بحران ونزوئلا؛ آزمونی برای رد جهان تک قطبی

با تشدید بحران ونزوئلا در ماه های اخیر، بسیاری از ناظران بیش از آن که ناکارآمدی دولت ‘نیکلاس مادورو’ رییس جمهوری این کشور را در شکل گیری و شدید اوضاع دخیل بدانند، بحران کنونی را برآیند توطئه خارجی به ویژه ایالات متحده می دانند.

 این روزها ونزوئلا شرایط دشواری را پشت سر می گذارد تا شاید بر بحرانی که بخشی از آن منشا داخلی دارد و بخشی نیز به مداخله گری های خارجی ارتباط می یابد، فائق آید.
در این اوضاع، چند هفته ای است که «خوآن گوآیدو» رییس جدید مجلس ملی و رئیس جمهوری خودخوانده این کشور برای به زیر کشیدن «نیکلاس مادورو» رئیس جمهوری رسمی ونزوئلا از کرسی قدرت دست به دامان دولت های متخاصم شده است. او در این مدت کوتاه تلاش کرده تا در بین کشورهای همجوار اجماع علیه دولت ایجاد کند.
در این راستا طی روزهای اخیر رهبر اپوزیسیون ونزوئلا با مقامات مختلف کشورهای قاره آمریکا از جمله «مائوریسیو ماکری» رئیس جمهوری آرژانتین و «ماریو آبدو بنیتس» رئیس جمهوری پاراگوئه دیدار و گفت وگو داشته است. علاوه بر موارد ذکر شده، کلمبیا و اکوادور نیز از دیگر کشورهای هدف محسوب می شوند تا بلکه گوایدو و حامیان او را به اهداف خود نزدیک سازند.
از نگاه ناظران، اوضاع وخیم کنونی برآیند انباشت دو بحران اقتصادی و سیاسی است که به ترتیب در این کشور ظهور یافته و بر یکدیگر انباشت شده اند. ورود مردم به عرصه تظاهرات خیابانی در ونزوئلا ارتباط مستقیمی با وضعیت بحرانی اقتصاد این کشور آمریکای لاتین دارد. ونزوئلا سال ها است که در بحران اقتصادی عمیق فرو رفته و هر روز بر دامنه دشواری های معیشتی مردم این کشور افزوده می شود. شهروندان این کشور نفت خیز آمریکای جنوبی حتی در تهیه مواد غذایی و کالاهای اساسی خود مشکل دارند.
همین شرایط نابسامان اقتصادی بستر را برای جنبش ها و اعتراضات داخلی هموار ساخت تا اینکه با تشدید دشواری های اقتصادی، بحران سیاسی نیز گریبان این کشور را بگیرد. قضیه از سال 2015 شروع شد؛ زمانی که مردم ناراضی از وضعیت اقتصادی، احزاب مخالف دولت را راهی پارلمان کردند. این احزاب پس از یک دهه توانستند اکثریت کرسی های پارلمان را به خود اختصاص دهند و تهدیدی برای دولت و احزاب چپگرای ونزوئلا تلقی شوند.
نمی توان از بحران ونزوئلا سخن به میان آورد اما از نقش و بازیگری ایالات متحده در شکل گیری آن غافل ماند. ونزوئلا مدت ها است که زیر شدیدترین تحریم های ایالات متحده قرار دارد و با وجود ذخایر عظیم نفتی از تامین مایحتاج مردم خود ناتوان است.
از این رو بسیاری از ناظران بیش از آن که ناکارامدی مادورو را در شکل گیری و شدید اوضاع دخیل بدانند، بحران کنونی را برآیند توطئه خارجی و تحریک دشمنان این کشور به ویژه ایالات متحده می دانند.
اینک نیز که برخی از شهرهای ونزوئلا به صحنه درگیری میان حامیان و مخالفان مادورو تبدیل شده، بهترین فرصت است تا «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا به قول معروف از این آب گل آلود ماهی بگیرد. ترامپ افزون بر کمک مالی به مخالفان مادورو، برخی از مقام های دولتی را نیز در فهرست تحریم های خود قرار داده و مضاعف بر آن، حتی از گزینه حمله نظامی سخن به میان آورده است.
دولت ونزوئلا اما نگاه مثبتی به کمک های به ظاهر بشر دوستانه آمریکا ندارد. سران کاراکاس معتقدند کاخ سفید به بهانه کمک به مردم، به دوقطبی سازی داخلی دامن زده و قصد مداخله گری و تهییج مردم را دارند. به همین دلیل مادورو اظهار کرد که «صنعت نفت ونزوئلا به خاطر تحریم‌ های آمریکا 30 میلیارد دلار ضرر دیده و حالا واشنگتن می‌خواهد به این کشور صدقه بدهد.»
آمریکای ترامپ در حالی تکروی و سیاست های یکجانبه گرایانه را در عرصه بین الملل دنبال می کند که جهان نه در وضعیت دو قطبی دوران جنگ سرد قرار دارد و نه در شرایط تک قطبی پساجنگ سرد.
در نتیجه اقدامات مداخله گرایانه کاخ سفید در امور ونزوئلا نمی تواند با سکوت یا همراهی دیگر کشورها همراه باشد. به همین دلیل، مداخله گری های آمریکا در ونزوئلا با مخالفت هایی از سوی مقامات کشورهای مختلف جهان همانند روسیه، چین، ترکیه، ایران و چند کشور دیگر همراه بوده است.
راه حل مشکلات داخلی ونزوئلا تنها از طریق گفت‌ وگوی نیرو‌های سیاسی داخلی بر اساس چارچوب ‌های قانونی این کشور قابل حل و فصل است و هرگونه مداخله خارجی در امور داخلی این کشور غیر سازنده بوده و صرفا باعث پیچیده شدن اوضاع خواهد شد.
مقامات روسیه نیز بارها نسبت به هر گونه اقدام نظامی آمریکا در خاک ونزوئلا هشدار داده و تاکید کرده اند که قطعا جلوی این اقدام احتمالی آمریکا را خواهند گرفت. روسیه به همراه چین دهم اسفندماه با رد قطعنامه پیشنهادی آمریکا در شورای امنیت سازمان ملل یکی از مهمترین توطئه های آمریکا را خنثی کردند؛ قطعنامه ای که در ظاهر با هدف حل وفصل بحران ونزوئلا پیشنهاد داده شده بود اما در باطن، سقوط دولت مادورو را مد نظر داشت.