شول.

نجيب د ملت شهيد دی. افغان ملت په دوديزه توګه کسات نه هېروي.

پدر کشتي تخم کين کاشتي   پدر کشته را کی بود آشتي

څو کلونه مخکې، هغه هم د ډاکتر نجيب الله د شهادت په کليزه کې مې ليکلي ول چې دی د ملګري ملتونو په دفتر کې د دوی تر حمایت لاندې و، او ډاکتر نجیب له همدې دفتر نه په زور اېستل شوی او له خپل ورور احمدزي سره به غیر انساني او وحشیانه طریقه شکنجه او وژل شوی دی. دا د ملګرو ملتونو دنده وه چې د دې پېښې او د رښتينو مسوولينو د موندلو په موخه تحقیقات وکړي. له بده مرغه هغسې چې دغه سازمان د نړۍ په هر ګوټ کې د نياو يا عدالت په پلي کولو کې پړ راغلی دی، د نجيب د شهادت داعيه يې هم له سترګو وغورځوله. اوس بايد ترې وغوښتل شي حقيقي مسوولان پيدا او نړيوال عدالت ته وسپاري. ما د افغانستان د حقوقدانانو پر انجمن چې وتلی حقوقپوه مير عبدالواحد سادات يې سروال دی د دعوې د طرح کولو غږ وکړ. موده وروسته ښاغلي سادات په خپل ابتکار يا ښايي زما د يادونې په اساس، په ښکلو حقوقي ادبياتو د انجمن له خوا ملګرو ملتونو سرمنشي ته دعوا ولېږله، خو پايله يې څرګنده نه شوه. 

بل ځلي مې په يوې ليکنې کې طالبان پوښتلي ول چې د نجيب وژنه مني که نه مني. که يې مني ولې د هيواد جمهور رييس بې له قانوني يا شرعي محاکمې نه او تر شکنجو لاندې وژل شوی دی؟! مسوولان يې بايد په شرعي محکمې کې محاکمه او حدودی حکم پرې صادر شي. که د دې جنايت له کولو نه انکار کوي، نو اصلي مسوولان دې چې په همغې شپې په ارګ کې ناست او د جناياتو واګې يې په لاس کې وې، رسوا او پر ضد يې دعوا اقامه کړي. دوی هم غوږونه کاڼه واچول. 

نجيب ولې ستايو او ولې يې ياد او شهادت نمانځو؟

زمونږ په تاريخ کې دوو وياړلو واکدارانو د وينو تويېدو د درولو په هيله خپل پاچايي پلازونه پرېښودل: پاچا امان الله غازي او ولسمشر ډاکتر نجيب الله. دواړو له جګړې او ورانۍ نه د خپل ولس او ټاټوبي د ژغورنې په تمه په خپلې خوښې دا کار وکړ. افغان ولس نه د دوی د قدرت د مهال کارنامې او نه د دوی وروستنی له ځان او مقام نه تېرېدل هېرولی شي.

 د دواړو دې وياړن ياد تلپاتې وي.

۰۵ / ۰۷ / ۱۴۰۵

۲۷ / ۰۹ / ۲۰۲۶