جامعه شناسان بورژوایی بیاد نمی مانند
نصرت شاد
جامعه شناسی لیبرال شعله نشد ، جرقه نزد .
آلفرد شوتس 1959- 1899 جامعه شناس آلمانی زبان بهودی تبار اتریشی با بقدرت رسیدن فاشیسم در اروپا ،به انگلیس فرار کرد . او جامعه شناسی را جهان زندگی نامید . در نظر او جهان اجتماعی و جهان زندگی انسان از آغاز جهانی فرهنگی هستند . شوتس در امریکا به محفل جدید فنومنولوگی تالکوت و پارسون پیوست ولی بعدها در مقابل نظرات حاکم پارسون ایستاد . سبک کار او از مشاهده به شناخت ، او را در آغاز هوادار هنری برگسن و فلسفه زبان نمود .
شوتس همچون نیچه و دلتای میگفت که واقعیت همیشه یک واقعیت تفسیر و تبیین و معنی شده خصوصی و شخصی است . وی در مقاله ” نماد ، واقعیت ، و جامعه ” سمبلها را پلی میان حوزههای مختلف واقعیت میدانست . از جمله آثار او – ساختارمعنی دار جهان اجتماعی ، مسائل شخصیت در جهان اجتماعی ، و مجموعه مقالات ، هستند . از طریق کتاب نام برده نخست او با جنبش فنومنولوگی هوسرل رابطه برقرار نمود .
جامعه شناس دیگر، نوربرت الیاس 1990 – 1897 در شرق دولت پروس آنزمان آلمان در خانواده ای یهودی بدنیا آمد و در هلند درگذشت . او در سالهای دانشجویی شاگرد کلاس درس کاسپارس و هوسرل بود و همچون آگوست کنت و کارل مارکس به موضوع تغییرات روابط اجتماعی و سرنوشت انسان پرداخت . مهمترین اثر او ” تئوری پروسه تمدن ” نام دارد . وی میگفت اجبارهای اجتماعی گاهی از اراده و عمل انسان قوی تر میشوند . نظریه پروسه تمدنها بخش مهمی از جامعه شناسی غرب شده است . نوربرت الیاس امید به دخالت انسان در تاریخ و تغییر آن داشت . بعدها از جامعه شناسی الیاس انتقاد شد که آن ، بورژوایی است چون دوره سرمایه داری را فراموش کرده .
موضوع آثار الیاس شناخت جامعه جهانی ، فاجعه تاریخ آلمان بدلیل سرکارآمدن فاشیسم ، و جامعه شناسی آثارهنری است . مورخین جامعه شناسی اشاره میکنند که تا زمانیکه ماتریالیسم تاریخی جامعه شناسی مارکس در غرب مطرح بود ، امکانی برای توجه به آثار الیاس پیش نیامد . موضوع پایاننامه دکترای الیاس بعدها زمینه کار اغلب تحقیقات جامعه شناسانه او گردید .ازجمله آثار الیاس – جریان زندگی ، ایده خرد جستاری انتقادی در باره مفهوم تاریخ ، تنهایی در زمان مرگ ، انسان و جامعه درباری ، در باره پروسه تمدن ، در باره جامعه افراد، اصول نظری پروسه اجتماعی ، بازگشت جامعه شناسان به زمان حال ، بیوگرافی موتسارت ، جامعه شناسی یک نبوغ ، و تئوری نمادها ، هستند . در تئوری نمادها مینویسد که در جامعه شناسی و علوم انسانی دیگر، باید بر دوئالیسم طبیعت و فرهنگ غالب شود . کتاب دو جلدی ” پروسه تمدن ” او تحقیقی روان- جامعه شناسانه بشمار می آید .
نتیجه کار ارویگ گوفمن فرانسوی 1982- 1822 ، سی سال کار علمی و خلق 11 کتاب پرخواننده جامعه شناسانه است که به چندین زبان مهم خارجی ترجمه شده اند .کارشناسان جامعه شناسی آثاراورا اخلاقگرایانه ، انتقادی ، و فروتنانه میدانند . سبک تحقیق او در جامعه شناسی ،استفاده از میکرسکوپ تجزیه و تحلیل است . معروفیت او بدلیل چاپ و نشر کتاب مهم اش یعنی “تجزیه و تحلیل چهارچوبی ” در سال 1982 بود .
اودرآغاز شاگرد امیل دورکهایم بود ولی بجای موضوعات کلان در ساختارهای اجتماعی به مسائل خرد روزمره زندگی پرداخت و آنان را بزرگ و مهم نمود . آثاراورا میتوان اساس یک جامعه شناسی فرهنگی قرارداد . او خواهان آزادی ضمیر ناخودآگاه اجتماعی بود . شاگردان او مدعی شدند که بر اساس روش تحقیق جامعه شناسی خرد ، رمانهای فلوبر ، داستایوسکی ، پروست ، و موسیل نیز به ما شناخت بیشتری میدهند تا روش تحقیق جامعه شناسان موضوعات کلان .
پیره بوردیو متولد 1930 ، جامعه شناس کانادایی ، خلاف سارتر خودرا روشنفکری مسئول نمیدانست که باید در باره هر موضوعی اعلان نظر و موضع کند .اوبا آثارش نماینده جبهه ضد لوی اشتراوس گردید ، جانبداری اش از سارتر غالبا علیه ذهن گرایی ساختارگرایی بود . بر اساس تحقیقات جامعه شناسی که او در شمال آفریقا نمود مدعی شد که 16 درصد ازدواجها در میان اعراب مسلمان آنجا بصورت خویشاوندی صورت میگیرد که معمولا یک استراتژی خانوادگی بشمار می آیند .
کلید تئوری جامعه شناسی بوردیو مفهوم ” هاپیتوس” است که شباهتی به مفهوم ” هویت زندگی ” ماکس وبر دارد . اوازظاهر بیرونی میگوید که باطن درونی را افشا یا توصیف می نماید . مشهورترین اثر بوردیو ” اختلافات ظریف ” است که بعدها با اشاره به کتاب کانت ” نقد اجتماعی قوه قضاوت ” نام گرفت . در کتاب ” هستی شناسی هایدگر ” او هایدگر را یک فیلسوف نازی نامید که فاقد اصالت تفکر است .
ازجمله دیگرآثار بوردیو – نقد عقل نظری ، معنی اجتماعی و جامعه شناسی عکس العمل ، هستند . بوردیو همچون پاسکال انسان را موجودی خودکار و متفکر میدانست . در این مورد او تحت تعثیر کتاب ” نژاد و تاریخ ” لوی اشتراوس بود . بوردیو تا آخر عمر یک ساختارگرای شکاک و متزلزل باقی ماند . اودر رابطه با تشخیص اختلاف جامعه مدرن به نظریه حوزههای مختلف زندگی مانند – دین ، فلسفه ، اقتصاد ، قدرت ، مد ، و ادبیات اشاره میکند که حوزههای مبارزه ، بازی ، و نیرو ، نیز هستند . او در جنبش ” هنر در خدمت هنر ” به نفی نیروی حوزه ای آن میپردازد .
آدرنو پیرامون نظرات بوردیو گفته بود – شیئی کردن موضوعات موجب فراموشی آنان میشود . در نظر مورخین علم جامعه شناسی این سخن آدرنو را باید روی در ورودی جامعه شناسی بوردیو نوشت . بوردیو میگفت که در آغاز متن بود و حرف زدن و نه زبان ؛ یعنی در نظر او همه چیز متن است فرای زبان . با اشاره به این گونه افکار بوردیو امروزه گفته میشود که او یکی از مخالفان افکار مدرسی اسکولاستیک است .
alfred schütz 1899 – 1959
norbert elias 1897 – 1990
ervig goffmann 1922- 1982
pierre bourdieu 1930 –
