تیغ خون آشام

رسول پویان عشق را در چنبر دام سـیاست می کشند مهردل ها…

چالشها ی ارزشهای موکراسی وازادی درافغانستان وتمکین به این ارزشها

روند گزینش ریاست جمهوری جمهوری اسلامی افغانستان نشان داد  …

بیداری وفعالیت گسترده یی احزاب فاشیستی وراستگرا درالمان

ازانجایکه معلوم است حزب نازیستها درالمان غیر قانونی وفعالیتهای رسمی…

داستان حماسی چهل دختران

نوشته کریم پوپل بار دوم مورخ ۲۰ فبروری ۲۰۲۰ چهل دختران ،…

هرخماری عبدالعزیز نام ندارد؟

مورخ ۲۰ فبروری ۲۰۲۰ داستان کوتاه از کریم پوپل گویند در شهری مردی…

زندگی نامه منظور احمد پشتین

نوشته کریم پوپل ۲۰ فبروری ۲۰۲۰                      منظور احمد پښتین/  پشتین رهبر جنبش…

جنون قدرت

مرتضوی دهل زن ، تا که نماید اتن آنکه دگر بار…

نظم دجال- قسمت اول: شگفت از ذکر دجال

نویسنده: هدایت‌ الله‌ ذاهب رسول‌الله ﷺ همیشه از مسیح‌الدجال و فتنه‌های…

بمناسبت روز بین المللی زبان مادری

نوشته از ع. بصیر دهزاد فبروری را بحیث روز جهانی زبان…

افغانستان بازيچه قدرت مافيايي!

با يك نگاه گذرا به چگونگي شكل گيري ساختارقدرت در…

خاموشی

خفته در ویرانه ایم آن نای بیداری کجاست ؟بیخود و…

صلحِ امریکایی در راه است

                        نوشته ی : فروغی         من…

کاهش خشونت پاسخی به صلح یا بهانه ای برای خروج

نویسنده: مهرالدین مشید امضای توافقنامه با طالبان و افگندن توپ صلح…

۲۶ دلو نتیجۀ حماسۀ با شکوهی که دستاورد هایش…

نویسنده: مهرالدین مشید امروز ۲۶ دلو است، سی و یک سال…

نشته ده خوښي وطن کی! 

نشته  ده خوښي  وطن كی ځکه چی  رڼا…

زمری څنګه ډنګر شو؟ 

شاعر : سمیع الدین افغاني کوم پاچا په تیر وختو کې…

نبرد انسان با کرونا

رسول پویان گاه آتـش گاه تــوفـــان گاه دریـا می کشـد گاه کوه…

شکوهمندی عشق

به مناسبت روز عشق و دوستی و عشاق     حالا…

جو بایدن : امکان ندارد افغانستان یکپارچه شود

                    نوشته ی : فروغی         معلوم نیست چه…

زخم تبر ازبین میرود!!! اما سخن بد نه

رفیق ارجمند، گرامی و مبارز راه وطن اسدالله کشتمند…

«
»

د زمري د اته ویشتمې د نمانځلو اړتیا

کابو یوه پېړۍ وړاندې یعنې د ۱۲۹۸ هجري لمريز کال د زمري په اتمه ويشتمه نېټه د افغانستان په تاريخ کې يوه زرينه کارنامه ثبت شوه. په دغه وياړلې ورځ د افغانستان مېړني ولس د غازي شاه امان الله خان تر مشرۍ راټول او د افغان ملت لپاره يې د خپلواکۍ په نوم وياړ ترلاسه کړ. افغان ولس په دې ورځ د هغه زبر ځواک ټغر ورټول کړ، چې لمر يې په امپراطورۍ کې نه ډوبېده. 

هغه مهال په همدې ورځ د پاکستان نوم هېواد د نړۍ د نقشې پر مخ نه و راغلی،بلکې د هندوستان د یوې برخې په نوم یادېده. روسيه له کورنيو خونړيو جګړو کړېدله او چین هم خپلواک نه و او کورنۍ جګړې پکې روانې ويې.
د اسلامي هيوادونو له ډلې يوازې ترکيه، فارس او سعودي عربستان له نسبي خپلواکۍ برخمن و. په ټوله کې ويلای شو، چې هغه مهال يادو هيوادونو هېڅ یوه هم د افغانستان د هغه مهال د حکومت په شان باثباته او سالم نظام نه درلود. يوازې افغانستان و، چې د شاه غازي امان الله او د ملګرو پر مټ يې د خپلواکۍ په ترلاسه کولو سره په سيمه کې پياوړی سياسي نظام رامنځ ته کړ.

غازي امان الله خان د اصلاحاتو راوړونکی

د دې تر څنګ، چې غازي امان الله خان د خپلو ملګرو پر مټ او د الله ج په مرستې سره افغان ولس د خپلواکۍ له ستر نعمت څخه برخمن کړ؛ په کور دننه يې ځينې اړين اصلاحات هم رامنځته کړل، چې د تاريخ زرينې پاڼې یې ګواه دي.

لومړی او تر ټولو ستر وياړ، چې ځوان غازي د افغان ولس په برخه کړ؛ هغه د انګريزي ښکېلاک څخه د افغان ولس خلاصون او په ټوله کې افغانستان د خپلواک هيواد په توګه منل يادولی شو.

دویم دا، چې له خپلواکۍ اخيستلو سره سم د سيمي هيوادونو لکه هندوستان هم د افغانستان له خپلواکۍ ملاتړ اعلان کړ چې په دې سره د افغان ولس او د هند تر منځ د همکارۍ فضا رامنځته شوه؛ یعنې د شاه امان الله خان دويم ستر اقدام په کور دننه او بهر په هندوستان کې د افغان ولس او هند ولسونو او حکومتونو تر منځ د يووالي رامنځته کول يادولی شو.

درېيم ستر اقدام،چې د شاه امان الله خان لخوا ترسره شو؛ په کور دننه د مذهبي اختلافاتو له منځه وړل دي، چې له اماني دورې وړاندې ورسره د افغانستان سني او شيعه ولسونه لاس او ګرېوان وو. امان الله خان لومړنی شخص و، چې د سني او شيعه تر منځ يې اختلاف ته د پای ټکی کېښود او دواړه ډلې يې د يووالي په ټغر کېنولې.

څلورم ستر اقدام یې د ښې حکومتولۍ لپاره د اساسي قانون رامنځته کول و، چې په سيمه کې د لومړي ځل لپاره د شاه امان الله خان په واکمنۍ کې اساسي قانون رامنځته شو.

پنځم ستر اقدام یې د هيواد اقتصادي وضعيت د ښه کولو او د دولت بوديجې د ښه تضمين او اصلاح لپاره، له جنس څخه نقدي بڼې ته د مالياتو اړول يادولی شو. شاه امان الله خان د افغانستان لومړنی پاچا و، چې د حکومت ماليات يې له جنس څخه نقدي بڼې ته واړول. یعنې د امان الله خان له دورې وړاندې به د ټوکرانو فابريکې حکومت ته په ماليه کې ټوکر ورکول او بزګر به غنم او جوار ورکول.

د امان الله خان شپږم ستر کار، چې د افغان ولس لپاره یې ترسره کړ؛ هغه د غلامۍ یا مریي ساتلو بد فرهنګ له منځ وړل او د هيواد د ټولو ولسونو تر منځ د عدالت او مساواتو پلي کول يادولی شو. 

دغه شپږ موارد د « مشت نمونۀ خروار» په توګه يادولی شو؛ کنې که د شاه امان الله خان د وخت په اصلاحاتو او د هيواد لپاره د ده پر پلانونو وغږيږو نو ټول به په يوه ليکنه کې ځای نه شي. په ډاډ سره ويلای شو، چې که له شاه امان الله خان سره هماغه مهال ولس همکار پاتې شوی وای او د هغه په خلاف د کورنيو او بهرنيو جاسوسو کړيو لاسونه موجود نه وای؛ نو نن به افغانستان په يو پرمختللې بڼه د نړۍ په نقشه کې مطرح وای او په افغانانو به ننۍ روانې بدبختۍ نه وې راغلې.

خو د خوښۍ خبره دا ده،چې اوسني حکومت په دې برخه کې اررښتناک او اغېزمن ګامونه پورته کړې دي،چې کولای شي د دې ورځې مهم پیغام ننني نسل ته ولېږدوي او دا یې په ذهن کې وتوږي،چې افغانان باید تل د غازي امان الله خان لاره تعقیب کړي او د هېواد د ځان بساینې لپاره هڅې وکړي.
د افغانستان د خپلواکۍ د سلمې کلیزې په ویاړ د افغان حکومت وروستي پلانونه او دا،چې د دارالامان ماڼۍ کار یې بشپړېدو ته نږدې کړی د ستاینې وړ دی او په کار ده،چې د غازي امان الله خان خوبونه په رښتیا بدل کړای شي،ځکه د ارواښاد غازي هیله یوازې د ملت سوکالي او د هېواد پرمختګ کې رانغښتې وه.

ولس هم باید د دې ورخې د شانداره لمانځلو کې بشپړه ونډه واخلي او د غازي امان الله خان او د هغه د یارانو یاد د تل لپاره تازه وساتي.

لیکنه: خوشحال آصفي