استاد نجم الرحمن « مواج » اهل علم و قلم و انسان خیرخواه بود!

نوشته : برهان الدین « سعیدی »

استاد نجم الرحمن « مواج »                                                   اهل علم و قلم و انسان خیرخواه بود!

C:\Users\Burhanoddin Saidi\Desktop\اسناد  مواج\49027036_1949218495387449_3095912216226955264_n.jpg

استاد نجم الرحمن « مواج » فرزند محترم قاضى على احمد خان ؛ بتاریخ « 12  حمل 1325 هجري شمسي » در قريه باغباني ولسوالى سرخرود ولايت ننگرهار، در يك فاميل روحانی که منسوب به قوم « احمدزی » میباشد ، چشم به جهان گشود . 

نجم الرحمن « مواج » علوم اسلامى  ابتدائیه را از پدربزگوارش که از جمله علمای مجتهد ، مدرس و قاضى مشهور بود وهمچنان از مادرمهربانش فرا گرفت و به سن هفت سالگى شامل مكتب ابتدائیه درولسوالى امام صاحب ولايت كندز شد واز آنجا  در اواخر سال « 1339 هجري شمسي » بنابر وفات مادرش ، به شهر کابل عودت کردند.

نجم الرحمن « مواج » در ليسه عالى استقلال شهرکابل ، شامل  صنف سوم دوره ابتدائیه مکتب شد و با سعى وتلاش وتوام با استعداد سرشاری که داشت، توانست از لیسه عالی استقلال به درجه اعلى « اول نمره » فارغ  شد ، متعاقبآ شامل پوهنځى اقتصاد پوهنتون كابل گردید واز آنجا در رشته ئی « پلانگذاری» دپیلوم فراعت لیسانس را موفقانه بدست آورده است.

نجم الرحمن « مواج »  درسال « 1351 » درستره محکمه به  کار آغاز کرد و متعاقبآ به ترتیب : « در وزارت زراعت وآبیاری، مدیرحقوق شهرنو ،  مسول اتحادیه کوپراتفهای دهقانان افغانستان ، سرپرست مقام ولایت لغمان، رییس عمومی ملکیتهای شاروالی، عضو اتحاديه  ژورناليستان، عضو اتحاديه نويسندگان افغانستان ، عضو هيت رهبرى اتحاديه ژورناليستان ، معاون اتحاديه سراسرى ژورناليستان افغانستان ، کارشناس ریاست روابط  ولسی جرگه وزارت دولت در امورپارلمانی و به صفت مسئول شعبات ترجمه و تبصره جریده پامیر » منحیث فرزند صالح وطن ؛ با نهایت كمال صداقت وایمانداری انجام  خدمت کرده که به پاس خدماتش مفتخر به اخذ مکافات و چندین « تقدیر نامه ، مدال و نشان های دولتی » گردیده است .   

استاد مواج  از دوران نوجوانى به نويسنده گى و شاعری علاقه خاص داشت ؛ او هم  به زبان پشتو وهم به زبان دری می نوشت وهمچنان به زبانهاى« عربی ، فرانسوى و روسى » تسلط  كامل داشت و در مورد اولین شعر خویش ، چنین نگاشته است:

« زما  لومړنی نظم  چې درې بندونه یې  د جناب ممنون صاحب « مرحوم قاضی عزیزالرحمن »  په قلم اصلاح شوی وه ، په کال « 1338 » کی چاپ شوه او پنځوس افغانی  حق الزحمه یې هم راته راکړه . ما له ډیرې خوښې دا پنځوس ګون د رحمان بابا  په دیوان کې خوندی کړ او مصرف می نکړ، آن تردې چې په کډوالۍ کې چیرته د رحمان بابا دیوان اوپنځوس ګون هم رانه  ترې تم شو. »

استاد « مواج » اهل علم و قلم  بود ! 

مواج  بدون تعلقات و بدون تعصب ؛  با نهایت عشق و علاقه ، هم برای ادبیات  زبان پشتو و هم برای ادبیات زبان دری و فارسی  خدمت کرد وهم توام با اعتقاد و تفکر سالم و با  کمال محبت ، اخلاصمندی واحساس با قلم توانا خویش نوشت و با زبان و ادبیات ساده ؛ بیان  کرد و بخصوص اشتراک فعال شان در محافل فرهنگي ، اجتماعي و سیمنار های علمي ؛ بخصوص در کشور های :   

« هندوستان ،  ما لیزیا ، آلمان ، چیکوسلواکیا « سابق »،  بلغاریا ، کوبا ، اوکرایین ، چین، ویتنام ،  اوزبکستان ، تاجکستان ، قزاقستان ، ترکمنستان ، روسیه، ایران وپاکستان » نشان دهنده علاقمندی و خدمت شان ؛ به ادبیات و فرهنگ وطن  میباشد.  

محترم  مواج بنابر شرایط وطن ؛  در سال « 1372 » به پیشاور ــ پاکستان  مهاجرت کرد و در آنجا شرایط مساعد آن شد تا  به صفت استاد مضامین « پشتو، دری و اقتصاد » درلیسه رحمان بابا ؛  به صفت استاد مضمون « اقتصاد و ادبیات دری » درانستیتوت ابن سینا و به صفت استاد مضمون « اقتصاد » در پوهنتون آریانا ؛ ایفای وظیفه نماید.  

استاد مواج  این نویسنده و شاعر فرزانه؛ کمیت قابل ملاحظه « مضامین ، مقالات و اشعار» و بیشتر از « چهل اثر » را به زبان  پشتو و دری ، نوشته و ترجمه کرده است .  

    ګتلی دئ                                                                                د مینې له بازاره مې بیلتون ګتلی دئ
د پوهې له آزاره مې جنون ګتلی دئ                                                                                اغزنو موخو ته می پر لیمو ایستلی لار
تکل له افتخاره می سمون ګتلی دئ                                                                                      د نن له ځواکمنیه دسبا پرولیو سپور
ارمان می په قراره د پرون ګټلی دئ                                                                                      پر شاړو ګرځیدلای یمه سمیڅی می لیدلی
له برم و له وقاره مې ګلتون ګتلی دئ                                                                              « مواج » رښتینولیه ده او ډلې دنیاګی
د مینی له خماره کی ژوندون ګتلی دئ                                                                                   ***
نجم الرحمن « مواج »

آثار چاپ شده:

1 ــ « د یوانسان برخلیک » نویسنده شولوخوف :  برگردانی از ترجمهء فارسی به پشتو. 

2 ــ  « د خیام رباعیات » برگردانی رباعیات « عمرخیام » به رباعی پشتو؛ سه مرتبه چاپ شده.

3 ــ « رباعیات امام خمینی »  برگردانی رباعیات امام خمینی ،  به رباعی پشتو.                                                                   

 4 ــ  پروگرام ورد دوهزار « 2000 »  : به زبان پشتو.

 5 ــ پروگرم ورد دوهزارو سه  « 2003 » : به زبان پشتو.

6 ــ پروگرام اکسیل :  به زبان پشتو.

7 ــ پروگرام ویندوز:  به زبان پشتو.

8 ــ پروگرام اکسس: به زبان پشتو.

9 ــ « لیک لیکنه او مراسلی »  تالیف احمد : ترجمه از زبان دری به  زبان پشتو .

10 ــ  « د نصرالدین فکاهی گانی » :  پشتو انگلیسی.

11 ــ د نړې له څلورو کونجونونه طنزونه :  طنزهایی ازچهارگوشه ئی جهان مولف: مترجم جلال « نورانی » .

12 ــ نوی لیک لیکنه.

13 ــ د ښځو حقونوپه برخه کې « تالیف » .

14 ــ د َافغانستان ښځو شبکی ته سیاسی ټولنېزلکچرنوټ لیکنه

15 ــ قهرمان قهرمانان : به زبان پشتو ، اثرعبدالرحمن « عزام » .

16 ــ داستانهای پیغمبران : به زبان پشتو.

17 ــ گزیده یک صد رباعی ابوالمجد مجدودبن آدم سنایی « بلخی » :  برباعی پشتو.  

18 ـــ شعرپوله نه پېژنی «  شعرمرزنمی شناسد » د نه وشاعرانو ( شیخ  مصلح الدین « سعدی » ، نورالدین عبدالرحمن « جامی » ، شیخ  فریدالدین « عطار » ، استاد خلیل الله « خلیلی » ، پروین اعتصامی «  مثوی » ، اسدالله غالب « هندوستانی » ، سردارغلام محمدخان « طرزی » ، نجم العرفا حیدری «  وجودی » وشیخ فخرالدین « عراقی » ) غوره غورچان رباعی ګانی په پښتو .   

19 ــ  نشریه ماه نامه  بنام « شعر په شعر » :  ( چی د لسګونو شاعرانو دری بیتونه په  پښتو او همداشان د پښتوب یتونه په دری ژباړل شوی،  برسیره پردی له ازبکی اوپشه یی ژبونه هم په دری او پښتوژباړل شوی اوخپاره شویدي.)

20 ــ د څلويښتونوماند و منورښخولنډه  سوانح اوغوره کارونوبیلګی می راټول کړی او دافغانستان ښځوشبکی لخواخپورشویدئ.

 21 ــ  د میندو او لوڼو ترمنځ مینه :  ترجمه انگلیسی به دری مرحوم عبدالرحمن « پژواک »  و 

ترجمه به زبان پشتو : نجم الرحمن « مواج » 

زیر چاپ:

1 ــ  دابوالمعانی بیدل د غورچاڼو « 150 »  څلوریزوژباړل شوی رباعی ګانی .

آثار نا چاپ:

1 ــ پشتو شعر دوه ټولګې.

2 ــ دری شعر یک مجموعه.

3 ــ ترجمه به پشتو، شعر پت روت شاعرانگلیسی  برگردانی فقید عبدالرحمن « پژواک » 

4 ــ برگردانی  سی و هشت « 38 »  ترانه های شاعران قرون «  8 و 10 » جاپانی به زبان پشتو؛ که به همت آقای برنا « کریمی »  از انگلیسی به دری برگردانی شده است.

5 ــ  بیست « 20  » رباعی محمد فقیر فروزی « پنجشیری »  برگردانی به پشتو.

6 ــ  دستهای کثیف اثر ژان پل سارتر فرانسوی به دری برگردانی شده ، بزبا ن پشتو.

7 ــ  برگردانی ششصد  « 600 » تک بیتی های کلاسیکهای پشتو «  رحمان بابا ، خوشحال خټک، حمید مومند و…  » بزبان دری.

8 ــ  برگردانی نزده« 19» مرثیه سروده آقای افسر« رهبین» پیرامون سونامی بحرهند بزبان پشتو.      

9 ــ برگردانی برخی برگردانی های واصف باختر به پشتو.            

10 ــ  قسما رباعیات بسطامی ، اقبال لاهوری ، خاقانی و…   

11 ــ  برگردانی مثنوی « عشق حق »  ازپروین « اعتصامی » به پشتو.

آثارحریق شده:

1 ــ برگردانی یکهزارویکصد « 1100» مثنوی معنوی مولانا جلال الدین « بلخی» : به زبان پشتو.

2 ــ برگردانی « رستا خیز »  اثرلیو تولستوی : از فارسی به زبان پشتو.

3 ــ برگردانی « آنها که زنده اند »  اثرژانلافیت فرانسوی : به زبان پشتو.

4 ــ برگردانی« برمیگردیم گل نسرین بچینیم »  اثر ژانلافیت : به زبان پشتو.

يكى از ابتكارات استاد « مواج » ؛ تاسیس  ماهنامه وزین تحت عنوان « شعر په شعر » میباشد که در سال « 2015 م »  به مدیریت و مسوولیت شان ، به نشر رسیده است . در این ماهنامه زیبا ، ترجمه شعر درى به  پشتو ، پشتو به درى و سایر مطالب علمی و ادبی ؛ به صحافت وسلیقه مطبوعاتی ، از طرف استاد « مواج » تهیه و ترتیب شده  و از جانب هم نشر این ماهنامه ؛ نشان دهنده این است که: شعر مرز را نمى شناسد!

پل  شعری  بسته ام  در میان هر زبان                                                                                تا توانم روز تا روز قوتش افزون شود                   تعصب را بر زبان تحميل كردن نارواست جغد شوم شام مگر درلانه اش افسون شود

قابل یاددهانی است که :  استاد « مواج » در جمع فعالیتهای علمي  و فرهنگي خویش برای اولین بار؛ رباعیات شاعر نامدار عمر« خیام » را که « 66 »  قطعه است ، بنام « د خیام رباعیات » در قید « 198 » صفحه ، در سال « 1373 خورشیدی »  توام با احساس شاعری و با مهارت زیبا آدبی ، در مدت « سه ماه » به زبان « پشتو » ترجمه کرده  و در مورد چنین گفته است:   

«  ترجمه  شعر به شعر ؛  کار آسانی نیست و نیاز دارد  که مترجم در شاعری نیز فهم و درک داشته با شد » ؛ همچنان در این رابط  ، در مقدمه این کتاب چنین زیبا سروده است :

بښنه او بلنه

شعر په شعر ژباړه ندي آسان کار                                                                                     بیا په تیره د خیام عالي افکار     به ډیر زیار می دی ژباړلی څلوریزی ښیري مکړي له نیوکونه مو ځار

نجم الرحمن « مواج »

استاد « مواج » ؛ اهل اخلاص و دوستی  بود ! 

استاد « مواج » بخاطر تحکیم  روابط دوستی ، تقویه علایق با  دوستان و فرهنگیان ؛ میکوشید: بیاد دارم  که در برج « فبروری 2016 » زنگ تیلفون خانه ام  به صدا در آمد ؛ محترم استاد « مواج » از کابل برایم « برهان الدین ـ سعیدی »  با نهایت بزرگی و صمیمت سلام داد و بعد از احوال پرسی بانهایت مهربانی ، چنین گفت: 

برادرزاده عزیزم : خبر شدم که  بتاریخ « 26 فبروری 2016 » سی و یکمین « 31 »  سالگرد وفات مولانا  داکتر محمد سعید  « سعید افغاني » از طرف علما ، روحانیون ، فرهنگیان و دوستان ، در شهر کابل ؛ تجلیل به عمل  می آید ، من افتخار میکنم که از جمله یکی از سخنرانی محفل مولانا صاحب هستم . ضمنآ احوال گرفتم ، اگر کدام امر و خدمت دیگری به من  باشد ؛ تا انجام دهم و …

استاد « مواج »  در محفل نقش فعال داشت ، با صحبت و بیانیه عالمانه خویش تحت عنوان «  پوهان نه مری، خاطرو کی ژوند کوی ! » دین دوستی و اخلاصمندی خویش را  انجام داد.

استاد « مواج » ؛ چشم از دنیای فانی بست !

استاد نجم الرحمن «  مواج » متاهل بود ، هفت اولاد از جمله « دو فرزند  و پنج دختر » داشت و بتاریخ « 20 نوامبر 2018 »  در سن « 72 » سالگی در کشور روسیه ؛ داعیه اجل را لبیک گفت و به درگاه الله سبحانه و تعالی  پيوست. 

إِنَّا للّه وإِنّا إِلَیهِ رَاجِعُونَ

صحبت داکتر فاروق « فردا » در رابطه به سوانح و فعالیتهای فرهنگی استاد « مواج » در مسکو.

وطن

سراپای وجودم لرزه دارد
نمیدانم کجا افتاده  باشم
زمردن هیچ  تشویشی ندارم
اګر لب برلبت بنهاده باشم                ***                                          نجم الرحمن « مواج»

استاد « مواج »  چشم از دنیای فانی بست ! اما ؛  خاطرات، اعمال حسنه و فعالیت ادبی  و فرهنگی آن در قلب همه دوستان ، شاگردان و ارشیف فرهنگي  و اجتماعي وطن ؛ زنده و جاودانی است.  

مراسم فاتحه و وداعیه با جنازه ی استاد « مواج » به مساعی  مشترک، مرکز کاری جامعه سراسری افغانهای مقیم فدراتیف روسیه  و فامیل محترمش ؛ با اشتراک کمیت قابل ملاحظه افغانهای مقیم روسیه ، برگزارشد .

در این  محفل محترم غلام محمد  « جلال » رئیس مرکز جامعه  سراسری افغانهای پیام تسلیت  ریس جمهور افغانستان را قرائت کرد ، متعاقبآ داکتر فاروق « فردا»  در مورد سوانح و فعالیتهای فرهنگي شان ، برای حاضرین معلومات ارائه کرد و به تعقیب آن یکتعداد از شخصیتهای فرهنگي  و اجتماعي در رابطه به شخصیت فرهنگي و خیرخواهانه استاد صحبت کردند و در آخیر پیام های تسلیت واصله قرائت شد و بعدآ جنازه به میدان هوائی مسکو انتقال و از انطریق به شهر كابل فرستاده شد .

 بتاريخ  « سوم قوس 1397 »  جنازه مرحوم « مواج »  به کابل مواصلت کرد و در آنجا با حضور داشت  فامیل ، اقارب ، دانشمندان ، فرهنگيان و اراکین دولتی ؛  بعد از ادای نماز جنازه در حضیره قصبه خانه سازی شهر کابل ، به خاك  سپرده شد .

 فاتحه مردانه و زنانه مرحوم « مواج » بروز یکشنبه « چهارم  قوس 1397 » درشهر کابل ومتعاقبآ به روز شنبه بتاریخ « 22 دسمبر 2018 »  در شهر مسکو کشور فدراتیف روسیه ، گرفته شد.  



مناجات                            خدایه ! ته کړې هغه کار چی ستا رضا وي
کاش,  کی ګټه هم دبل او هم زما وي
چې د بل تاوان کی ګټه می  نغښتې
نه یې غواړمه که  دا ټوله دنیا وي
دسترخوان ډک له خوږو پرما حرام شه
ګاونډی که  می په تمه د بل چا وي
د دوزخ د, اورله تاو می زړه نه ریږدي
کاسب دوست که دی ولاړ زما پرخوا وي
د جنت, د, ور کونجۍ به وي لاس کی
له دنیا که می سفر مینی کی ستا وي
لمده ژبه چی د چا خوله کی چلیږي
تل تر تله به  یی ویاړ دا ستا ثنا وي
د مواج  د پاک ارمان ای لویه خدایه !
کاشکی  ژر د هجر شپی  پسی سبا وی
***                                                   نجم الرحمن « مواج »

محترم برمل « مواج » فرزند ارشد استاد « مواج » در تماس تیلفونی  در رابطه به آخرین وصیت استاد « مواج » برایم « سعیدی » چنین گفت:  

«  پدرم  انسان بسیار مهربان  و با عاطفه بود ؛ او همیشه با اولادهایش به مثل یک دوست ورفیق واقعی برخورد میکرد و همواره در تلاش این بود تا علم و دانش را بیاموزیم و وظایف مناسب، پاک و خیرخواهانه داشته باشیم .  

میراث پدر مهربانم ، گنج علم و دانش است : زمانیکه پدرم چشم  از این دنیای فانی می بست ؛ دست به جیب کرد و قلمش را که بسیار دوست داشت  ، آن را در عالم آرزوها و اعتماد ؛ در دستم داد و گفت: 

« ګرانه !  واخله ؛ دا قلم اوس دستا شوو…  او بیائی مهربانی سترګی ئی پټی شوي او …  » .

C:\Users\Burhanoddin Saidi\Desktop\Gesammt Dtaten  für web , saidi,papa, jama\اسناد  مواج\IMG-c53e0fbc838a9b6040ae8f0ff39fd523-V.jpg

استاد « مواج »  انسان صالح ، خیرخواه ،  نویسنده ، شاعر، ژورنالست،  مترجم و مفسر برجسته وطن ما افغانستان بود ؛ با  « کتاب و قلم » عشق حقیقی داشت ؛ تا اینکه آن را  به پسر بزگوارش « برمل » به میراث گذاشت :   

فرزند هنر باش نه فرزند پدر ــ  فرزند هنر زنده کند نام پدر

برمل «  مواج » ، این فرزند  با هنر پدر ؛ میراث گرانبها  پدر « قلم » ؛ را که در آن  نام وطن ما « افغانستان » عزیز حک شده است ؛ گرامی داشت ، برعلاوه اینکه نشان «  کتاب و قلم » را بالای مزار پدرش حک کرد ؛ او در تنظیم ، ترتیب و نشر مطالب علمی  شادروان « مواج » که چراغ « علم و ادب » برای خانه فرهنگی وطن عزیزما « افغانستان » است ؛ همواره  سعی و تلاش دارد و همچنان قابل یاددهانی است که اولین مجموع از رباعیات « دری و پشتو » مواج صاحب ؛  بنام « رباعیات مواج » به مناسبت اولین سالگرد وفات شان ؛ با صحافت نهایت عالی ، از چاپ برامد. 


محترم برمل « مواج » ؛ نشان « کتاب و قلم » را بالای   مقبره پدرش ، استاد نجم الرحمن « مواج » حک کرده.  

الله سبحانه وتعالی :  از درگاه مقدست استدعا  دارم تا با لطف و محبت خویش روح  شادروان استاد نجم الرحمن « مواج »  این فرزند خیرخواه ، صالح و اهل علم  و ادب ؛ را مغفرت فرما و بهشت فردوس را نصیبش  بگردان .

امین یا رب العالمین

برهان الدین « سعیدی »

17   نوامبر  2019 ـ کشورالمان 

منابع و ماخذ:

ــ یادداشتها ومطالب استاد «  مواج » : از ارشیف ارگان نشراتی صلح وتفاهم مولانا سعید افغاني .   ــ بیوگرافی و معلومات در مورداستاد « مواج » : ارسالی محترم برمل « مواج » .                     ــ اسناد ، بیوگرافی و معلومات در مورد « مواج » : ارسالی محترم داکتر فاروق « فردا » .